استقبال از رسانه‌ای مجازی

نازنین محمدپور
این روزها استفاده از شبکه های اجتماعی در بین جوانان در بسیاری از کشورهای جهان رایج شده است و کمتر جامعه ای است که از این نوع رسانه های جدید استقبال نکرده باشد. ایران به دلیل جمعیت جوان یکی از کشورهایی است که در منطقه و جهان دارای بیشترین کاربران اینترنتی است. آمار منتشر شده بر روی وب سایت Internet World Stats نشان می دهد تعداد کاربران اینترنت ایران در سال 2011 نسبت به سال گذشته سه میلیون و 300 هزار و نسبت به سال 2009 در حدود چهار میلیون و 300 هزار نفر افزایش داشته است.
آمار این وب سایت در سال 2010 تعداد کاربران ایرانی را 33 میلیون و 200 هزار نفر اعلام کرده بود در حالی که آمار جدید این وب سایت تعداد کاربران ایرانی را 36 میلیون و 500 هزار نفر اعلام کرده است، تعدادی که بیش از نیمی از کاربران اینترنت در کل خاورمیانه را تشکیل داده است. با این حال این ظرفیت باعث شده است تا اپوزیسیون خارج نشین و اتاق های فرماندهی دیپلماسی عمومی آمریکا علیه ایران حساب ویژه ای روی کاربران اینترنتی در ایران بازکنند!
به عنوان مثال مهمترین ابزارهایی که هادیان جنبش سبز برای ایجاد شکاف میان مردم و حکومت و حتی مردم با مردم طی حوادث سال 88 از آن بهره بردند فضای مجازی و علی الخصوص شبکه های اجتماعی بود طی این حوادث وبلاگ ها وب سایت ها و از همه مهمتر شبکه های اجتماعی نقش بی بدیلی در بحران زایی ایجاد شبهه و هدایت افکار عمومی بر عهده داشتند . این سایت ها با پوشش گسترده اخبار اغتشاش ها ، تئوریزه سازی شبهات ، تغذیه فکری هادیان براندازی در حقیقت به اتاق راهبردی بحران و ناامنی در کشور تبدیل شده بودند. البته این عملکرد تنها در زمان بحران بود تاثیرات شبکه های اجتماعی بر تحولات اجتماعی بسیار اساسی تر از هدایت یک آشوب خیابانی بوده است که سربسته می توان به تغییر الگوهای رفتاری ، تشدید مدرنیته خواهی ، اشاعه فحشا ، تقویت و بسط طبقه متوسط و... اشاره کرد.در خصوص ماهیت شبکه های اجتماعی و تاریخچه ورود این رسانه در میان ایرانی ها باید گفت از حدود شش سال پیش که مفهوم شبکه های اجتماعی به صورت گسترده با حضور اورکات در میان کاربران ایرانی رایج شد در مدت کوتاهی به سرعت در میان کاربران اینترنت در ایران رشد کرد به گونه ای که پس از برزیل و آمریکا ایران عنوان سومین کشور حاضر در اورکات را به خود اختصاص داد . در سال های اخیر نیز با گسترش yahoo تعدادی از کاربران ایرانی به سراغ سایت های شبکه های اجتماعی این چنینی گرایش پیدا کرده اند اما شبکه های اجتماعی همچون فیس بوک و توئیتر همچنان درصدر این مراجعه ها قرار دارند.بر اساس آخرین پژوهش انجام شده در داخل کشور دانشجویان با فراوانی 41 درصد بیشترین میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی را به خود اختصاص داده و در رده بعد کارمندان با فراوانی 32 درصد قرار دارند.
