معرفی روزنامه‌های ترکیه (بخش ششم)

یکی از حادترین مسائلی که سیاست خارجی ترکیه با آن دست بگریبان است، مسئله قبرس و حکومت تحت سلطه ترکیه در این جزیره می‌باشد. قبرس جزیره‌ای است که در دریای مدیترانه در مجاورت‌ مرزهای آبی ترکیه قرار گرفته و جمعیت 630 هزار نفری آن تماماً یونانی و ترک می‌باشند. یونان همواره ادعای مالکیت کل خاک قبرس و ترکیه نیز ادعای مالکیت قسمت ترک‌نشین این جزیره را دارد و این ادعاها موجب تیرگی روابط ترکیه و یونان گشته است. این اختلافات عمدتاً ریشه در سالها سلطه انگلیسیها بر جزیره قبرس دارد. در سالهای بعد از جنگ جهانی اول، استعمار انگلیس در قبرس که با مقاومت آزادیخواهانه ترکها و یونانیهای مقیم این جزیره مواجه بود، سیاست «تفرقه بینداز و حکومت کن» را برای حفظ سلطه خود بر قبرس در پیش گرفت و میان ترکهای این جزیره که اکثراً مسلمان هستند و یونانیها که اکثراً مسیحی می‌باشند آتش اختلافات قومی و مذهبی را برانگیخت. این اختلافات مطلوب سایر قدرتهای غربی که با انگلیسیها در جنگ جهانی اول و پس از آن هم پیمان بودند نیز بود و آنها بدان دامن هم می‌زدند. این اختلافات با قوت و ضعف ادامه داشت تا این که در سال 1338 یک پیمان سه‌جانبه در زوریخ به امضای نمایندگان ترکیه یونان و انگلیس رسید. طبق این پیمان قرار شد قبرس بعنوان یک کشور مستقل شناخته شود ولی حاکمیت انگلیس بر پایگاههای نظامی خود در جزیره قبرس همچنان باقی بماند. براساس این قانون قرار شد که رئیس‌جمهور توسط یونانیها و معاون وی توسط ترک‌نژادها انتخاب گردد.
این قانون عملی شد و در آذر ماه همان سال (1338) اسقف ماکاریوس که یک یونانی‌الاصل میباشد به ریاست جمهوری قبرس انتخاب شد. طبق قانون مذکور یکی از اتباع ترک قبرس به معاونت وی برگزیده شد و شورای وزیران نیز از هفت وزیر یونانی و سه وزیر ترک‌نژاد انتخاب گردید و اعضای مجلس نمایندگان قبرس نیز به همین ترتیب 70 درصد یونانی و 30 درصد ترک بودند. دولت قبرس رسماًَ در 26 مرداد 1339 استقلال یافت و به عضویت سازمان ملل در آمد اما اختلافات داخلی از این تاریخ به بعد نیز همچنان ادامه یافت، چرا که برتری نفرات یونانی در مجلس و دولت و ارتش و در کلیه سطوح اداری و سیاسی کشور، خود عاملی برای به عقب واداشتن ترکها از صحنه سیاست و به نتیجه نرسیدن تلاشهایشان بوده است. برای مثال در مجلس قبرس کثرت نمایندگان یونانی باعث شده بود همواره قوانینی که در راستای سیاست داخلی و خارجی یونانیهاست به تصویب برسد و در دولت نیز نظرات یونانیها بدلیل برتری تعدادشان همواره غالب بوده است. و لذا تاسیس نظام سیاسی فدرالی در قبرس که دست‌پخت استعمار انگلیس بوده است نه تنها به بحران دیرینه این جزیره کوچک خاتمه ندارد، بلکه خود عاملی برای تشدید اختلافات دیرینه دو نژاد ترک و یونانی گردید. این اختلافات بتدریج در فاصله سالهای بعد شدت گرفت بطوریکه قبرس را در آستانه یک جنگ داخلی قرار داد.
