امروز روند جهانی شدن از جمله نگرشهای سیاسی ـ اقتصادی است که در بسیاری از کشورهای جهان مورد نقد و بررسی قرار میگیرد. این امر خصوصاً در مواجه با جهانی شدن اقتصاد از طریق حضور کشورها در سازمان تجارت جهانی، بسیار به چالش گرفت شده و زمینههای ارائه نگرشها و تئوریهای مختلفی را برای کشورها فراهم ساخته است.
براساس بررسی بعمل آمده و گرایشهای موجود در بسیاری از محافل اقتصادی کشورهای جهان، خصوصاً کشورهای منطقه خاورمیانه، ایجاد مشارکتهای اقتصادی منطقهای ضمن توسعه قابلیتهای اقتصادی داخلی کشورها کمک فراوانی به حضور آنها در بازارهای جهانی نموده و بستری مناسب برای ورود آنها به تجارت بینالملل را فراهم میسازد.
ایران بدلیل شرایط ژئوپولیتیک، منابع عظیم انسانی در سطح منطقه با بهرهمندی از منابع طبیعی و تنوع اقلیمی گسترده و همچنین زیرساختهای ارتباطی توسعهیافته یکی از قدرتهای بزرگ اقتصادی در منطقه میباشد، در سال 1964 سازمانی را با حضور 2 کشور پاکستان و ترکیه تحت عنوان سازمان همکاریهای عمران منطقهای پایهگذاری کرد. این سازمان که بعدها پس از انقلاب شکوهمند اسلامی با ساختار گستردهتر توجه خود را به مسائل و همکاریهای اقتصادی منطقهای معطوف کرد در سال 1363 با پیوستن افغانستان و 6 کشور تازه استقلال یافته ازبکستان، تاجیکستان، قزاقستان، قرقیزستان، ترکمنستان و آذربایجان با در بر گیری مساحتی بالغ بر 8 میلیون کیلومتر مربع و جمعیتی بالغ بر 400 میلیون نفر و همچنین واقع شدن این مجموعه در مسیر شبکههای ارتباطی قاره اروپا و آفریقا، خاورمیانه و شمال و جنوب آسیا بعنوان یکی از بزرگترین سازمانهای اقتصادی منطقهای در جهان خود را مطرح نمود.
اهداف:
با توجه به انگیزههای اقتصادی در تاسیس این سازمان اهداف آن با تاکید به توسعه اقتصادی کشورهای عضو عبارتند از:
ـ ایجاد شرایط توسعه پایدار اقتصادی و بهبود سطح معیشتی و کیفیت زندگی در کشورهای عضو
ـ رفع موانع تجاری در منطقه اکو و گسترش تجارت درون سازمان و فراسازمانی
ـ تلفیق اقتصاد کشورهای عضو با اقتصاد جهانی برای مشارکت بیشتر در روند جهانی شدن
ـ ارتقای همکاری منطقهای و کمکهای دو جانبه در زمینه اقتصادی، اجتماعی، علمی و فنی و فرهنگی
ـ تسریع در توسعه زیرساختهای حملونقل مخابرات برای ارتباط بهتر با دنیای خارج
ـ تلفیق فعالیتهای بخش دولتی و بخش خصوصی با تاکید بر خصوصیسازی و آزادسازی اقتصادی برای افزایش مشارکت بخش خصوصی در توسعه اقتصادی منطقه
ـ توسعه منابع انسانی منطقه
ـ بهرهبرداری بیشتر از تواناییهای بالقوه بخش کشاورزی و صنعتی اکو
ـ همکاری در زمینه حافظت از محیطزیست و زیستبومها
ـ تجهیز و بهرهبرداری بیشتر از منابع طبیعی منطقه و به ویژه منابع انرژی
ـ گسترش تعاملات دو جانبه «اکو» با سایر سازمانها و موسسههای بینالمللی منطقهای از جمله موسسههای مالی و توسعهای
ـ امنیت غذایی و سلامت
ـ دسترسی به حداقل نیازهای غذایی
جمهوری اسلامی ایران و اکو
کشورمان بعنوان بزرگترین قدرت اقتصادی منطقه اکو، با توجه به گرایش و برنامههای توسعهای کشور در جهت توسعه صادرات غیرنفتی از یک سو و همچنین بالا بودن سهم بخش کشاورزی در برنامههای اقتصادی کشوری، محور حرکت خود را به سمت ارتقاء همکاریها در توسعه بخش کشاورزی معطوف داشته است.
