رهبری جدید در فرانسه
حسن فتحی
رقابت سختی که از ماهها قبل بر سر ریاست جمهوری در فرانسه آغاز شده بود با پیروزی نیکلای سارکوزی کاندیدای حزب حاکم و شکست خانم رویال سوسیالیست به پایان رسید در حالی که چپگرایان که از این پیروزی خشمگین شده بودند در چندین شهر به خیابانها ریخته و خشم و عدم رضایت خود را از نتایج انتخابات آشکار ساختند. به این ترتیب از یک سو دوران ژاک شیراک به پایان رسیده و نسل جدیدی از رهبران در فرانسه روی کار آمدند که وعده اصلاحات و دگرگونی دادهاند از سوی دیگر با توجه به این واقعیت که سارکوزی وابسته به جناح شیراک بوده و وزیر کشور کابینه فرانسه میباشد این ذهنیت به وجود آمده که تغییرات در این کشور چندان زیربنایی و اساسی نبوده و نمیتوان شاهد به هم ریختن اساس حکومتی بود که از زمان دوگل و شکلگیری جمهوری پنجم در فرانسه حاکم شده است.
عدهای بر این باور هستند که دوران جمهوری پنجم در فرانسه به پایان رسیده و روی کار آمدن نسل جوان و جدید و کناره گرفتن شیراک از قدرت را باید نشانه شکلگیری جمهوری ششم دانست اما اگر چنین باشد هنوز این مساله رسماً اعلام نشده و تحقق نیافته است.
فرانسه از زمان انقلاب کبیر در سال 1789 تا حال حاضر بارها شاهد چالش و رویارویی جمهوریخواهان و سلطنتطلبان بوده و آنچه در حال حاضر در قالب نظام حکومتی جمهوری در فرانسه دیده میشود جمهوری پنجم است که از سال 1958 با روی کار آمدن مجدد شارل دوگل استقرار یافته است.
در طول این سالها چهرههایی قدرت را در فرانسه در دست داشتهاند که یا از این جهان رخت بربستهاند و یا این که خود را بازنشسته کردهاند. از کسانی که در جمهوری پنجم رییس جمهوری بوده و امروزه در قید حیات نیستند میتوان از شارل دوگل، ژرژ پمپیدو و فرانسوا میتران نام برد. در حالی که ژاک شیراک و والری ژیسکار دستن خود را بازنشسته کردهاند.
اگر نگاهی به برنامهها و شعارهای انتخاباتی در طول مبارزات بیندازیم این واقعیت آشکار خواهد شد که اکثر چهرههای جوان وعده اصلاحات داده و بر تغییرات اساسی در نظام سیاسی ـ اقتصادی فرانسه تاکید ورزیدهاند. جالب توجه است که حتی نیکلا سارکوزی برنده انتخابات که از اعضای حزب حاکم و نزدیک به ژاک شیراک بوده نیز سخن از اصلاحات زده بود.
با توجه به این دو مساله این ذهنیت به وجود آمده که دوران جمهوری پنجم به پایان رسیده و فرانسه قدم به دورانی گذارده که با قبل تفاوت دارد و این تفاوت از این پس نیز بیشتر خواهد شد به این دلیل که اگر قبلاً جوانها در راس حاکمیت نبوده و عضویت کابینهها را داشتهاند ولی امروزه نقش تعیینکننده دارند و میتوانند طرحها و برنامههای خود را جامه عمل بپوشانند.لذا با توجه به این تغییرات این ذهنیت قوت گرفته که جمهوری ششم در راه است و باید توسط مقامات جدید اعلام شود.
فعالیت شدید خانم رویال از حزب سوسیالیست و حمایتهایی که از وی میشد این ذهنیت را به وجود آورده بود که این بار هم مشابه زمان میتران سوسیالیستها میتوانند قدرت را در دست گرفته و شرایط را در فرانسه تغییر دهند. اما اگرچه در دور اول خانم رویال به موفقیت نسبی دست یافت ولی در ادامه راه نتوانست پیروزی را تکمیل کند لذا رقابت را به سارکوزی باخت و خود را برای انتخابات پارلمانی آماده کرد.
برای کسانی که تحولات فرانسه را پی میگرفتند پس از کنارهگیری ژاک شیراک مشخص بود که این کشور قدم به مرحله جدیدی خواهد گذارد که تغییر و تحول در آن اجتنابناپذیر خواهد بود.
در میان کاندیداهای دور اول انتخابات ریاست جمهوری فرانسه تنها چهره کهنهکار رهبر راستگرایان افراطی بود که در انتخابات مه 2002 رقیب اصلی شیراک در دومین دور انتخابات ریاست جمهوری به شمار میرفت. ژان ماری لوپن که موفقیتش در سال 2002 شوکی را به فرانسه و اروپا وارد آورده بود این بار نتوانست آرای قابل توجهی کسب کرده و به دور دوم راه یابد. او حتی پس از رویال و سارکوزی نیز رده سوم را کسب نکرد در عوض میانهروها که در رده سوم قرار گرفتند نقش کلیدی را در دوره دوم ایفا کردند زیرا گرایش آنها به یکی از دو جناح میتوانست کفهی آنها را نسبت به رقیب سنگینتر کند.
