ایست قلبی سرمایه‌داری

عارف بهرامی
شاید اگر چند سال پیش این پیش بینی را می شنیدیم که در روزگاری خیابان وال استریت به نمادی از شکست نظام اقتصادی ربوی غرب تبدیل شود کمی دور از انتظار می نمود اما امروز واقعیت نشان می دهد که اقتصاد آمریکا لکوموتیو اقتصاد غرب در حال ایست است و اتفاقاً بحران ها از درون آمریکا و از خیابان وال استریت آغاز شده است. هرچند برخی از تحلیلگران سیاسی معتقدند که در تظاهرات های اخیر به نوعی اعتراض به رفتارهای سیاسی دولت آمریکا مانند به راه انداختن جنگ های طولانی نیز وجود دارد اما باید گفت که این اعتراض در حقیقت قلب اقتصاد غرب را نشانه رفته است و بحث آن بیش از یک اعتراض صرف سیاسی است که به عنوان مثال جنبش های ضد جنگ درآمریکا به راه می اندازد.
قیام وال استریت نشان می دهد که سرمایه داری در اوج خود به گل نشسته است و این کشتی نمی تواند صاحبان خود را به سلامت به مقصد برساند . اگر روزی ناکارآمدی نظام های سوسیالیستی به چشم می آمد امروز نیز اقتصاد سرمایه داری در نهایت به شکاف طبقه کارگر و متمول تبدیل شده است و منتج به آن شده است که در آمریکا این غول اقتصاد جهانی مردم به خیابان ها بریزند و بگویند که حق 99 درصد مردم در چپاول 1 درصد سرمایه داران است . امری که هیچ گاه مورد نظر نظریه پردازان نظام سرمایه داری نبود.
از زمانی که فرانسیس فوکویاما با نوشتن «پایان تاریخ»، نظام لیبرال سرمایه‌داری غرب را آخرین مدل حکومتی و پایان مدل‌سازی در عرصه سیاست معرفی کرده بود، زمان چندانی نمی‌گذرد اما چالش‌هایی که امروز نظام سرمایه‌داری با آن مواجه است را باید در وال‌استریت مشاهده کرد.قیامی که از دعوتی کوچک در فیس‌بوک شروع شد و تنها بدوا 700 تن در آن حضور یافتند، به مرور تبدیل به یکی ازچالش‌های رژیم سرمایه‌داری آمریکا و سرمایه‌داری جهانی شد. وال‌استریت نماد نظام جهانی سرمایه‌داری است و مهم‌ترین بورس‌های جهان در آن قرار دارند. بزرگ‌ترین معاملات در آن انجام می‌شود و تقریبا هیچ چیز در نظام سرمایه‌داری جهانی نیست که یک سر آن به وال‌استریت وصل نباشد.
اعتراض وال‌استریت نتیجه مستقیم رکود اقتصادی آمریکاست که از سال 2006 آغاز شد. افزایش بیکاری در جامعه، کاهش دستمزدها و مشکلات فراوان اقتصادی جامعه آمریکا را به نقطه‌ای از شکست رسانید که تحمل آن برای مردم این کشور چندان ساده نیست. ادامه مشکلات اقتصادی آمریکا از یکسو و ناتوانی دولتمردان در عمل به وعده‌ها از سوی دیگر به موازات ادامه سیاست‌های جنگ‌طلبانه آمریکا، این جامعه را به نقطه‌ای رساند که دیگر به نظر قابل برگشت نمی‌رسد، هرچند که در ابتدا تعداد تظاهرکنندگان کم باشد و به شدت نیز سرکوب شود.
سرکوب قیام کوچک و مسالمت آمیز مردم نیویورک در برابر وال‌استریت که با دستگیری حدود 100 نفر، کتک زدن معترضین و پاشیدن گاز فلفل روی صورت چند زن معترض تشدید شد، این قیام کوچک را به مرور به مرکز توجه رسانه‌ها و افکار عمومی در سراسر جهان بدل کرد.به گفته مایکل مور، جمعیت صدها نفری روز اول اکنون هزاران نفری شده و بزودی صدها هزار نفری خواهد شد.
البته اتفاقاتی هم که این روزها در جنبش وال استریت رخ می دهد قابل تامل است. چراکه موج اعتراضات علیه سرمایه داری کشورهای غربی را یکی پس از دیگری فرا می گیرد و زمامداران آنها با ذبح شعار دفاع از دموکراسی با خشن ترین ابزار به سرکوب معترضان می پردازند .