بر اساس آخرین پژوهش انجام شده در داخل کشور دانشجویان با فراوانی 41 درصد بیشترین میزان استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی را به خود اختصاص داده و در رده بعد کارمندان با فراوانی 32 درصد قرار دارند. همچنین 19 درصد استفاده کنندگان از شبکه های اجتماعی مجازی از فیلترشکن استفاده می‌کنند.محمد صادق افراسیابی؛ کارشناس ارشد سیاستگذاری فرهنگ و ارتباطات از اتمام مراحل پژوهش شبکه های اجتماعی مجازی و سبک زندگی جوانان خبر داد و گفت: بر اساس نتایج این پژوهش که از طریق پیمایش میان اعضای بزرگترین جامعه مجازی ایرانیان انجام شده است 19 درصد استفاده کنندگان از شبکه‌های اجتماعی مجازی از فیلتر شکن استفاده می‌کنند.وی ادامه داد: یافته‌های پژوهش شبکه های اجتماعی و سبک زندگی جوانان که در قالب پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه امام صادق(ع) ارائه شده است بیانگر آن است که 29 درصد کابران شبکه های اجتماعی مجازی از شبکه های اینترنتی غیربومی نظیر فیس بوک، یاهو 360، توئیتر و نت لاگ استفاده می‌نمایند.این پژوهشگر علوم ارتباطات و رسانه ها تصریح کرد: داده های نخستین پیمایش فراگیر در میان اعضای بزرگترین شبکه اجتماعی بومی حاکی از آن است که دانشجویان با فراوانی 41 درصد بیشترین میزان استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی را به خود اختصاص داده و در رده بعد کارمندان با فراوانی 32 درصد قرار دارند. همچنین 55 درصد مردان و 54 درصد زنان اذعان کرده اند که بیشترین وقت خود در مقایسه با سایر فعالیتهای روزمره سایبری را به استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی اختصاص می‌دهند.
همچنین حضور فعال و گسترده جوانان چینی در شبکه‌های اجتماعی توجه بسیاری از جامعه‌شناسان را در سراسر جهان به خود جلب کرده‌است.نارضایتی از وضع موجود و نبود رسانه‌های خصوصی در چین باعث شده است شبکه‌های اجتماعی به یک مدیوم انقلابی در دست جوانان معترض چینی تبدیل شود که حق خود را از سیاست و اقتصاد این کشور می‌خواهند؛ کشوری که با رشد اقتصادی سالانه هشت درصدی به یکی از قطب‌های جهان امروز تبدیل شده است.«یانگ لان» یک زن تاجر و شو من چینی که به «اوپرای چین» معروف است در سخنرانی‌ای که متن کامل آن را می‌توانید در وب‌سایت Ted.com بیابید، نگاهی جامع دارد به نسل جدید چین از دریچه شبکه‌های اجتماعی.او با بررسی شرایط اجتماعی و اقتصادی در چین زندگی و مشکلات نسل جدید را واکاوی کرده و تلاش می‌کند این مسئله را بررسی کند که نسل جدید با مدیوم جدید خود که همان شبکه‌های اجتماعی است چگونه می‌تواند سرنوشت خود را در دست گرفته و منشا اثر شود.او بحث خود را با یک پست دختری چینی در مایکروبلاگر نسخه چینی توئیتر آغاز می‌کند که جنجال فراوانی ایجاد کرد. این دختر در یک پست عادی با انتشار تصویری از خود در کنار یک خودروی لوکس اعلام کرد وی مدیر کمیته صلیب سرخ چین است.
این پست با واکنش نهادهای اجتماعی و دولتی چین مواجه شد، طوری که تحقیقاتی در این زمینه آغاز شد و بحث‌های فراوانی در فضای مجازی درباره اخلاق مجازی بین کاربران درگرفت. به گفته خانم لان این پست ساده نشان می‌دهد که یک بی‌اعتمادی و شکاف گسترده بین مردم و نهادهای دولتی وجود دارد.او سپس به رشد حیرت‌انگیز تعداد کاربران اینترنتی در چین اشاره کرد و افزود: مایکروبلاگ در سال 2010 رشد فراوانی داشت و تعداد کاربران آن در این سال دوبرابر و تعداد ساعاتی که در آن صرف شد سه‌برابر شد.بر اساس آخرین آمار، وب‌سایت‌های «سینا» و «تنسنت» که در واقع دو پورتال خبری در چین هستند، در سال 2010 هر کدام به ترتیب 140 میلیون و 200 میلیون کاربر داشته‌اند.این آمار همچنین حاکی است که 80 درصد از کاربران مایکروبلاگ افراد جوان هستند (زیر 30 سال)،لان گفت: با توجه به اینکه رسانه‌های سنتی تحت کنترل دولت هستند شبکه‌های اجتماعی یک مفر محسوب می‌شوند و با توجه به اینکه مفر دیگری برای بیان احساسات و افکار وجود ندارد این شبکه‌ها اغلب بسیار قدرتمند و بعضا خشن هستند. بنابراین مایکروبلاگ یک منشا خوب برای شناخت نسل جدید در چین است.