بازتاب مذاکره در ایران

24 ساعت پس از پایان مذاکرات 4 ساعته حسن کاظمی قمی نماینده ایران و رایان کروکر نماینده آمریکا که در بغداد برگزار شد فقط یک مقام ارشد ایرانی در این‌باره با خبرگزاری ایرنا سخن گفت. این فرد عبدالرضا رحمانی فضلی قائم مقام دبیر شورای عالی امنیت ملی بود که گفت: اعضای هیات ایرانی مذاکره‌کننده با آمریکا در مورد عراق، عصر سه‌شنبه با علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی دیدار و گفت‌و‌گو کردند. هیات ایرانی به ریاست حسن کاظمی سفیر جمهوری اسلامی ایران در عراق دیروز دوشنبه با هیات آمریکایی در حضور مقامات ارشد عراقی در بغداد گفت‌و‌گو کرد. رحمانی فضلی افزود: در این دیدار پیشنهاد دولت عراق مبنی بر همکاری‌های سه جانبه میان تهران، واشنگتن و بغداد در مورد امنیت عراق که در گفت‌و‌گوهای روز گذشته میان طرف‌های مذاکره مطرح شده بود، بحث و بررسی شد.

این مقام ارشد شورای عالی امنیت ملی، دور اول گفت‌و‌گوهای میان ایران و آمریکا را قابل قبول دانست و گفت: در این دیدار مسئله ادامه گفت‌و ‌گوها با آمریکا در مورد موضوع عراق که یکی دیگر از خواسته‌های طرف عراقی بود، مورد بررسی قرار گرفت. رحمانی فضلی اظهار داشت: در هر دو محور یاد شده باید منتظر عملکرد آمریکا و نیز نتایج عملی این نشست باشیم. قائم مقام دبیر شورای عالی امنیت ملی تصریح کرد: تهران نتایج عملی این نشست و عملکرد آمریکا را به دقت بررسی می‌کند و سپس درباره ادامه مذاکرات تصمیم‌گیری می‌کند. رحمانی فضلی تاکید کرد: مباحثی که در گفت‌و‌گوهای روز گذشته مطرح شده صرفاً مسئله کمک به دولت و ملت عراق برای ایجاد ثبات در این کشور بوده است. وی تاکید کرد: هیات ایرانی یکی از مسائلی را که در دور اول گفت‌و‌گوها مطرح و بر آن تاکید کرده است مسئله رفع اشغالگری در عراق و واگذاری مسوولیت‌ها به دولت و ملت عراق است. اما روز گذشته بازار داوری و بیان دیدگاه‌ها درباره مذاکره ایران و آمریکا داغ بود. فعالان سیاسی از جناح‌های سیاسی و احزاب متفاوت در این باره نکات مشترکی را بیان کردند. یکی از نقاط مشترک این بود که افکار عمومی باید در جریان آنچه در مذاکرات گفته شده است قرار گرفته و به صورت شفاف اخبار به آنها منتقل شود. ابراهیم یزدی دبیر کل نهضت آزادی با استقبال از مذاکرات ایران و آمریکا، بر لزوم شفاف‌سازی این مذاکرات برای افکار عمومی تاکید کرد.