همزمان با رسیدن امواج جنبش «اشغال وال استریت» به سواحل اروپا، استرالیا و آسیا و گسترش دامنه دستگیری معترضان توسط نیروهای پلیس، چندین تن از شرکت کنندگان جنبش «وال استریت را اشغال کنید» که حاضر به ترک چادرهای خود نبودند، در شیکاگوی آمریکا دستگیر شدند و شهرهای ژنو، آمستردام، آتن، بروکسل، ژنو، زوریخ، ملبورن، برلین، فرانکفورت، لیسبون، پاریس، رم، سئول و لندن دچار ناآرامی شدند.حدود 250 معترض در مرکز لندن چادر زده و وعده داده‌اند که آنجا را به طور نامحدود اشغال کنند.این در حالی است که معترضان انگلیسی پس از ناکامی در اشغال محوطه مقابل بورس اوراق بهادار لندن، مقابل کلیسای جامع «سنت پائول» کانادا چند چادر برپا کردند.در «روز جهانی اعتراضات شنبه» که الهام گرفته از جنبش اشغال وال استریت بوده است، معترضان به نظام سرمایه داری و نابرابری های مالی در شهرهایی همچون تورنتو، رم، سئول و سیدنی تظاهرات کردند و در نیویورک نیز ده ها تن از معترضان پس از آنکه به سمت میدان معروف «تایمز» حرکت نمودند، بازداشت شدند.
هزاران نفر از مردم سراسر دنیا علیه قدرت‌ موسسات و شرکت‌های مالی، فقر و کاهش بودجه دولت‌های خود همچون جنبش «اشغال وال استریت» به خیابان‌های اروپا، آسیا و استرالیا آمده اند که این اعتراضات در «رم» پایتخت ایتالیا به خشونت کشیده شد.بعد از اینکه تظاهرات صلح آمیز مردم ایتالیا در اعتراض به سیستم های بانکی و سیاست های مالی کشورشان به دلیل حضور آشوبگران به درگیری های خیابانی انجامید، «سیلویو برلوسکونی» نخست وزیر ایتالیا وعده داد که آشوبگران را مجازات می کند.در درگیری میان تظاهرات کنندگان ایتالیایی معترض به نظام های بانکی و سیاستمداران کشورشان با پلیس ضد یورش این کشور، حداقل 70 نفر مجروح شدند که حال 3 نفر از آنها وخیم گزارش شده است، ساختمان‌ها و مغازه‌ها و دیگر املاک خسارت دیدند و ماشین‌ها و سطل‌های زباله نیز دچار حریق شدند.
در حالی که متحدین نخست وزیر ایتالیا، هواداران جناح چپ را مقصر می‌دانند، برلوسکونی در اشاره آشکار به جناح چپ، خواستار محکومیت بدون تردید آنها شد و تعهد داد که کسانی که به ایجاد اختلال در تظاهرات می پردازند را مجازات کند.در برلین نیز حدود 4000 نفر از معرضان با در دست داشتن بنرهایی که از طریق آنها خواستار پایان نظام سرمایه داری شده بودند، راهپیمایی کردند.جمعیت تظاهرات کنندگان در فرانکفورت، حدود 5000 نفر در پاریس حدود 1000 نفر گزارش شده است.ده‌ها هزار نفر از مردم پرتغال نیز که از نحوه مدیریت بحران اقتصادی کشورشان خشمگین هستند، به خیابانهای لیسبون آمدند.قیام «اشغال وال استریت» از سپتامبر سال جاری میلادی با جمع صد نفری از معترضان آمریکایی که از وضعیت اقتصادی و سیاست‌های دولت خود ناراضی بودند، آغاز شد و پس از سه هفته تعداد شرکت کنندگان در این قیام به هزاران نفر افزایش پیدا کرد و این اعتراضات به دیگر شهرهای آمریکا کشیده شد و در نهایت این قیام به آمریکا ختم نشد و در بسیاری از کشورهای اروپایی نیز همه گیر شد و هزاران نفر از مردم کشورهای جهان در اعتراض به سیاست‌های اقتصادی دولت‌های خود تظاهرات برپا کردند.