اینترنت و پدیده جهانی شدن

جهانی شدن واقعیت رو به گسترشی است که همه عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را تحت تأثیر قرار داده و تمامی کشورها را به‌‌گونه‌ای با آن درگیر کرده است، معتقدان به جهانی شدن به آینده جهانی می‌اندیشند که در قلمرو آن همه‌ چیز در حال انتقال است و این فرآیند به برکت رشد تکنولوژی همگرایی فراوانی بین مشخصه‌های اقتصادی، فرهنگی، فنی و علمی جهان به وجود خواهد آورد و در بسیاری از زمینه‌ها نویدبخش تاریخ نمادین و مظهر آینده موهبت‌آمیزی است که اسطوره‌ها و پیش‌گویی‌های تاریخ کهن در ذهن و خیال مردمان پرورانده بودند باید باور داشت که هم‌اکنون دنیای کنونی تحت تأثیر جاذبه این دوره پررمز و راز تاریخی قرار خواهد گرفت و این تحول همانند مغناطیس پرقدرتی بر کلیه فرایندهای زندگی بشر تأثیر خواهد گذاشت و در همه زمینه‌ها هیجان جدیدی ایجاد خواهد کرد.
منتقدان این تحول با انتقادهایی که بر آن روا می‌دارند بر این باورند که بالاخره این راه سپری خواهد شد و با انگاره‌های خود از این حقیقت درنمی‌گذرند که این تحولات بر زندگی انسان قرن بیست و یکم تأثیر گذاشته و نویدها و ابهامات او را تغییر می‌دهند. این پدیده به تحولات و تغییرات سرعت می‌بخشد و مردم را وامی‌دارد تا به بازنگری آراء و اندیشه‌های خویش بپردازند و ارزش‌ها و نهادهای موجود را مورد نقد و بررسی قرار دهند و نتیجه می‌گیرند که مسلماً در این رهرو سطح آگاهی‌ها و اطلاعات همگانی مردم ارتقاء می‌یابد.
از نتیجه نگاه منتقدان و معتقدان باید دریافت که مسلماً در این روند دگرگونی‌های اساسی وجود خواهد داشت که در بین آنها پذیرش دگرگونی‌های تکنولوژیک برای همه جوامع مؤثرتر و گریزناپذیرتر است، پدیده اینترنت در فرآیند جهانی شدن پویاترین و جامع‌ترین تحولی است که به عنوان منبع بزرگ اطلاعات جهان هیچ‌کس نتوانسته این موفقیت بزرگ تکنولوژیک را نادیده انگارد. به همین دلیل آثار و تبعات آن گستره وسیعی را دربرگرفته و امروزه به عنوان تکنولوژی برتر مهمترین عامل پشتیبانی اطلاعات علمی و هماهنگ‌کننده آهنگ آن در جهان کنونی است، از نگاه این منتقدان باید دریافت، علاوه بر عدم مقابله با این پدیده، سرمایه‌گذاری بر نکات مثبت این تکنولوژی بهترین راه مقابله با ابعاد منفی آن است.
جهش یک‌باره ابررسانه اینترنت در دهه اخیر راه قرن‌ها را طی و تابعی از مختصات همه علوم شده است، فرهنگ و علم در جهان امروز به علت فعل و انفعالات سرعت پیشرو این رسانه به صورت قابل ملاحظه‌ای توسعه یافته و همه اندیشمندان معاصر را به یک رقابت جهانی فراخوانده است. این ابزار در این زمینه فزون‌طلب، گسترش‌پذیر و بسط‌یابنده است. منابع و مآخذ به سهولت در اختیار گذارده شده و فاصله‌ها از بین رفته و عامل یافتن برای هر تجسس در هر پژوهش در کوتاه‌ترین زمان از منابع و مأخذ موجود در سراسر جهان میسر شده است.
در این فرآیند آموزش یکی از مؤثرترین و بی‌خطرترین عوامل مربوط به تکنولوژی اینترنت است. به همین دلیل شدیداً مورد استقبال همگان قرار گرفته و حتی برای مخالفین خود در این زمینه کوچک‌ترین تردیدی باقی نگذاشته است. اینترنت به عنوان ابزاری برتر در بسیاری از مکان‌ها راه دشوار آموزش را نزدیک، هزینه‌های آن را ارزان و عوامل دست‌نیافتنی را دست‌یافتنی و اهالی علم و تحقیق را به چالشی سودمند فراخوانده است. باید پذیرفت که این چالش تقریباً در بستن راه‌های دیگر به علت طولانی بودنشان در زمینه‌های تحقیقات و پژوهش‌ بسیار موفق بوده و در ساختن مسیری نوین بهترین و سهل‌الاصول‌ترین راه را ارائه کرده است. علاوه بر اینکه امکان رابطه‌ای سالم را بین همه اندیشمندان جهان به جود آورده، آنها را از بایگانی کردن علم قدیمی خود منع و به روزآمد کردن آن تشویق می‌کند.
