محور کارگزاران ـ مشارکت

* آقای عطریان‌فر، جناب محتشمی‌پور در سخنان اخیر خود به انتقاد از برخی طیف‌های اصلاح‌طلب پرداخته‌اند. به نظر شما این‌گونه انتقادات چه تاثیراتی در روند ائتلاف جبهه اصلاحات دارند؟
** اظهارنظرات چهره‌های دو جبهه اصلاح‌طلب و اصول‌گرا، تاثیرات محدودی دارد و چندان معادلات حاکم را به هم نمی‌زند. اینگونه سخنان هر چند تاثیرات موقت و تاکتیکی‌ای در پی خواهد داشت اما به صورت استراتژیک تغییرات کلی در روند حرکتی جناح‌ها ایجاد نخواهد کرد. شخصیت جناب محتشمی‌پور هم در جبهه اصلاح‌طلبان بسیار محترم است و شجاعت، جسارت و سوابق انقلابی ایشان جایگاهی مورد احترام برایشان ایجاد کرده است.
* ایشان در صحبت‌هایشان عنوان کرده‌اند که در جبهه اصلاح‌طلبان فرقه‌هایی حضور داشتند که هر دو به جدایی دین از سیاست اعتقاد دارند.
** نخیر، این درست نیست، مسئله جدایی دین از سیاست نبوده است. باید بگویم که تمام تلاش‌های اصلاح‌طلبان در چندین سال گذشته، چه در زمان آقای هاشمی و چه در زمان آقای خاتمی، مبتنی بر آموزه‌های امام و دیدگاه‌های وی بوده است. لذا اگر کسی در این چهارچوب حرکت کند نمی‌تواند به جدایی دین از سیاست اعتقاد داشته باشد. باید توجه داشت که جدایی دین از دولت با جدایی دین از سیاست متفاوت است.
* یعنی اصلاح‌طلبان به جدایی دین از دولت اعتقاد دارند؟
** ببینید، اسلام مذهبی سیاسی است و در کشور ما نیز نزدیک به 98 درصد از مردم مسلمان هستند. از این بابت جدایی دین از سیاست اصلاً مطرح نیست، اما برخی از روشنفکران اصلاح‌طلب از یک مرزبندی مشخص میان دین و دولت سخن می‌گویند که با انگیزه دفاع از دین صورت می‌گیرد. عده‌ای معتقد هستند برای حفظ مذهب باید میان آن و دولت مرزبندی انجام داد، اما من به شما قول می‌دهم که در هیچ یک از طیف‌های اصلاح‌طلب، از راست‌ترین طیف آن گرفته تا چپ‌ترین‌اش هیچ یک معتقد به جدایی دین از سیاست نبوده و نیستند.
* شما پیش از این، محور ائتلاف اصلاح‌طلبان را خاتمی، هاشمی و کروبی اعلام کرده بودید، اما به تازگی این محور را تنها به خاتمی و هاشمی محدود کرده‌اید. آیا موضع‌گیری‌های اخیر آقای کروبی در مخالفت با ائتلاف باعث ایجاد شکاف در میان اصلاح‌طلبان شده است؟
** ما از موضع خودمان از حضور آقای کروبی استقبلا می‌کنیم. این استقبلا واقعاً جدی است چرا که گذشته تاریخی، فعالیت‌ها و دیدگاه‌های ایشان به جریان اصلاح‌طلبان نزدیک و در آن تعیین‌کننده است. اما اگر خود جناب کروبی نسبت به همگرایی ائتلاف اصلاح‌طلبان دیدگاه دیگری داشته باشند و یا بخواهند در قالب حزب اعتماد ملی به صورت مجزا در انتخابات شرکت کنند ما نمی‌توانیم بیشتر از این اصرار کنیم.
* به هر حال برای اجماع، اصلاح‌طلبان به یک چهره موجه و قابل توافق نیاز دارند، آیا خاتمی و یا هاشمی حاضر می‌شوند مجدداً در انتخابات شرکت کنند؟
** ببینید، نگاه صرفاً انتخاباتی به آقایان خاتمی و هاشمی درست نیست، این دو عناصر اصلی و سرنوشت‌ساز اصلاح‌طلبان هستند و حضور آنها در هر شرایطی تعیین‌کننده است. یعنی حتی اگر به عنوان نامزد هم در انتخابات حاضر نشوند باز هم می‌توانند تعیین‌کننده باشند. در مورد این دو شخصیت ما دو بحث داریم و باید گفت که آنها دارای دو حیثیت هستند. یک حیثیت نامزدی انتخابات است، که این برمی‌گردد به تشخیص خود و یا همفکران و دوستانشان و البته به ضرورت‌های شرایط نیز بستگی دارد. اما برای ما حیثیت خاتمی و هاشمی مهم‌تر است. نقش آنان در سازماندهی، هدایت و رهبری جریان اصلاحات است. خوشبختانه هر دوی این شخصیت‌ها در این زمینه بسیار فعال‌اند و دیدگاه‌های نزدیکی نیز دارند که باید به سیاست‌ورزی جریان اصلاحات کمک شود.