او در گفت‌و‌گو با ایلنا با بیان اینکه دیدار و مذاکره نمایندگان ایران با نمایندگان آمریکا در بغداد یک گام مثبت تلقی می‌شود، گفت: وقتی میان دو کشور اختلاف ایجاد می‌شود، به طور طبیعی بهترین گزینه برای حل اختلاف، گفت‌و‌گوی مستقیم بدون وساطت هیچ کشور ثالثی است. وی تصریح کرد: اگر ایران با آمریکا و آمریکا با ایران اختلافاتی دارند ـ که دارند ـ باید با یکدیگر مذاکره کنند. یزدی اظهار داشت: اگرچه گفته شده مذاکرات این دو کشور در بغداد پیرامون مسائل عراق خواهد بود اما اگر هر دو کشور بخواهند به جمع‌بندی واحدی برسند، راه را برای مذاکرات بعدی باز خواهد بود. به هر حال باید از آنچه امروز اتفاق افتاده، استقبال کرد و امیدوار بود که در طول چنین مذاکراتی، منافع ملی کشور تامین شود. وی با بیان اینکه به کار بردن کلماتی که بر ابهامات می‌افزاید نه تنها مفید نیست بلکه مضر خواهد بود، افزود: اینکه به مردم بگوییم ما با آمریکا مذاکره نمی‌کنیم اما گفت‌و‌گو می‌کنیم، بازی با کلمات است و هر دو یک معنا را دارد. در حال حاضر واقعیت این است که هر دو کشور با یکدیگر صحبت می‌کنند. یزدی با تاکید بر ضرورت شفاف‌سازی این مذاکرات، خاطرنشان کرد: باید به افکار عمومی توضیح داده شود که در مورد چه چیزی صحبت می‌کنند، چه کسانی در این مذاکرات نقش ایفا می‌کنند و موضوعات در چه محورهایی است. علی‌اکبر ولایتی، مشاور رهبری در امور بین‌الملل نیز روز گذشته گفت، قبول درخواست مذاکره نشان‌دهنده حسن نیت ایران است. آنچه در روز مذاکره اتفاق افتاد براساس درخواست آمریکایی‌ها و تایید دولت و همه مسوولان بلندپایه عراق به ویژه شخص آقای مالکی مبنی بر درخواست دولت عراق از ایران برای پذیرش این دعوت بود. ولایتی بر تاکید بر اهمیت بازگشت امنیت به عراق تصریح کرد: ایران با جدیت خواستار این است که مردم عراق بتوانند به زندگی عادی خود برگردند و به اشغال خاک عراق توسط آمریکایی‌ها خاتمه داده شود. مشاور رهبری در امور بین‌الملل اعلام کرد: به گمان بنده شرکت کردن ایران در این مذاکرات، نقش اساسی در ایجاد یک حسن تفاهم در منطقه دارد که نشان می‌دهد برخلاف تبلیغات دشمنان ایران، ایران به دنبال ناامنی در عراق نیست و برعکس مصرانه به دنبال بازگشت امنیت به عراق است و در تلاش است تا اوضاع نابسامان عراق به آرامش برسد. حسین شریعتمداری مدیر مسوول نماینده رهبری در روزنامه کیهان با بیان اینکه ما در سیاست کلی خودمان یعنی عدم مذاکره با آمریکا تغییری نداده‌ایم، گفت: نشست اخیر در عراق به تعبیر رهبر معظم انقلاب تفهیم اتهام به اشغالگری بود. شریعتمداری که صبح دیروز در همایش سراسری ادارات نظارت و تایید صلاحیت حوزه نمایندگی ولی فقیه در سپاه سخن می‌گفت، افزود: مذاکره وقتی شکل می‌‌گیرد که دو طرف یک حد مشترک یا همان کف مذاکره را داشته باشند. قصد از مذاکره هم رسیدن به یک تفاهم یا نتیجه است. این صاحب‌نظر مسائل سیاسی ادامه داد: برای رسیدن از کف مذاکره به حد وسط، باید چانه‌زنی کرد و در چانه‌زنی، طرفین باید از برخی نظرات خود کوتاه بیایند. وی تاکید کرد: ما بر این باوریم که مذاکره‌ای شکل نگرفته و آن چیزی که اتفاق افتاده تفهیم اتهام و گوشزد کردن وظایف آمریکایی‌ها به منظور اتمام حجت است. این موضوع جای چانه‌زنی یا رسیدن به نتیجه نیست. پس مذاکره شکل نگرفته و معنا ندارد. مدیر مسوول روزنامه کیهان به طرح این سوال که چرا ما مذاکره را نمی‌پذیریم؟ پاسخ داد: واقعیت این است که آمریکایی‌ها مذاکره را فقط برای مذاکره می‌خواهند نه برای حل مشکلات و رسیدن به نتیجه آنها می‌خواهند الگوی جمهوری اسلامی مستقل که با آمریکا سرسازگاری و مذاکره ندارد را در بین ملت‌های مسلمان و جنبش‌های اسلامی جهان بشکنند و البته این به خاطر جایگاه برجسته‌ای است که ایران دارد. این روزنامه‌نگار در بیان اهداف دو طرف از نشست عراق گفت: هدف ما از این گفت‌و‌گو تفهیم اتهام بود اما هدف آمریکا چیست؟ آمریکا در باتلاق عراق گرفتار شده و اهدافی که می‌خواست را به دست نیاورده است. از این رو می‌خواهد با امکانات ایران از باتلاق عراق خارج شود. شریعتمداری خاطرنشان کرد: آمریکایی‌ها می‌دانند مشکلاتشان در عراق به سرانگشت ایران حل می‌شود و به همین خاطر در این موضوع متوسل به ایران شده‌اند و این اقدامات نشان از موضع کاملا مقتدرانه ایران دارد. ماشاءالله شمس‌الواعظین روزنامه‌نگار و تحلیلگر مسائل خاورمیانه نیز گفت: ایران و آمریکا نمی‌توانند بدون ایجاد تعاملی دوجانبه بر سر عراق توافقی را صورت دهند. شمس‌الواعظین، روزنامه‌نگار در گفت‌و‌گو با ایسنا در خصوص اینکه مذاکرات ایران و آمریکا بر سر عراق می‌تواند ورود به دیپلماسی آشکار و نقطه عطف تعامل ایران و آمریکا باشد، گفت: ایران و آمریکا نمی‌توانند بدون برخورداری از یک روابط مودت‌آمیز دو جانبه در مورد عراق کار مشترکی را انجام دهند. دست یافتن به توافق مشترک بر سر عراق نیاز به یک مقدمه دارد که آن در شکل روابط دو جانبه میان ایران و آمریکا خود را نشان می‌دهد و پس از آن است که موضوع و جغرافیای برگزاری مذاکرات تغییر خواهد کرد. این روزنامه‌نگار خاطرنشان کرد: به نظر می‌رسد دو طر ف آمادگی این کار را در شرایط فعلی داشته باشند. وی در پاسخ به این پرسش که یعنی بعد از مدتی حل مسئله عراق نیازمند حل و فصل برخی مسائل در روابط دو کشور ایران و آمریکا است؟ ضمن تایید این مطلب در خصوص محوری بودن زمان در ایجاد شرایط مذاکره اظهار داشت: ایران و آمریکا مذاکره بر سر عراق را دیر شروع کردند در عین حال انجام مذاکره در مقطع کنونی کار اشتباهی نبوده است چرا که در مسیر پیش گرفته شده در بحث عراق باید به سمت حل و فصل مسائل و مشکلات برویم. وی افزود: در این مسیر آمریکا و ایران باید پیام‌های مورد خواستشان را از یکدیگر دریافت کنند. وی با بیان اینکه نقطه آغاز مذاکرات میان ایران و آمریکا اوج ناتوانی آمریکا در ارتباط با عراق است که به ایران نیاز پیدا کرده، افزود: بنابراین ایران در نقطه برابر با آمریکا وارد مذاکره شده است و از نگاه آمریکا نقطه نیاز بوده است. شمس‌الواعظین تاکید کرد: البته بهترین زمان که در مقطع کنونی شاهد هستیم لزوما مسیرش به بهترین نتیجه منجر نخواهد شد، نتیجه کار را می‌توان در لایه‌های دوم و بعدی مذاکرات جست‌و‌جو کرد. این روزنامه‌نگار با بیان اینکه ادامه مذاکرات بر سر عراق نیاز به ایجاد روابطی دوجانبه دارد و بدون برخی روابط دیپلماتیک دوجانبه نمی‌توان توافقاتی را بر سر کشور دیگری صورت داد و آن را به اجرا درآورد مثل کمیته مشترک امنیتی، گفت: معتقدم دو طرف برای برقراری مناسبات دو جانبه آمادگی دارند.