گستره فراگیری آموزش در جهان امروز وابستگی مستقیم به متدولوژی پویا دارد. اما بهره‌مندی از این متدولوژی رابطه نزدیک با ابزار برتر را اقتضا می‌کند و ابزار برتر بهترین امکانات را برای تسهیل پویایی آموزش فراهم می‌آورد. در طول قرون، آموزش، وام‌دار ابزار و منابعی بوده که دسترسی به آنها با صرف عمر محقق و تحقیق همراه بوده است و چه‌بسا پژوهش‌ها و پژوهشگران فراوانی به علت فقدان ابزار و مآخذ در این راه متوقف شده‌اند. آموزش‌گران همیشه در آرزوی استفاده توأمان ابزار دیداری، نوشتاری و شنیداری بوده‌اند تا در ارتقای تحصیل و تدریس بالاترین تأثیر را حاصل کنند.
بهره‌مندی فراگیر از همه ابزار در آموزش رمز موفقیت این شیوه خواهد بود، این روش قادر است با شکستن هر نقطه جغرافیایی اجزای هر مکان و عناصر هر موجود را که انسان به دانش آن دست یافته در کارگاه و لابراتوار را به کمک تصویر و صدا در هر مکان و زمان به سمع و نظر هر آموزش‌گیرنده برساند و هر لایه عنصر را با بهره‌گیری از تصویر متحرک تجزیه و تحلیل کند. متفکرین این شیوه آموزش به طور جدی ادعا می‌کنند توسعه روزافزون این ابزار در جهان امروز باعث مضاعف شدن علاقه دست‌اندرکاران واقعی تربیت و تدریس شده است و آنها به عنوان اصحاب آموزش مدرن در دوران معاصر در تلاش برای تدبیر یک تکنولوژی منحصر به فرد برای ساختن ترویج آینده علم و دانش هستند.
آنچه به وجود آمده تاکنون بر آموزش سراسر دنیا تأثیر جهان‌شمول و مؤثرتری گذارده است اما در بحث کلان این پدیده دیری نخواهد پایید تا این تأثیر بر ابعاد مختلف آمورش حرفه‌ای بین‌المللی چهره مؤثر خود را به نمایش بگذارد. مسلماً با توجه به رشد روزافزون بهره‌گیری از اینترنت، جهان آموزش به این دلیل که با خبرگان اجتماعی سروکار دارد جزو اولین بهره‌وران از این ابزار استثنایی خواهد بود. خصوصاً اینکه آموزش در این گذر با یک سرمایه‌گذاری نسبتاً ارزان و سودمند با آموزش کامپیوتر و نحوه فراگیری استفاده از آن و نرم‌افزارهای آموزشی به نتایج قابل عرضه دست خواهد یافت.
رابطه علمی و متد یک دانشجو و معلم، دانشجو و دانشجو به علت وجود منابع غنی علمی و با استفاده از قابلیت حذف زمان و مکان استفاده بیشتر در این شیوه را افزایش خواهد داد. امکان آسان دستیابی فرامکانی به نیروهای آموزش‌گیرنده و‌ آموزش‌دهنده باعث جهان‌شمولی این صنعت آموزشی شده و گستره وسیعی از دانش‌پژوهان جهان را در خود مجتمع کرده است. این واقعه همانند دیگر تأثیرات تکنولوژیک اکثر سرمایه‌گذاران فرهنگی بزرگ جهان را مجبور ساخته تا در سوددهی آینده تحقیق و پژوهش و نشر، مشارکت کرده و سرمایه‌گذاری کنند.
در این سرمایه‌گذاری رقابت به قدری پرسرعت و نزدیک پیش می‌رود که اکثریت صاحبنظران امر آموزش معتقدند این روند باعث خواهد شد تا در اواخر این دهه آموزشی به جز این طریق وجود نداشته باشد. نگاه واقع‌نگرانه ما در این مهم به این دلیل لازم است که شروع سرمایه‌گذاری کشورها و اکثر دانشگاه‌های مهم دنیا به معنی جدی بودن این مسأله در نظام آموزشی آینده جهان است. هم‌اکنون سرمایه‌گذاری در این نوع آموزش برای کمپانی‌های بزرگ آموزشی جهان مرسوم شده است. مراکز مهم آموزشی جهان همانند دیگر صنوف تکنولوژیک شدیداًَ در حال سرمایه‌گذاری برای یافتن راه‌های بهتر و سریعتر در مسأله آموزش هستند.