نیکلای سارکوزی که در دولت وزارتخانههای کشور و تجارت را عهدهدار بوده از چهرههای شاخص دولت شیراک به شمار میرفت. او که وعده اصلاحات اقتصادی داده یک مهاجر مجارستانی است که از سال 1993 با عضویت در دولت «بالادور» قدم به عرصه سیاست گذارده و وزیر بودجه شد. سپس در سال 2002 به وزارت اقتصاد، دارایی و صنعت برگزیده شد در نهایت نیز از سال 2005 وزیر کشور بود ولی به دلیل حضور در انتخابات از این مسوولیت کناره گرفت. در حالی که رقیب اصلی او خانم رویال شعار برقراری عدالت اجتماعی سر داده بود. او که 53 سال دارد قبل از ورود به عالم سیاست قاضی دادگاه تخلفات اداری بوده و در کنار فرانسوا میتران رییس جمهوری سوسیالیست این کشور کار کرده است. رویال به مدت یک سال وزیر محیطزیست بوده سپس در دولتهای لیونل ژوسپن مسوولیتهای معاونت وزارتخانههای آموزش و پرورش و امور خانواده و کودکان را برعهده میگیرد.
اگرچه آرای رویال و سارکوزی قابل بررسی بود ولی نقش سوم را فرانسوا بایرو عهدهدار بود که بقیه کاندیداها را کنار زده بود. در انتخابات ریاست جمهوری فرانسه 2 مساله حایز اهمیت بود که عبارت بودند از:
1- عدم حضور ژاک شیراک که در 12 سال گذشته مسوولیت ریاست جمهوری فرانسه را عهدهدار بوده ولی خود را بازنشسته کرد. این اقدام شیراک راه را برای جوانترها گشود. جوانترهایی که هر کدام وعده اصلاحات در زمینههای مختلف داده بودند.
2- مساله دیگر در این انتخابات حضور چشمگیر مردم بود که در مقایسه با چندین انتخابات پیشین یک رکورد به شمار میرفت. این وضعیت نشان از حساسیت اوضاع و رقابت سخت کاندیداها داشت.
با این حال هنوز این سوال مطرح است که آیا عمر جمهوری پنجم به پایان رسیده و سارکوزی آغازگر جمهوری ششم خواهد بود یا این که این وضعیت استمرار خواهد یافت؟
نگاهی به تاریخ فرانسه از سال 1789 که انقلاب کبیر در این کشور به پیروزی رسید این واقعیت را آشکار میسازد که فرانسه چندین بار شاهد دست به دست شدن حکومت بوده است، به طوری که پس از پیروزی انقلاب، در فرانسه «جمهوری» اعلام شد. اما عمر این جمهوری چندان طولانی نبود زیرا ناپلئون بناپارت در سال 1904 خود را امپراتور مینامد و تمامی دستاوردهای انقلاب را از بین میبرد. این وضعیت ادامه مییابد تا این که در سال 1848 سلطنت جای خود را مجدداً به جمهوری میدهد.این دومین جمهوری در فرانسه بود که تا سال 1852 طول میکشد. در این سال ناپلئون سوم پایان جمهوری دوم را اعلام و نظام حکومتی فرانسه را پادشاهی و سلطنتی میکند.
فرانسویها در سال 1871 جمهوری سوم را روی کار میآورند و به دوران سلطنت پایان میدهند. در زمان جمهوری سوم جنگ دوم جهانی روی میدهد و فرانسه به اشغال نازیها در میآید. این کشور تا شکست نازیها در اشغال بود اما در سال 1947 ژنرال دوگل که دولت آزاد فرانسه را از خارج از این کشور هدایت میکرد جمهوری چهارم را مستقر میسازد حوادث پس از جنگ و بازسازی فرانسه با کشمکشهای سیاسی همراه بود. در این سالها جمهوری چهارم در جریان بود. این وضعیت تا سال 1958 ادامه مییابد تا این که مجدداً شارل دوگل به قدرت میرسد.
جمهوری پنجم از سال 1958 به حیات خود ادامه داده است. در طول این سالها بارها مسایلی درباره این جمهوری و پایان دادن به آن مطرح شده اما جامه عمل نپوشیده به همین دلیل با کنارهگیری ژاک شیراک و روی کار آمدن نسل جدید رهبران در فرانسه انتظار میرود عمر این جمهوری نیز به پایان رسیده و جمهوری ششم با توجه به شرایط جدید شکل بگیرد که در آن صورت اصلاحات و تغییرات نهادینه شده و رسمیت مییابد.
در هر حال چه پایان جمهوری پنجم اعلام و جمهوری ششم حیات خود را آغاز کند و چه جمهوری پنجم به بقای خود ادامه دهد این واقعیت را باید پذیرفت که فرانسه قدم به عصر جدیدی گذارده است.
نگاهی به شعارهایی که در مبارزات انتخاباتی داده میشد این واقعیت را آشکار میسازد که خون جدید و جوانی در رگهای فرانسه جریان یافته و این کشور با اصلاحاتی مواجه خواهد شد که چهره آن را تغییر خواهد داد. به همین دلیل فرانسه سارکوزی را باید با فرانسه شیراک متفاوت دانست هرچند آن دو از یک حزب یک جناح واحد بوده و دارای دیدگاههای مشترکی هستند.
به این ترتیب فرانسهای که زمان ژنرال دوگل شکل گرفته بود جای خود را به نسل جدیدی از چهرههای سیاسی و سیاستمدارانی میدهد که در نظر دارند این کشور را امروزی کنند.
ژااک شیراک که پس از 12 سال قدرت را واگذار کرده و اعلام بازنشستگی میکند آخرین چهره از نسلی است که در شکلگیری و بقای جمهوری پنجم نقش داشتند. قبل از او دوگل، پمپید و ژیسکار دستن و میتران این مسوولیت را عهدهدار بودند که از آن نسل، امروزه فقط شیراک و ژیسکار دستن زنده هستند. آنها را باید بقایای جمهوری پنجم به حساب آورد جمهوری که نظیر رهبرانش در حال انقراض است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
