ایران شریک راهبردی روسیه در منطقه خزر

به گزارش روزنامه «کامرسانت»، روسیه قصد دارد مسائل مربوط به دریای خزر را در سطح روسای جمهور کشورهای حاشیه دریای خزر (یعنی روسیه، ایران، آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان) حل و فصل نماید.

سرگی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه دو مشکل کلیدی در این رابطه را تعیین مرزهای آبی دریای خزر و نیز حضور نظامی در این منطقه برشمرده است.

به نوشته این روزنامه، مسکو نمی تواند بپذیرد که قزاقستان، ترکمنستان و آذربایجان مصرانه خواستار تقسیم دریای خزر بر اساس خطوط مرزی هستند.

به گفته منابع خبری نزدیک به مذاکرات وزرای امور خارجه کشورهای ساحلی خزر در تهران، در صورت تقسیم دریای خزر بر اساس خطوط مرزهای ملی، به روسیه پیش از هر چیز در بخش ماهیگیری خسارت وارد خواهد کرد.

علاوه بر این تقسیم دریای خزر بدین طریق، تحقق طرحهای احداث خط لوله از بستر دریای خزر برای انتقال سوخت از ترکمنستان و قزاقستان به اروپا را بدون عبور از روسیه، میسر خواهد کرد.

همچنین پس از تقسیم دریای خزر، هر کدام از کشورهای ساحلی می توانند با حضور نظامی نیروهای فرامنطقه‌ای در این دریاچه موافقت کنند که روسیه بشدت سعی در جلوگیری از وقوع چنین پدیده‌ای دارد.

«کامرسانت» می افزاید، از دیدگاه مسکو، مهره های ضعیف در باشگاه کشورهای حاشیه دریای خزر آذربایجان و قزاقستان هستند که در مسائل مربوط به عرصه فعالیتهای نظامی در منطقه دریای خزر، بیش از پیش به غرب متمایلند. مثلا باکو به بهانه های مختلف از پذیرش پیشنهاد روسیه برای انعقاد پیمان تحکیم اصل جلوگیری از حضور ناوهای نظامی کشورهای ثالث در منطقه و نیز ایجاد ناوگان نظامی ویژه «کاسپین فورس» در دریای خزر امتناع می ورزد. در عوض در بسیاری از موارد برای تامین امنیت طرحهای انرژی خود از آمریکاییان کمک می‌گیرد و با عملی سازی طرح آمریکایی «پاسبانان خزر» موافق است.

در خصوص قزاقستان نیز باید گفت، هرچند این کشور نسبت به آذربایجان مواضع انعطاف پذیرتری درباره پیشنهادات یاد شده دارد، ولی آشکارا از نظریه برابری سطح نظامی کشورهای حاشیه خزر حمایت میکند. تحقق این نظریه منجر به کاهش آشکار حضور نظامی روسیه در خزر خواهد شد.

بدین ترتیب، تنها شریک راهبردی روسیه در مسائل مربوط به دریای خزر، همچنان ایران به شمار می‌رود. مقامات تهران هم پیشنهاد مسکو در خصوص ایجاد ناوگان نظامی ویژه «کاسپین فورس» در دریای خزر را می پسندد و هم از طرح احداث خطوط انتقال انرژی از بستر دریای خزر بدون عبور از روسیه حمایت نمی کنند و از آنجا که نشست آتی سران کشورهای ساحلی خزر در تهران برگزار خواهد شد، شانس مسکو در مباحثات پیرامون این مسائل با مخالفین افزایش پیدا می‌کند.