جامعه جهانی بر اثر پویایی‌های درونی دائماً در حال توسعه تئوری و فنی این پدیده است و با توانایی‌های بالقوه رسانه‌ای آن با مشارکت‌های علمی و فنی به سرعت شبکه جهانی، آموزش را رشد می‌دهند. دولت‌ها با سرمایه‌گذاری‌های کلان در حال وسعت بخشیدن به این شاخه از تکنولوژی اطلاعات هستند و در این فضای هوشمند اطلاعاتی همه در تلاشند تا با افزایش محتوای اطلاعات متنوع و متکثر به این واقعیت اجتماعی عصر جدید پاسخی درخور تأمل بدهند و در تعامل‌های آموزشی و تربیتی این مهم سهیم باشند. این موارد خود عاملی برای پیشرفت روزافزون آموزش اینترنتی و بهره‌گیری از سرمایه‌های فراوان مالی و علمی این شرکت‌ها است.
در این زمینه باید توجه داشت، مشارکت اکثریت انسان‌های علمی و فرهنگی در نظام آموزش جهانی بزرگترین تضمین علمی و اخلاقی در این مسیر است. در فضای مسلط آموزشی متکی به قوی‌ترین ابزار کنونی که هیچگونه ضرری را به دنبال ندارد تلاش به منظور بقاء و حضور در صحنه و تأثیرگذاری بر آن برای رشد و اعتلای فرهنگی کشور بسیار مهم و ارزنده است و مهمتر از آن در این مسیر توجه خاص به این انقلاب آموزشی مهمتر از هر کنکاش است که به عنوان اشکال ممکن است بر فلسفه این تکنولوژی وارد باشد. تذکر این نکته مهم است که این واقعه توسط صاحبان اندیشه‌های آموزشی به دلیل استفاده بهتر ابزاری جدی گرفته شده و سرعت پیشرفت آن با سرمایه‌گذاری‌های کلان بدون توقف دارای نتایج روزافزونی در جهان امروز است.
این تحول در مجموع، تئوریسین‌ها، مراکز، دولت‌ها و صاحبان سرمایه در این مورد را بسیار قانع کرده است. نقص‌های وارد بر این نظام آموزشی هرچند بسیار اندکند ولی به عنوان جدی‌ترین پروژه‌های تحقیق و پژوهش در حال بررسی و ارزیابی قرار گرفته‌اند تا در اولین فرصت چاره‌ای برای آنها اندیشیده شود.
ورود در این سیستم علاوه بر ورود آموزش تکنولوژیک می‌تواند یک عامل مهم برای آموزش مبانی تکنولوژی اطلاعات و ارتقای فرهنگ کامپیوتر و اینترنت در کشور باشد که خود دارای اهمیت فراوان است. نظام آموزشی مجازی محدود به هیچ مقطع، سن و دوره خاص نیست و با توجه به گستره فعال خود در نظر دارد آموزش را در همه مقاطع فعال کند. بدین دلیل که محدود به مکان و زمان نیست می‌تواند همه علاقه‌مندان به آموزش را با گزینه‌های ساده‌تر از آنچه که تاکنون در آموزش مطرح بوده است به یک فراخوان همگانی دعوت کند و مسلماً بدین ترتیب یکی از عوامل مهم در مقابل مدرک‌گرایی خواهد بود.
این تکنولوژی باید توجه کشورهای جوان را که امکان خدمات آنها نمی‌تواند همه علاقه‌مندان به آموزش را راضی کند بیش از همه برانگیزاند. چون هزینه‌های این آموزش با توجه به تأثیرات آن بسیار ارزان و قابل توجه خواهد بود و با کمترین امکانات دستیابی به بهترین شاخصه‌های آموزشی در گستره‌ای عظیم در اقصی نقاط دنیا را فراهم می‌آورد. در این مجموعه همانند آنچه در آموزش تاکنون گذشته روستاها فراموش نمی‌شوند آرمان شهری جزو خصوصیات این طرح نیست و نقاط دور و نزدیک، شمال و جنوب می‌توانند با سرمایه‌گذاری مساوی در یک حد از نتایج آن بهره‌مند شوند.