ترکیه و پ.ک.ک (بخش دهم)

علی‌اصغر امینی
آنکارا خیلی سعی می‌کند که احزاب کرد عراق را با «پ.ک.ک» به جنگ وا دارد و از کلیه این احزاب خواسته است چنانچه علیه «پ.ک.ک» فعالیت کنند. مایحتاجشان را دولت ترکیه تأمین خواهد کرد. شخصیتی از اعضای حزب دمکرات کردستان عراق «بارزانیها» در گفتگویی با روزنامه «دیلی تلگراف» آذر 71 گفت: ما شواهدی داریم که اشغال نواحی شمال عراق از سوی نیروهای نظامی ترکیه احتمالا دائمی باشد. چنانکه بارزانیها و طالبانیها برخلاف مواضع خود حملات ترکها به شمال عراق را محکوم کردند. اما در پی سفرهای اخیر سران کرد به آمریکا و ترکیه نه تنها به اقدامات ترکها منعطفتر شدند، بلکه فشار را بر «پ.ک.ک» افزودند.
در تاریخ 19/6/72 هیئت 20 نفره (سیاسی، نظامی، امنیتی و اقتصادی) ترکها وارد کردستان عراق شده و به مدت 5 روز با سران حکومت کردی ملاقات نمودند و مبلغ 14 میلیون دلار از طرف آنکارا به آن حکومت کمک اقتصادی شد و در رابطه با استخراج نفت از شمال عراق توسط ترکیه به تفاهماتی رسیدند.
مضافاً اینکه در ازای کمکهای خود از سران حکومت کردی خواهان آن بودند تا از فعالیت «پ.ک.ک» در شمال عراق ممانعت به عمل آورند. به همین سبب حکومت کردی تردد افراد «پ.ک.ک» را در کردستان عراق ممنوع اعلام کرد. در حال حاضر رهبران کرد تحت‌تأثیر فعالیتهای دیپلماسی دولت خانم «تانسو چیللر» واقع شده و با «پ.ک.ک» به طور خصمانه برخورد می‌نمایند و غرض از این خشونتها صرفا به خاطر اخذ امتیازات از حکومت آنکاراست. چون ترکیه را تنها باب دیالوگ با غرب می‌پندارند.
وجود پایگاههای «پ.ک.ک» در نواحی شمال کردستان عراق موجب گردید تا دولت ترکیه از حکومت کردی بخواهد ـ اواسط پاییز 72 ـ که حراست مرزهای مشترک را تضمین نماید و تا هنگامیکه امنیت مرزهای جنوب شرقی ترکیه از جانب شمال عراق مورد تهدید قرار گیرد آنکارا محدودیتهایی را در مورد ارسال لوازم و مایحتاج به شمال عراق اعمال خواهد کرد. البته سیاست ترکیه از این اقدام درگیر ساختن معارضین کرد عراقی با «پ.ک.ک» است مع‌ذالک «مسعود بارزانی» به دلیل عدم مساعدت «جلال طالبانی» در درگیر شدن با مخالفین کرد ترکیه وی را مورد انتقاد قرار داد. در نتیجه یک هیئت نظامی ـ امنیتی به ریاست «ژنرال آیدین» فرمانده کل ژاندارمری ترکیه با مقامات حزب دمکرات عراق و اتحادیه میهنی عراق دیدارهایی را انجام دادند با این همه، مذاکرات آنان با طالبانی چندان رضایت‌بخش نبود. مجددا دولت ترکیه به رهبران کردستان عراق تصریح کرد ـ اواخر پاییز 72 ـ اگر به مقرهای «پ.ک.ک» حمله نکنند و به تعهدات قبل عمل ننمایند آنکارا مجبور است مستقیماً وارد کردستان عراق شود و با گروههای مخالف خود برخورد جدی کند. با این صورت، دو شبکه جاسوسی و تخریب متعلق به «میت» در استان دهوک توسط نیروهای «آسایش» (تشکیلات امنیتی حکومت کردی در شمال عراق) دستگیر شدند که این مسئله باعث ناراحتی شدید دولت آنکارا گردید. در حال حاضر فقط بارزانیها مصمم به جنگ با «پ.ک.ک» هستند که طالبانی‌ها از برخورد و درگیری با آنها پرهیز می‌کنند.
«پ.ک.ک» بارزانیها
روابط «پ.ک.ک» با حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانیها) با پروتکلی در سال 83 ـ 1982 به امضا رسید. اما این رابطه پس از شروع جنگ مسلحانه میان «پ.ک.ک» و دولت ترکیه در سال 1984 رو به وخامت کشیده شد. بارزانی‌ها به خاطر تعهداتشان به آنکارا ناچاراً علیه آن حزب وارد معرکه شدند، چرا که سیاست ترکیه بر‌ آن بود تا جنگی گسترده فی‌مابین آن دو برافروزد:
با این حال در تاریخ 12/02/1990 هیئتی از «پ.ک.ک» با رهبران حزب دمکرات کردستان عراق نخستین دیدار رسمی خویش را انجام دادند. در نشست مزبور هر دو طرف به همکاری دوستانه متفق‌القول شدند و پیمانی براساس محورهای پروتکل سال 83 ـ 1982 منعقد کردند. همچنین در تاریخ 3/3/1990 دومین اجلاس میان آن دو حزب صورت پذیرفت و هر دو آنها به انعقاد پروتکلی توافق کردند چنانچه در تاریخ 7/4/1990 ملاقاتی دیگر بین طرفین شکل یافت. باز در تاریخ 2/5/1990 میان دو حزب جلساتی با همدیگر داشتند که در این دیدار هر دو طرف نظراتشان را به طور مکتوب به یکدیگر تقدیم کردند.
