روزشمار نمایش سیاسی و واقعیت اقتصادی

نخستین تحریم جامع سراسری علیه ایران در دوران معاصر، تحریم بریتانیا علیه ایران برای واکنش در برابر انتخاب دکتر محمد مصدق به وزارت بود که هدف ملی سازی صنعت نفت را دنبال می کرد. نخستین قطعنامه شورای امنیت علیه ایران در زمان نخست وزیری محمد مصدق و به منزله واکنش علیه ملی شدن صنعت نفت ایران صادر شد.
امریکا نیز در سال1980تحریمات اقتصادی وسیعی را در واکنش به تصرف سفارت امریکا در تهران علیه ایران وضع کرد. در سال 1995، بیل کلینتون رییس جمهور وقت امریکا اقدام به وضع تحریم هایی کرد که به موجب آن شرکت های نفتی امریکایی از سرمایه گذاری در طرح های نفت و گاز ایران منع شده بودند. همچنین روابط بازرگانی با ایران نیز یک جانبه قطع شد.
روزشمار تحریم‌های آمریکایی
نخستین تحریم امریکا علیه ایران پس از واقعه تسخیر لانه جاسوسی در تهران در سال 1980 انجام گرفت. به دنبال جریان اشغال لانه جاسوسی، امریکا 12 میلیارد دلار از دارایی های دولت ایران را مصادره کرد. پس از آزادی گروگان ها توسط دولت ایران، این مصادره پایان نیافت و دارایی های ایران تا به امروز ضبط است.
در جریان جنگ ایران و عراق، امریکا تحریمات فروش اسلحه علیه ایران را وضع کرد. پیش از آغاز جنگ، ایران قرارداد خرید هواپیماهای اف-16 از امریکا را یک جانبه لغو کرده بود. دولت امریکا ورود وزیر کشور ایران به امریکا را به خاطر نقض حقوق بشر ممنوع کرد.
(ریگان) در سال 1987 به دنبال اتهام «حمایت از تروریسم» امریکا علیه ایران، رونالد ریگان تحریمات کامل تری علیه ایران وضع کرد.
(کلینتون) در سال 1995 میلادی، واشنگتن نخست به دستور بیل کلینتون تحریمات کامل اقتصادی علیه ایران وضع کرد و سپس کنگره مجلس امریکا با گذرانیدن قانون ایلسا (Iran and Libya Sanctions Act of 1996) هر شرکتی که با ایران به میزان بیش از 20 میلیون دلار تجارت داشت را نیز تهدید به اعمال تحریم کرد.
(بوش) در سال 2002 سازمان IEEE تحریم علمی علیه ایران وضع کرد.
(بوش) در سال 2006 یک دادگاه فدرال امریکا دستور استرداد یکی از بزرگ ترین کلکسیون های باستان شناختی تخت جمشید متعلق به ایران را به نفع صدمه دیدگان ناشی از عملیات انتحاری در اسراییل صادر کرد.
(بوش) در سال 2007، شرکت های مایکروسافت و یاهو ایران را از لیست کشورهایی که خدمات وب دریافت می کنند، خارج کردند.
(بوش) پس از اعلام «اتهام» امریکا مبنی بر اینکه بانک ملت، بانک ملی و بانک صادرات ایران حامی مالی نهادهای تروریستی هستند، بانک جهانی از دادن خدمات به این بانک های ایرانی خودداری کرد. این نهادها در روز پنجشنبه، 25 اکتبر 2007 ازطرف وزارت خزانه داری امریکا مورد تحریم قرار گرفتند.
(اوباما) پنجشنبه، اول ژوییه 2010 مجلس نمایندگان و سنای امریکا طرح تحریم فراگیر ایران، را تصویب کردند. بر اساس طرح مصوب کنگره امریکا که اوباما آن را روز جمعه دوم جولای امضا کرد، سرمایه گذاری در حوزه نفت و گاز، صادرات بنزین و فرآورده های نفتی به ایران با محدودیت هایی روبرو می شود و شرکت ها و موسساتی که بر خلاف آن عمل کنند، با قطع رابطه با بازار امریکا مواجه خواهند شد.
در برخی ایالات امریکا نیز تحریم های مستقلی علیه کشورمان وضع شده است.
ایالت فلوریدا: در سال2006نخستین ایالتی شد که تحریماتی علیه صنایع انرژی ایران وضع کرد. ایالت فلوریدا تحریمات علمی و آکادمیک نیز علیه ایران وضع کرده است.
ایالت نیوجرزی: در سال2007هرگونه رابطه اقتصادی با ایران را منع کرد.
ایالات کالیفرنیا، تگزاس، و مریلند نیز تحریمات مشابهی علیه ایران وضع کرده اند.
ایالات اوهایو، میزوری، میشیگان، و ماساچوست نیز یا در حال وضع تحریمات هستند، یا تحریمات علیه ایران را در دستور کار خود دارند.
کانادا
کانادا نیز به دنبال قطعنامه 1737 شورای امنیت تحریماتی علیه ایران وضع کرده است.
