تونس؛ انتخابات و افق‌های پیش‌رو

کمیته عالی مستقل انتخابات تونس با تاکید بر پیروزی حزب اسلامی «النهضه» در انتخابات سرنوشت ساز مجلس موسسان، آماری تفصیلی از نتایج این انتخابات ارائه کرد.
انتخابات مجلس موسسان که دارای 217 کرسی و وظیفه مهم آن تدوین قانون اساسی جدید جمهوری دوم تونس و ترسیم نقشه راه و ساختارسیاسی این کشور در شمال آفریقاست، روز 23 اکتبر 2011 ـ در 27 حوزه انتخابیه برگزار شد.
نتایج نهایی بعداز رسیدگی به شرح زیر اعلام شد:
 تعداد کل واجدان شرایط رأی دادن از بین جمعیت حدود 11 میلیونی، 7 میلیون و 569 هزار و 824 نفر.
 واجدان شرایط رأی دادن که ثبت نام کردند: 4 میلیون و 123 هزار و 602 نفر (47/54 درصد).
 تعداد کل رأی دهندگان: 3 میلیون و 702 هزار و 627 نفر.
 تعداد رأی دهندگان ثبت نام شده: 3 میلیون و 205 هزار و 845 نفر (75/77 درصد).
 تعداد رأی دهندگانی که ثبت نام نکرده بودند: 496 هزار و 782 نفر (42/14 درصد) .
ترکیب فهرست‌ها
 19 فهرست حزبی با 203 کرسی
 یک فهرست ائتلافی با 5 کرسی
 8 فهرست مستقل با 9 کرسی
ورود 49 زن به مجلس موسسان (24 درصد) که 40 زن عضو حزب اسلامی النهضه هستند
تعداد کرسی‌های احزاب
1- حزب «اسلامی النهضه»: 90 کرسی – 47/41 درصد.
2- حزب «الموتمر من اجل الجمهوریه»: 30 کرسی – 82/13 درصد.
3- «التکتل الدیمقراطی من أجل العمل والحریات»: 21 کرسی – 68/9 درصد.
4- «قائمه العریضه الشعبیه للحریه والعداله والتنمیه»: 19 کرسی – 76/8 درصد .
5- حزب «الدیمقراطی التقدمی»: 17 کرسی – 83/7 درصد.
6- «القطب الدیمقراطی الحداثی»: 5 کرسی – 3/2 درصد.
7- حزب «المبادره»: 5 کرسی – 3/2 درصد.
8- حزب «آفاق» تونس: 4 کرسی – 84/1 درصد.
9- «قائمه البدیل الثوری»: 3 کرسی – 32/1 درصد.
10- «حرکه الدیمقراطیین الاشتراکیین»: 2 کرسی.
11- «حرکه الوطنیین الدیمقراطیین»: 2 کرسی.
12 - سایر احزاب و ائتلاف‌ها نیز هرکدام یک کرسی کسب کرده‌اند.
آرای فهرست‌های العریضه الشعبیه در 6 حوزه «سیدی بوزید»، «صفاقس ـ 1»، «تطاوین»، «جندوبه»، «القصرین» و «فرانسه» ـ 2 باطل اعلام شد.
199 کرسی مجلس مؤسسان متعلق به شهروندان مقیم داخل و 18 کرسی متعلق به شهروندان مقیم خارج از تونس است.
درمان مشکلات اجتماعی
در این حال «حمادی الجبالی» دبیرکل حزب اسلامی النهضه که از سوی این حزب پیروز انتخابات مجلس موسسان، برای تصدی منصب نخست وزیری در دولت جدید تونس نامزد شده است، با بیان اینکه مشکلات و مسائل اجتماعی تونس نیاز به درمان دارد، گفت که باید به هوشمندی تونسی‌ها اعتماد کرد.