«پ.ک.ک» معتقد است سران حزب دمکرات کردستان عراق در اظهاراتشان آمادگی خود را علیه امپریالیزم اعلام نکردند. و از ادامه جنگ با رژیم عراق و ترکیه طفره رفتند. مع‌ذالک قراردادهای همکاری پایه‌های سستی داشت چونکه هدف آنان از این روابط به ظاهر دوستانه جلب نظر ملت کرد بود.
«عبدالله اوجالان» در مجله بسوی 2000 ـ 22/9/68 ـ می‌گوید: حزب دمکرات کردستان عراق، عشیرت گراست و مسعود بارزانی آلت دست غرب می‌باشد.
در حال حاضر «پ.ک.ک» با حزب دمکرات کردستان عراق در یک مخاصمه شدید به سر می‌بردند زیرا بارزانیها برای جلب نظر آنکارا از آنان خواسته بودند که در نوار مرزی عراق و ترکیه عملیات نکنند ولی مخالفین کرد ترکیه به درخواست آنها اعتنایی نکردند. مضافاً اینکه «اوجالان» بارزانی‌ها را وابسته به امپریالیسم می‌داند که از قبیل همین مسایل موجب تیرگی روابط بین دو گروه گردید. مثلا اوایل پاییز 71 «پ.ک.ک» در منطقه زاخو علیه پایگاه بارزانی‌ها عملیات نظامی انجام داد که تعداد 30 نفر از آنان کشته شدند و در بین مقتولین 2 جسد از افسران ترکیه مشاهده شده است. طی سفر خبرنگاران خارجی به ویژه فرانسوی به منطقه از جمله آنها خواهان چگونگی جنگ میان گروههای کردی بودند که «مسعود بارزانی» با پیامی به تمامی نیروهای تحت فرمانش دستور داد، هیچکس حق ندارد به خبرنگاران فرانسوی بگوید ما با «پ.ک.ک» در چنگ هستیم اگر سئوالی شد، در پاسخ به آنان بگویید بروید از پارلمان بپرسید.
وجود پایگاهها و امکانات نظامی حزب در شمال عراق موجب شده تا رهبران آن در برابر گروههای کردی انعطاف بیشتری از خود نشان دهند از این جهت در ایجاد حسن رابطه با بارزانیها پیشقدم هستند. لذا مشاهده می‌شود «عثمان اوجالان» برادر «عبدالله اوجالان» خواستار ملاقات و گفتگو با سران حزب دمکرات کردستان عراق شد، لکن بارزانی‌ها این تقاضا را رد کردند. و در پی آن، دولت ترکیه به مسعود بارزانی قول داد، قصد دارد مقادیر زیادی سلاح و مهمات در اختیار آنان قرار دهد تا به سرکوبی «پ.ک.ک» اقدام نماید. همچنان مسعود هم قول داد تا آخر با دولت ترکیه همکاری خواهد کرد و به دنبال شدت گرفتن اختلافات این دو حزب، دفتر نمایندگی «پ.ک.ک» در شهر اربیل ـ اوایل پائیز 72 ـ توسط بارزانی‌ها تعطیل گردید. متعاقباً نیز پنج تن از اساتید دانشگاه صلاح‌الدین استان اربیل (وابسته به بارزانی) بوسیله «پ.ک.ک» ربوده شدند. در پایان این مبحث لازم به ذکر است سیر روابط بارزانی‌ها با «پ.ک.ک» را چنین می‌توان توصیف نمود در ابتدا، رابطه کژدار و مریضی پیش گرفته به گونه‌ای که در تاریخ 20/10/64 هر دو حزب در شمدینلی (واقع در استان حکاری جنوب شرقی ترکیه) با هم توافق کردند از نظر تدارکاتی به یکدیگر کمک کنند. همچنان در 29/10/65 موافقت شده بود اعضای «پ.ک.ک» با پوشش و لباس بارزانی‌ها در منطقه فعالیت نمایند. گویا در همین پیرامون دفتری در حوزۀ کاری بارزانی‌ها دایر کردند و در تاریخ 14/1/66 به توافق رسیدند، نیروهای دو حزب به طور آزادانه در حوزه استحفاظی یکدیگر رفت و آمد داشته باشند. لکن پس از انتفاضه در عراق، براساس فشارهای ترکیه به بارزانی‌ها و نیازمندیهای شدید آنان به دولت آنکارا، رابطه خصمانه‌ای را با «پ.ک.ک» از خود نشان می‌دهند که تاکنون این روند ادامه دارد.