امنیت بالا در اینترنت ملی (بخش دوم)

* برنامه وزارت ارشاد برای استفاده صحیح از اینترنت و رسانه‌های دیجیتال چیست؟
** بسیاری از کارها که در این فضا قابل اجرا است عملا به عنوان راهبردها و سیاست‌های کلان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی محقق شده و درحال دنبال شدن است و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از این قضیه پشتیبانی و این کار را دنبال می‌کند که فرهنگ‌سازی استفاده صحیح از رسانه‌های دیجیتال، پشتیبانی از فعالان این حوزه و تعیین و اجرای ضوابط و قوانین مربوط به رسانه‌های دیجیتال با قوت ادامه پیدا کند. جای تشکر دارد از دیگر بخش‌های وزارت ارشاد که در این‌باره همکاری خوبی را با مرکز توسعه رسانه‌های دیجیتال داشته‌اند، همچنین دستگاه‌های مختلف فرهنگی و رسانه‌ای و دیگر دستگاه‌های مربوط به زیرساخت و فناوری اطلاعات که برای امنیت دیجیتال شهروندان در کشور تلاش می‌کنند و به صورت ویژه پیگیری و حسن نظر کلیت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و شخص وزیر که در پیگیری این اهداف نقش موثری داشته‌اند.
* محافظت از اطلاعات در فضای اینترنت در حال حاضر وجود دارد یا خیر؟
** این امکان تا حدی میسر است ولی محافظت کامل سخت است. بر همین اساس است که ما در قالب ماده 46برنامه پنجم توسعه می‌بینیم که باید به شبکه ملی اطلاعات برسیم و خدمات دستگاه‌های دولتی روی این شبکه ارائه شود. همچنین پهنای باند به گونه‌ای فراهم شود که با امنیت و در عین حال سرعت بالا و قیمت پایین در خدمت سایت‌های داخلی و محتوای داخلی باشد و اینترنت هم به صورت اینترنت مرسوم و معمول به شکل عادی به شهروندان ارائه شود. همچنین پایگاه‌های داخلی ‌و سایت‌ها و محتوای دیجیتال داخلی در این شبکه با سرعت بسیار بالاتر از نمونه خارجی و با قیمت پایین‌تر بتوانند فعالیت و مردم از آنها استفاده کنند و این جزو لوازم اصلی حمایت از تولیدکنندگان و فعالان رسانه‌های دیجیتال در داخل کشور است.
اگر این تکلیف قانونی به درستی انجام شود علاوه بر اینکه بسیاری از مشکلات مربوط به کمبود پهنای باند داخل و ضعف‌های امنیتی مربوط به فضای اینترنت داخلی رفع خواهد شد، حجم بالایی از اشتغال را برای بسیاری از جوانان در کشور نوید می‌دهد و ما می‌توانیم عملا به صادرکننده مهمی در دنیا تبدیل شویم زیرا از نظر صادرات محتوای دیجیتال و فرهنگ در قالب دیجیتال، فرصت‌های بی‌نظیری در مقایسه با سایر کشورها داریم. در عین حال باید از مزایای سرویس‌های خارجی به صورت آگاهانه و هوشمندانه استفاده کنیم.
این موضوع برای بخش خصوصی سودآور خواهد بود که محتواهای سالم خارجی را هم در شبکه داخلی ‌با سرعت بالا به گردش درآورد و مردم به سمت محتوایی که در داخل ارائه می‌شود روی آورند. در واقع اینترنت موجود کیفیت بالاتری خواهد داشت به دلیل اینکه «gate way» کشور خلوت‌تر خواهد شد و بسیاری از اطلاعات لزومی ندارد به خارج از کشور برود و به احتمال بسیار زیاد اختلالات موجود اینترنت کمتر خواهد شد و فضای بهتری را هم از نظر فرهنگی و هم فنی و اقتصادی شاهد خواهیم بود.
*  آیا این شبکه ملی اطلاعات همان اینترنت پاک، حلال یا ملی است؟
** آن چیزی که تکلیف قانونی است شبکه ملی اطلاعات است. در قالب شبکه ملی اطلاعات اینترنت پاک قابل ارائه و عرضه است. اینترنت پاک که می‌گوییم یعنی پهنای باند وسیع، سرعت بالا، قیمت پایین، امنیت بالا و از همه مهم‌تر محتوای سالمی که در حقیقت تولیدکنندگان و فعالان بخش خصوصی داخلی تولید می‌کنند و در شبکه می‌گذارند. سایر موارد مانند اینترنت ملی، حلال یا آب کشیده و... را باید از کسانی که اینها را مطرح می‌کنند سوال کرد که منظورشان چه بوده و خیلی مفهوم روشنی ندارند. از نظر ما حتی اینترنت ملی هم مفهوم روشنی ندارد به جهت اینکه اینترنت یک فضای مشخص مربوط به خارج مرزهاست که درقالب یک پروتکل اینترنتی کار می‌کند و اینکه قید ملی را به آن بزنیم با ذات اینترنت در تناقض است.