نفردوم حزب اسلامی النهضه با بیان اینکه مشکل امروز تونس راه انداختن جنگ عقاید نیست، افزود: «مسائل اجتماعی تونس را باید از راه‌های فرهنگی و اقتصادی حل کرد. الجبالی تاکید کرد: آنچه مردم تونس را تهدید می‌کند، آثار به جا مانده از دوران دیکتاتوری و استبداد و فساد است».
در چارچوب خط و نشان‌های غرب برای اسلام گرایان تونس، نیکلا سارکوزی، رئیس‌جمهوری فرانسه در نشست هیات دولت فرانسه گفت که فرانسه بیدار است و رعایت حقوق بشر و مبانی دموکراسی در تونس را رصد می‌کند.
«آلن ژوپه» وزیر خارجه فرانسه نیز در سخنان مداخله جویانه مشابهی گفت که ادامه کمک‌های گروه 8 به تونس بستگی به احترام مقامات جدید این کشور به مبانی دموکراسی دارد.
وی افزود: دولت فرانسه به تونس کمک‌های اقتصادی زیادی می‌کند، به شرطی که دولت آتی خطوط قرمز را نقض نکند و این شرط مهم پاریس است.
ژوپه احترام به اصول دموکراسی، حقوق بشر و مساوات بین مرد و زن را بخشی از این خطوط قرمز اعلام کرد و گفت: باید در قبال تحولات تونس بعداز انقلاب و برگزاری انتخابات مجلس موسسان، بیشتر هوشیار و بیدار باشیم.
این سخنان مداخله جویانه و تهدید‌آمیز ناشی از ترس و نگرانی، در حالی است که مردم تونس با ریختن آرای خود به نفع اسلام گرایان، پیشاپیش جوابی قاطع و محکم به غرب داده و تاکید کردند که دوران قیمومیت فرانسه، مداخله غرب بویژه آمریکا و دیکتاتوری تمام شده است و مردم از این پس خودشان سرنوشت تونس را رقم می‌زنند.
در سال 1956 تونس از قیمومیت فرانسه رهایی یافت و مستقل شد، اما بعداز آن در 53 سال دوران دیکتاتوری «حبیب بورقیبه» و «زین العابدین بن علی» این کشور همچنان تحت نفوذ و مداخله غرب بویژه فرانسه و آمریکا باقی ماند.
از سوی دیگر رسانه‌های غربی و عربی همسوی آنها نیز در چارچوب سیاست اسلام هراسی غرب، درصدد هستند که مردم تونس را از روی کار آمدن اسلام گرایان بترسانند.
در این چارچوب شبکه آمریکایی «سی.ان.ان» در واکنش به پیروزی حزب النهضه در گزارشی نوشت «تونسی‌ها از چنگ بن علی به سوی جهنم پیش می‌روند»!!
سناریوسازی آمریکا
الجبالی در پاسخ به یک پرسش در خصوص سناریوسازی آمریکا برای اختلاف انداختن بین کشورهای اسلامی از جمله ایران و عربستان تصریح کرد: عربستان سعودی و ایران نباید اجازه دهند طرف‌هایی بین دو کشور فتنه ایجاد کنند و ما به درک ملت‌های ایران و عربستان اعتماد داریم.
دبیرکل حزب اسلامی النهضه در سال 1949 میلادی در شهر ساحلی «سوسه» متولد شده و تحصیلات عالیه خود را در دانشگاه تونس و پاریس به پایان برده است.
این مهندس ارشد رشته انرژی خورشیدی که فعالیت‌های سیاسی خود را در دهه هشتاد میلادی آغاز کرده، 15 سال از زندگی خود را به عنوان زندانی سیاسی در دوران دیکتاتوری تونس در زندان سپری کرده و گفته می‌شود 10 سال آن را در سلول انفرادی به سر برده است.
وی که سردبیری نشریه «الفجر» ارگان رسمی حزب را هم در کارنامه سیاسی خود دارد، در سال 2002 میلادی در اعتراض به شرایط بد زندان اعتصاب غذا کرد و سرانجام درفوریه سال 2006 میلادی آزادشد.