تنوع اقلیمی در سراسر فصول سال در کشور امکان تولید انواع محصولات کشاورزی را فراهم میآورد. بخش کشاورزی 15 درصد از تولید ناخالص داخلی، 22 درصد از کل اشتغال، یک سوم از سهم صادرات غیرنفتی، 85 درصد عرضه مواد غذایی و 90 درصد نیاز صنایع تبدیلی را طی دهه اخیر تامین نموده است.
جمهوری اسلامی ایران بخاطر مشخصات زیستمحیطی متنوع، شرایط مناسبی برای تولید انواع محصولات گرمسیری و نیمه گرمسیری، کوهستانی و باغی را داراست. ظرفیتهای عظیم بالقوه و پروژههای توسعهای، کشور ما را در رده صادرکنندگان عمده محصولات تازه و فرآوری شده باغی در خاورمیانه قرار داده است.
همراه با روند رشد محصولات کشاورزی، امنیت غذایی کشور نیز به طور محسوسی بهبود یافته است. میزان متوسط سرانه انرژی مصرفی در سالهای اخیر همواره بالاتر از 3000 کیلو کالری بوده است.
برای رسیدن به افزایش تولید و کشاورزی پایدار که مطمئنا منجر به رشد امنیت غذایی منطقه میشود ایران گامهای بلندی را برداشته است. مدیریت و استفاده بهینه از منابع آب و خاک، توسعه مکانیزاسیون، بکارگیری ارقام پرمحصول، کنترل بیماریهای دامی و گیاهی، یکپارچهسازی اراضی، حفاظت از مراتع و محیطزیست، کاهش مصرف نهادههای شیمیایی، استفاده از روشهای نوین و بخصوص بیولوژیک در مبارزه با آفات، از آن جمله است.
ج.ا. ایران تاکنون همکاریهای متنوعی را نیز در زمینههای مختلف کشاورزی و منابع طبیعی طرح نموده است. که عمده همکاریهای به عمل آمده عبارتند از:
ـ آموزش و برگزاری کارگاههای آموزشی در خصوص امنیت غذایی (با مشارکت سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد FAO
ـ مدیریت تلفیقی آفات، کاهش ضایعات پس از برداشت، تشخیص بیماریهای دامی، تثبیت و کنترل شنهای روان
ـ تشکیل گروههای کاری در خصوص قرنطینه گیاهی و بیماری تب برفکی
ـ برنامه عمل مدیریت خشکسالی به مرکزیت جمهوری اسلامی ایران
ـ همکاری در ارزیابی نظام تولیدات دامی
ـ حفاظت از منابع توارثی حیوانی، گیاهی، مرتعی و احیانا جنگلی
ـ تشکیل منطقه امن (Buffer zone) قرنطینه دامی
ـ ایجاد قرنطینههای گیاهی
ـ توسعه دامپروری و جلوگیری از شیوع بیماریهای دامی و نباتی
ـ پروژه همکاری فنی با FAO در خصوص تهیه برنامه راهبردی منطقه برای نیل به امنیت غذایی با هزینه بالغ بر 327000 دلار و با هدف تقویت ظرفیت دبیرخانه اکو و کشورهای عضو در تحلیل، تدوین، پایش و ارزیابی طرحها و برنامهها، تدوین راهبرد منطقهای توسعه کشاورزی و امنیت غذایی و تدوین برنامه منطقهای امنیت غذایی
ـ طرح همکاری فنی در خصوص تحکیم نظام تأمین و توزیع بذر در منطقه اکو به ویژه در آسیای مرکزی
ـ ایجاد بانگ ژن گیاهی منطقهای به منظور حفظ ذخایر توارثی که ثروتهای ملی و منطقهای محسوب میشود.