ما می‌توانیم اینترنت را به صورت هوشمندانه استفاده کنیم ولی ماهیت اینترنت را نمی‌توانیم از بین ببریم و تغییر دهیم. ماهیت اینترنت همان بحثی است که با قید ملی عوض می‌شود ولی ما معتقدیم اگر شبکه ملی اطلاعات براساس قانون برنامه پنجم توسعه محقق شود با شرایطی که مزیت به محتوای داخلی داده شود و سرعت دسترسی به محتوای داخلی چندین برابر سایت‌های خارجی باشد، عملا مشکل اینترنت موجود هم حل می‌شود و خیلی از مسائل و ناامنی‌ها و اختلالات موجود هم رفع می‌شود و مردم نیازهای داخلی‌شان را با امنیت بالا، قیمت پایین و کیفیت بالا در داخل دریافت می‌کنند و مراجعه به اینترنت مرسوم جهانی خود به خود درحد ضرورت‌ها خواهد رسید و البته مانعی برای آن هم نخواهد بود.
* بعضی‌ها معتقدند شبکه ملی اطلاعات اگر راه بیفتد،ایران شبیه به کره‌شمالی یا عربستان سعودی می‌شود و رابطه ما با دنیا قطع می‌شود. شما این موضوع را رد می‌کنید؟
** بله، قطعا اینگونه شبیه‌سازی‌ها با برخی مدل‌های شکست‌خورده که در کشورهای یاد شده اجرا شده، مناسب نیست. البته باید توجه داشت که برخی شرکت‌ها با راه افتادن شبکه ملی اطلاعات ضرر می‌کنند. چرا که نفعشان در تبادلات با خارج از کشور است زیرا به نوعی برای کمپانی‌های خارج از کشور واسطه‌گری می‌کنند. از همین رو اگر شبکه ملی اطلاعات با آن شکلی که در قانون گفته شده است به اجرا در آید، قطعا سود استعمارگران خارجی که به عنوان استعمارگر اطلاعاتی برنامه‌های خودشان را دنبال می‌کنند، بسیار کم خواهد شد و کار برایشان مشکل می‌شود.
در نتیجه به دنبال ایجاد یک‌سری شبهات غیرواقعی در ذهن جامعه هستند، از قبیل اینکه می‌گویند اگر شبکه ملی اطلاعات راه بیفتد، اینترنت قطع می‌شود و اینکه مردم دیگر به اینترنت جهانی دسترسی نخواهند داشت و عربستان سعودی و کره شمالی می‌شویم و ... . اینها همه رد شده است و چنین چیزی نیست. نکته این است که سایت‌های خارجی با همین کیفیت عادی یا بهتر عرضه می‌شوند و خدمات وی‍ژه‌ای برای پایگاه‌های اینترنتی داخلی با سرعت چندین برابر سایت‌های خارجی و با کیفیت بهتر و قیمت پایین‌تر برای مصرف‌کنندگان و کاربران داخلی عرضه خواهد شد و 100‌درصد سود و گردش مالی و اقتصادی در داخل کشور اتفاق می‌افتد و سود شرکت‌های خارجی و واسطه‌های آنها و نهایتا استعمارگران اطلاعاتی به حداقل ممکن می‌رسد.
از این‌رو طبیعی است که آنها هر روز به دنبال ایجاد شبهه در ذهن جامعه باشند تا بتوانند در اجرای آن تکلیف قانونی که خواسته مقام معظم رهبری براساس سیاست‌های برنامه پنجم توسعه و دغدغه دولت محترم و متضمن سود مردم است، خلل ایجاد کنند و سنگی در راه پیشرفت کار بیندازند. در واقع اگر شبکه ملی اطلاعات راه بیفتد می‌توان گفت که یک تحول بنیادین و انقلابی در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات کشور صورت می‌گیرد و ایران جهش بسیار بلندی خواهد داشت. یک عده اندک نگران هستند که در این فضا سودشان که معمولا با خارجی‌ها گره خورده به خطر می‌افتد و دچار مشکل می‌شوند. یعنی اقلیتی اندک به دنبال محروم کردن اکثریت جامعه از نعمت بزرگی هستند و در این راه انواع شایعه‌سازی‌ها را دنبال می‌کنند.
* منظور شما این است که اگر کسی بخواهد در داخل از خدمات شبکه ملی اطلاعات استفاده کند آزاد است و اگر بخواهد می‌تواند از شبکه اینترنت کنونی هم استفاده کند؟
** بله، هیچ منعی ندارد. برای مردم یک فضای بسیار وسیع انتخاب در کنار انتخاب موجودشان به‌وجود خواهد آمد و عملا مردم نه از این جهت که اینترنت قطع می‌شود بلکه در جهت اینکه خدمات بسیار زیادی به آنها داده می‌شود وارد حوزه جدید خواهند شد. به عنوان مثال درباره تلفن همراه مثلا 6 سال پیش فرد باید 6‌ ماه در نوبت می‌ماند تا یک خط تلفن همراه دریافت می‌کرد و سیمکارت بین یک تا 2 میلیون تومان قیمت داشت در بازار ولی وقتی یک اپراتور جدید به بازار آمد و یک انتخاب برای مردم به وجود آمد اپراتور قبلی از بین نرفت اما عملا قیمت سیمکارت به 5 هزار تومان رسید. حالا آن اتفاقی که قرار است در شبکه ملی اطلاعات بیفتد، قطعا بزرگ‌تر از این خواهد بود در نتیجه آن کسانی که سودشان در این است که وضعیت به شکل نابسامان و ناقص باشد، به دنبال انجام نشدن این طرح توسط دولت هستند. از این‌رو به ایجاد شایعه و شبهه روی آورده‌اند.