وقتی انقلاب تونس در ژانویه 2011 به پیروزی رسید و رژیم دیکتاتوری «زین العابدین بن علی» با فرار او به عربستان سعودی سرنگون شد، فعالیت حزب اسلامی النهضه در تونس که تا آن روز غیرقانونی بود، مجاز اعلام و الجبالی نیز به عنوان دبیرکل حزب معرفی شد.
حزب اسلامی النهضه بعد از مسجل شدن پیروزی آن در انتخابات مجلس موسسان، الجبالی را به عنوان نامزد حزب برای پست نخست وزیری که مسئولیت تشکیل دولت آینده تونس را دارد، معرفی کرد.
اکنون که بیش از 9 ماه از انقلاب تونس و سقوط رژیم دیکتاتوری بن علی می‌گذرد، مردم تونس با حضوری شگفت انگیز در انتخابات که بیش از 90 درصد اعلام شد، با رأی بالایی به اسلام گرایان جواب مثبت دادند.
کمیته عالی مستقل انتخابات، مردم، احزاب سیاسی و حتی کشورهای دیگر، پیروزی قاطع اسلام گرایان را پذیرفتند و به همین دلیل رایزنی‌ها و مذاکرات با محوریت حزب اسلامی النهضه برای تشکیل دولت تونس آغاز شد.
افق‌های پیش‌رو
با موفقیت چشمگیر حزب اسلام گرای «النهضه» در انتخابات مجلس موسسان تونس، اینک تمامی نگاه‌ها متوجه رهبر این حزب، «راشد الغنوشی» و اندیشه‌ها و دیدگاه‌های وی معطوف شده است.
26 آذر ماه سال گذشته بود که خودسوزی «محمد بوعزیزی» فروشنده دوره گرد تونسی در شهر «سیدی بوزید» مانند جرقه‌ای آتش انقلاب مردم تونس را شعله ور کرد.
این آغازی برای شروع تظاهرات اعتراضی علیه دیکتاتور زین العابدین بن علی رئیس‌جمهوری تونس، بود که 23 سال قدرت بلامنازع در این کشور را در دست داشت.
سرانجام پس از 28 روز پایداری و اصرار مردم تونس بر خواسته‌های خود که رنگ استقلال، بازگشت به هویت و آزادی داشت، بن علی از قدرت کناره گیری کرد و به همراه خانواده اش به عربستان سعودی پناه برد.
از زمان سقوط بن علی تاکنون، تونس توسط یک دولت موقت اداره می‌شود که البته اعتراض‌های بسیاری در مورد ترکیب و عملکرد این دولت وجود داشته است.
برگزاری موفق انتخابات مجلس موسسان در تونس که با مشارکت بالای شهروندان و استقبال جامعه جهانی همراه شد، بی تردید صفحه جدیدی را در تاریخ این کشور خواهد گشود.
انتخابات مجلس موسسان تونس نه فقط در این کشور، بلکه در سطح منطقه‌ای نیز دارای اهمیت بالایی است. این نخستین آزمون دموکراتیک خیزش‌های مردمی در جهان عرب بود که برگزاری موفق و پرشور آن بی تردید پیامدهای مثبتی را بر دیگر کشورهای عربی خواهد گذاشت.
تونسی‌ها اینک پس از برگزاری موفق انتخابات، دو مرحله مهم و حساس را پیش روی خود دارند که عبور موفق و کم هزینه از آنها بیش از پیش بر اعتبار انقلاب مردم خواهد افزود: یکی تدوین قانون اساسی و دیگری تشکیل دولت موقت.
اندیشه‌های راشد الغنوشی
راشد الغنوشی رهبر حزب اسلام گرای «النهضه»، از جمله متفکرانی است که قائل به امتزاج بین اسلام و دموکراسی است. از نظر وی دموکراسی ابزاری است که به وسیله آن مجموعه‌ای از مبانی مورد نظر اندیشه سیاسی جدید محقق می‌شود که نسل‌های بسیاری برای آن مبارزه کرده اند.