بریتانیا
دولت انگلیس در ژوئن2008اعلام کرد که در ادامه سیاست تحریم علیه ایران، دارایی های بزرگ ترین بانک ایران، بانک ملی ایران را ضبط و تحریم کرد.
بانک بارکلیز (Barclays) یکی از بزرگ ترین بانک های انگلستان حساب های ایرانیان از جمله بانک صادرات و بانک ملی ایران را مسدود کرده است. اقدام بانک بارکلیز در پی تصمیم دفتر کنترل دارایی های خارجی در وزارت خزانه داری ایالات متحده امریکا برای قرار دادن بانک های صادرات و ملی در لیست سیاه تحریم های بین المللی صورت گرفته است. این محدودیت ها شامل مدیران و کارکنان این بانک ها نیز می شود.
روسیه
با فرمانی که ولادیمیر پوتین در روز5مه2008(16 اردیبهشت1387امضاء کرد، روسیه رسما به تحریم های شورای امنیت سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی ایران پیوست.
هلند
اوایل سال2008برخی دانشگاه های هلند، بر طبق بخشنامه های وزارتخانه های کشوری، از پذیرش دانشجویان ایرانی ممانعت به عمل می آوردند. پس از اعتراض شدید دانشگاه ها و برخی احزاب سیاسی در هلند، دولت این کشور به اعمال شرایط ویژه برای دانشجویان ایرانی پایان داد.
بلژیک
بانک لامبرت بروکسل در بلژیک (Banque Bruxelles Lambert) معاملات ارزی با ایران را در سال 2008قطع کرد.
آلمان
با وجود احتمال ضرر و زیان های نسبتا گسترده برای آلمان، دولت آلمان آمادگی خود را برای وضع تحریم های جدید علیه ایران در صورت راکد ماندن پرونده هسته یی ایران اعلام کرد. بانک دویچ آلمان (Deutsche Bank) معاملات ارزی با ایران را در سال2008قطع کرد.
فرانسه
دولت نیکلاس سارکوزی از سیاست تحریماتی امریکا علیه ایران حمایت کرده است. سازمان CNRS فرانسه، در سال 2008تحریماتی علیه تمام دانشمندان ایرانی در تمام رشته ها وضع کرد.
سویس
در آوریل 2008، سویس دارایی های12 شرکت ایرانی را به بهانه دستورات تحریمی شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران، ضبط و مصادره کرد. بانک کردیت سویس (Credit Suisse) معاملات ارزی با ایران را در سال2008قطع کرد.
امارات متحده عربی
بر اثر فشارهای روزافزون نهادهای امریکا و وابسته به شورای امنیت، بانک های دوبی و ابوظبی رفته رفته باعث رکود و ایجاد مانع بین تجارت با ایران شده اند.
مصر
35 دانشمند ایرانی از شرکت در کنفرانس پروژه SESAME در کشور مصر منع شدند. در آگوست سال2008میلادی تیم المپیاد دانش آموزی ایران، به دلیل عدم دریافت ویزا از سوی مصر، نتوانست در بیستمین المپیاد جهانی کامپیوتر در قاهره شرکت کند.
ژاپن
دولت توکیو انتقال هر گونه فناوری حساس به ایران را منع کرده و دارایی های نزدیک به 10 شرکت ایرانی در ژاپن را ضبط کرده است.
بحرین
در ژانویه 2008 میلادی، برخی بانک های کشور بحرین روابط خود با بانک های ایرانی را بطور کامل قطع کردند.
چین
در ژانویه 2008 میلادی اعلام شد که بانک های دولتی چین از گشایش اسناد اعتباری برای بازرگانان ایرانی خودداری می کنند. در عین حال، معاون وزارت امور خارجه چین در مارس 2008 اعلام کرد که با وجود تحریم های تصویب شده در شورای امنیت سازمان ملل، از نقطه نظر چین روابط تجاری با ایران عادی است و تحریم ها تاثیری روی روابط بازرگانی میان دو کشور نخواهد گذاشت.
مالزی
در آوریل2008قرار بود ایران در نمایشگاه بین المللی صنایع دفاعی مالزی شرکت کند. شرکت های ایرانی حاضر در نمایشگاه نیز در حال آماده سازی غرفه های خود بودند که برگه یی به آنان نشان داده شد که در آن دستور داده شده بود از نمایشگاه خارج شوند. این درخواست به امضای نجیب رزاق، معاون نخست وزیر مالزی رسیده بود.
هند
در مه 2008میلادی، وزارت امور خارجه هند در پیروی از قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران، از مقامات هند خواسته است بانک های ایرانی و محموله هایی که از ایران وارد یا به آن ارسال می شود را تحت نظارت داشته باشند.
6 نوامبر 2010سفر اوباما به هندوستان انجام شد پس از آن هند به همراه روسیه بیانیه یی صادر کرد که در آن اتهامات واهی غرب علیه برنامه صلح آمیز هسته یی ایران تکرار شده بود.
25 دسامبر2100 بانک مرکزی هند اعلام کرد از این پس برای خرید نفت خام از ایران تسهیلات بانکی ارایه نخواهد کرد و ضمانت ارزی و اعتبارات لازم برای این کار را تامین نمی کند!