رجعت در کلام شیعی
اسلامپور کریمی
ب. معانی اصطلاحی «رجعت»
رجعت همانند بسیاری از واژهها علاوه بر معنای لغوی، در علوم مختلف در معانی گوناگونی مانند فقه، نجوم، عرفان، جامعه شناسی و کلام به کار رفته و با توجه به این معانی است که میتوانیم تصویر و شناخت صحیحی از معنای مورد بحث داشته باشیم.
اصطلاح کلامی: رجعت در اصطلاح کلامی (متکلمان) عبارت است از بازگشت برخی از اموات به دنیا بعد از ظهور حضرت مهدی(عج) و قبل از قیامت.
سیدمرتضی میفرماید: «رجعت، عبارت است از اینکه خداوند در هنگام ظهور حضرت مهدی(عج)، گروهی از شیعیان را که قبلاً از دنیا رفتهاند، دوباره زنده میکند تا به ثواب یاری آن حضرت نایل شوند و دولت [کریمه] او را مشاهده کنند و نیز جمعی از دشمنان آن حضرت را دوباره زنده میکند تا از آنان انتقام بگیرد.»[1]
قاضی ابن براج در تعریف رجعت میگوید: «معنای رجعت این است که خداوند، هنگام ظهور حضرت قائم(عج) دستهای از دوستان و پیروان وی را که قبلاً وفات نمودهاند، دوباره زنده میکند تا به ثواب یاری و اطاعت آن حضرت و نیز ثواب جنگ با دشمنانش نایل آیند.»[2]
شیخ مفید میفرماید: «خداوند گروهی از مردگان را به همان صورتی که در گذشته بودند، به دنیا برمیگرداند و گروهی را عزیز و گروهی دیگر را ذلیل میکند و اهل حق را بر اهل باطل غلبه و نصرت میبخشد و مظلومان را بر ظالمان و ستمگران غلبه میدهد. این واقعه هنگام ظهور ولی عصر(عج) رخ خواهد داد.»[3] [4]
دانشمند معاصر شیعی، علامه مظفر دراینباره میگوید: «عقیده شیعه در رجعت، بر اساس پیروی از اهلبیت(ع) چنین است: خداوند عدهای از کسانی را که در گذشته از دنیا رفتهاند، به همان اندام و صورتی که داشتهاند، زنده میکند و به دنیا برمیگرداند. به برخی از آنان عزت میدهد و پارهای را ذلیل و خوار خواهد کرد و حقوق حقپرستان را از باطلپرستان میگیرد و داد ستمدیدگان را از ستمگران میستاند و این جریان یکی از رویدادهایی است که پس از قیام مهدی آل محمد به وجود میآید. کسانی که پس از مردن به این جهان بازمیگردند، یا از ایمان بالا برخوردارند یا افرادی در نهایت درجه فسادند و آنگاه دوباره میمیرند.»[5]
بنابراین، رجعت عبارت است از: بازگشت گروهی از مؤمنان محض و کافران محض پس از مردن و قبل از قیامت، به دنیا در حکومت حضرت مهدی(عج) و روشن است که انبیا و ائمه(ع) به عنوان اشرف مؤمنان محض در بین رجعتکنندگان خواهند بود.[6]
لغتشناسان اهلسنت نیز در تعریف «رجعت» گفتهاند: «رجعت، مذهب قومی از عرب است که در زمان جاهلیت نزد آنها معروف بوده و مذهب گروهی از فرقههای مسلمانان از صاحبان بدعتها و هواپرستان است که میگویند: همانا مرده، زنده شده و به دنیا برمیگردد، همانگونه که قبل از مرگ بوده است. از آن جملهاند گروهی از رافضیها که میگویند: علیبن ابیطالب(ع) در زیر ابرها پنهان است، پس خارج نمیشود با کسانی که همراه فرزندان او خارج میشوند، تا اینکه منادی از آسمان ندا میدهد: همراه فلانی خارج شو!»[7]
همچنین در صحیح مسلم از قول سفیانبن عیینه آمده است: «همانا رافضیها میگویند: به تحقیق علی(ع) در میان ابرها پنهان (زنده) است و خارج نمیشود با کسانی از فرزندانش که خارج شدهاند، تا اینکه منادی از آسمان، ندا میدهد و علی(ع) را میخواند که با فلانی خارج شو!» [8]
ناگفته نماند که حتی سیرهنویسان اهلسنت نیز بدون تحقیق و تأمل، رجعت را با همین عبارت تعریف کرده و آن را از اعتقادات شیعه امامیه دانستهاند.[9]
با امعاننظر در تعاریف شیعه که درباره رجعت بیان شد، به روشنی درمییابیم که تعریف مسلم در صحیح و ابن اثیر در النهایه و ابن منظور در لسانالعرب و ابنحجر عسقلانی در تهذیبالتهذیب[10]، تعریف اصطلاحی شیعه امامیه نیست؛ بلکه این عقیده غلات است و هیچ ربطی به شیعه امامیه ندارد و ائمه اهلبیت(ع) آنها را لعن و نفرین نموده و از آنها به خاطر این عقیده برائت جستهاند.[11]
اگر گفته شود: قسمتی از تعریف اهللغت و اهلسنت، همان تعریف رجعت اصطلاحی است، آنجا که گفتهاند: «إن المیت یرجع الدنیا و یکون فیها حیًاً کما کان»، در پاسخ باید گفت: این همان تعریف لغوی رجعت است که همه اهل لغت بدان تصریح داشتند؛ «فلان یؤمن بالرجعة، أی بالرجوع الی الدنیا بعدالموت»،[12] اما بر رجعت اصطلاحی مورد اعتقاد شیعه تطبیق نمیکند؛ زیرا الف و لام «المیت» یا برای جنس است و یا برای استغراق و در هر دو صورت بر رجعت منطبق نیست؛ چون معنای عبارت اینگونه میشود: به تحقیق، جنس مردگان (همه مردگان) زنده میشوند و به دنیا برمیگردند و همانگونه که پیش از مرگ، زندگی میکردند به حیات خویش ادامه میدهند؛ در حالی که در تعریف رجعت گفته شده، همه مردگان برنمیگردند و زندگی زمان رجعت هم با زندگی قبل از مرگ متفاوت است؛ زیرا آنها که عزیز بودند، ذلیل و آنها که ذلیل بودند، عزیز میشوند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