* در اجرای شبکه ملی اطلاعات هجمه علیه این فعالیت شما زیاد است. چرا این جو سنگین علیه شبکه ملی اطلاعات وجود دارد؟
** هر کار بزرگی در کشور ممکن است منافع اقلیتی را به خطر بیندازد. کسانی نفعشان در نواقص گذشته است. افرادی بودند که به دنبال ایجاد خلل در این کار فرهنگی و تکنولوژیک بودند. کسانی که به دنبال ایجاد خلل در پیشرفت این کار بودند در برخی رسانه‌ها انواع و اقسام نواقص را عنوان می‌کنند که معمولا به دوران گذشته بازمی‌گردد و با توجه به حمایت‌های خاصی که در برخی جاها در دولت‌‌های هشتم و قبل دریافت می‌کردند، به دنبال این هستند که این کار پیش نرود و فضا به قبل بازگردد و نفع خودشان را در بی‌سامانی فضا دنبال می‌کنند. اینها به دنبال این هستند که دولت را از فعالیت‌های خوب پشیمان کنند و هزینه کار را برای مردم زیاد کنند و از این جهت سعی دارند جوانانی که با شور و اشتیاق و با دغدغه انقلابی و با تخصص هم فرهنگی و هم علمی و تکنولوژیک وارد عرصه شدند را با فشارهای مختلف بدنام کنند. بالاخره کار پیچیده است و ما هم از همه رسانه‌ها تشکر می‌کنیم که حمایت کردند. خوشبختانه عمده فضای رسانه‌ای به گونه‌ای است که وقتی مکانیزم‌ها و نتایج این تحول برایشان روشن می‌شود ابراز علاقه می‌کنند. مشکلات ما ناشی از یک جمع محدودی است که خیلی هم از نظر تعداد قابل توجه نیستند و حتی از نظر توان هم با توجه به کارهای موثری که در دستگاه‌های مختلف اجرایی در حال انجام است، ظرفیت مانع‌تراشی برای مخالفان کمتر شده است.
* شما از عدم توجه دولت اصلاحات به محتوای سایت‌ها گفتید ولی ما شاهد بودیم که فیلترینگ از زمان دولت هشتم شروع شد.
** در دولت هشتم قانون مصوب مجلس برای فیلترینگ وجود نداشت در نتیجه بعضا برای رفع تکلیف این امر صورت می‌گرفت. ولی در عین حال سیاست‌های خودشان را که یک نوع همراهی با موج جهانی‌سازی آمریکایی از خارج برای تخریب پتانسیل‌های داخل بود، دنبال می‌کردند و سعی در فرافکنی مسائل خود به سوی مراکز حساس نظام داشتند. در حقیقت معماری غلط گردش اطلاعات که نتیجه آن اینترنت ناقص و ضعف‌های ساختاری در تأمین اینترنت است از حدود 10 سال پیش پایه‌گذاری شد که بسیاری از مسائل موجود همچون کمبود پهنای باند و اختلالات اینترنت موجود هم همچنان از تبعات آن است به‌گونه‌ای که با برخورد لنگر کشتی با یک فیبر نوری در خارج از کشور، اینترنت ما مختل می‌شود یعنی همه پهنای باند به خارج گره خورده است. مکانیزمی که خود غربی‌ها به هیچ وجه برای خودشان هم اجرا نمی‌کنند ولی در دولت غربگرای اصلاحات این الگوی اینترنت برای کشور تجویز و اجرا شد.
* در سایتی به نقل از شما خواندم که از پالایش هوشمند سخن گفته بودید. این پالایش هوشمند چیست؟
** یکی از ویژگی‌های هوشمند این است که نسبت به مخاطبان مختلف، می‌توان برنامه‌ریزی مختلف داشت. یعنی با توجه به اینکه کاربر چه شخصی است و چه شرایطی دارد نحوه پالایش برای او تغییر می‌کند.یعنی برای یک استاد دانشگاه می‌تواند یکسری سایت‌هایی که برای او ارزش تخصصی دارد با کیفیت بهتر در دسترس باشد ولی برای یک کودک طور دیگر باشد. الان در راستای اجرای شبکه ملی اطلاعات که توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در قالب شبکه مدارس دنبال می‌شود، به همین موضوع توجه شده یعنی وقتی سامانه هوشمند شود نسبت به نیاز مخاطبان متفاوت محتواهای مختلفی عرضه و مشکل سامانه‌های موجود را رفع می‌کند. این موضوع در قالب شبکه ملی فرهنگ که با همکاری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری توسط این مرکز در حال انجام است نیز دیده شده که تشریح آن در حوصله این مصاحبه نیست.