از جمله این مبانی، آزادی مردم در انتخاب حاکمان خود، تقسیم قدرت و انحصار زدایی آن از یک فرد، موسسه یا یک طبقه است. از دیدگاه غنوشی، دموکراسی نوعی نظام سیاسی است که در آن، انتخاب حاکم از سوی مردم و بطور آزادانه، سری و مستقیم صورت گیرد. در این نظام، قدرت میان چهار نهاد اجرایی، قانونگذاری، قضایی و رسانه‌های رقابتی توزیع می‌شود.
غنوشی در عین حال بر این نظر است که اسلام پیش از این، منادی این مبانی بوده است.
وی معتقد است که اسلام به اصل شورا، یعنی نبود انحصار قدرت در یک فرد و انتخاب رهبر از سوی مسلمانان تشویق کرده است. وی بر این نظر است که حوزه گسترده‌ای از جنبش اسلامی، بزرگ‌ترین و شریف‌ترین خواسته خود را آزادی و کسب آن بیان کرده‌اند؛ به طوری که علمای بی شماری آن را خواسته‌ای می‌دانند که بر اجرای شریعت مقدم است. به همین دلیل، اسلام گرایان خواستار تحقق عرصه‌های مختلف آزادی از جمله انتخابات سالم با تکثر احزاب هستند تا از این راه زمینه‌ای برای حضور، تاثیر و انجام اقدامات تبلیغی برای دعوت به سوی خدا به وجود بیاید.
غنوشی بر این نظر است که تمامی کشورهای جهان اسلام به سمت «اسلام و دموکراسی» و «اسلام و آزادی» پیش می‌روند و این دو موضوع، رویکرد عمومی تمامی کشورهای منطقه از جمله تونس است که بر هیچ کسی پوشیده نیست و هر رژیمی که این منطق را نپذیرد و حیات سیاسی و مشروعیت خود را از صندوق‌های رأی نگیرد یا به واقعیت اسلامی ملت خود اعتراف نکند، از بین خواهد رفت و هیچ نقشی در آینده نخواهد داشت.
از دیدگاه الغنوشی، دو چالش فراروی جنبش‌های اسلامی معاصر قرار دارد. نخستین چالش، گروه‌های افراط گرا و تندرو هستند که از نظر وی، بزرگ‌ترین بهانه را برای قرار دادن اسلام گرایان در تنگنا فراهم کرده‌اند.
دومین چالش، رژیم‌های ظالمی هستند که کشورهای اسلامی را به زندان‌های بزرگ و کشتارگاه بزرگ انسان‌ها مبدل کرده اند. از نظر وی این حکام، پیش قراولان نیروهای بیگانه در مبارزه با دین و نیز تهدید استقلال کشورهای اسلامی هستند، که در عقب نگه داشتن جامعه و دنباله رو بودن آن به نیروهای بیگانه کمک می‌کنند.
صرفنظر از مباحث تئوریکی که راشد الغنوشی در آثار خود به آن اشاره کرده، وی اینک رهبر جریانی است که بیشترین آرا را در نخستین انتخابات تونس کسب کرده و خود را آماده پذیرفتن مسئولیت اداره کشور در آینده می‌کند.
الزامات حکمرانی، ناگزیر بودن ائتلاف با دیگر احزاب و جلوگیری از گسترش فشارها به اسلام گرایان، باعث شده مقام‌های حزب النهضه و در رأس آنها راشد الغنوشی، تلاش کنند که این حزب را حزبی میانه رو معرفی کنند که به دنبال همکاری با دیگر گروه‌های تونسی برای اداره کشور است.
نهضتی‌ها می‌گویند، به برقراری دموکراسی و آزادی متعهدند، قصد تحمیل نظرات خود به مردم تونس را ندارند، و به قواعد حاکم بر صنعت توریسم تونس احترام می‌گذارند.
اکنون مردم انقلابی تونس پس از انتخابات چشم به آینده سیاسی کشورشان دوخته‌اند؛ آینده‌ای که به طور قطع متفاوت از گذشته خواهد بود.