یونانیها قاطعانه خواستار الحاق قبرس به یونان و ترکها نیز سرسختانه معتقد به لزوم الحاق این جزیره به خاک ترکیه بوده‌اند و پاره‌ای احزاب و گروه‌های داخلی نیز از خودمختاری و استقلال‌طلبی دم میزدند. اوضاع داخلی قبرس چنان انفجار‌آمیز شد که در فاصله سالهای 3ـ1342 درگیریهای خونینی میان ترکها و یونانیها بوقوع پیوست و در نتیجه شورای امنیت سازمان ملل در 15 فروردین 1343 در جریان یک اجلاس فوق‌العاده تصمیم به دخالت در اوضاع این جزیره گرفت. در سال 1343 تعداد 7000 تن از سربازان سازمان ملل با تجهیزات کامل از طریق دریا و هوا وارد خاک قبرس شدند. و کار جداسازی منازعین را تحت مشاورت انگلیسی‌ها که حقوقشان در تاسیس و نگاهداری پایگاههایشان در قبرس به رسمیت شناخته شده بود آغاز کردند. در پی این اقدام همچنین 2350 سرباز نیز از 8 کشور غربی یعنی استرالیا، اتریش، انگلیس، کانادا. دانمارک، فنلاند، ایرلند و سوئد بطرف قبرس سرازیر شد. نیروهای چندملیتی در حد فاصل دو بخش ترک‌نشین در شمال و یونانی‌نشین در جنوب استقرار یافتند.
شمار نیروهای سازمان ملل بعدها به دلائل اقتصادی و بخاط صرفه‌جوئی در مخارج و هزینه‌ها به نصف تقلیل یافت و هم‌اکنون تعداد سربازان باصطلاح پاسدار صلح‌سازان ملل در قبرس به 2000 نفر بالغ می‌شود. مدت ماموریت آنها مرتباً برای مدت سه تا 6 ماه تمدید می‌گردد. این نیروها در جلوگیری از مناقشات عملاً هیچگونه بازدهی مثبتی نداشته‌اند و به رغم وجود آنها اوضاع ناآرام جزیره التیام نیافته و گهگاه وخیم‌تر نیز گردیده است. با شدت یافتن درگیرهای داخلی قبرس دولت ترکیه برای حمایت از ترکهای ساکن جزیره ارتش خود را به حال آماده‌باش کامل درآورد و به اقدامات نظامی محدودی نیز در این جزیره دست زد. روابط ترکیه و یونان نیز در این سالها بشدت تیره بوده است و جنگ تبلیغاتی طرفین علیه یکدیگر در رسانه‌های گروهی و در موضعگیری‌های دیپلماتیک آنها خو سبب تشدید این تیرگی روابط شده بود. دلهره درگیری میان ترکیه و یونان که هر یک مدعی حمایت از یکی از طرفین درگیریهای مرگبار قبرس بوده‌اند در سطح جهان توسعه یافت. چندین بار در سازمان ملل و کنفرانسها و اجلاسیه‌های بین‌المللی اوضاع بحرانی و وخیم قبرس مورد بحث و تبادل نظر قرارگرفت. از سوی دیگر حضور نیروهای سازمان ملل و سربازان چندملیتی بیگانه در خاک قبرس خودبخود به وضع شکننده و خطرناک این جزیره دامن زد و عملا تاثیرات روانی نامطلوبی را در میان ساکنین جزیره ترویج داد. در فاصله سالهای 49ـ1343 تلاشهای سیاسی سازمان ملل برای حل مسالمت‌جویانه مشکل قبرس شدت بیشتری بخود گرفت هرچند که این تلاشها عمدتاً بخاطر نادیده گرفتن نقش موذیانه و منافقانه انگلیس در دامن زدن به اختلافات و نادیده گرفته حقوق طرفین درگیر با شکست توام بوده است.
انگلیس در حال حاضر 2 پایگاه عمده نظامی در قبرس دارد. علاوه بر این بموجب قراردادهائی که در سال 1339 بهنگام اعطای استقلال به قبرس در لندن و زوریخ بامضا رسید، حق استفاده آزادانه از حریم هوائی فرودگاه‌ها، جاده‌ها و بسیاری دیگر از تسهیلات را برای خود حفظ کرده است و لذا انگلیسی‌ها همواره حفظ وضع موجود، یعنی رقابت‌های داخلی و خصومت پایدار ترکها و یونانیهای قبرس را عامل مهمی برای بقای حیات استعماری خود در این جزیره می‌دانند. بد نیست در اینجا یادآوری شود که در سال 1353 و در جریان بحران کانال سوئز جزیره قبرس بعنوان یک پایگاه مهم تدارکاتی مورد استفاده نیروهای انگلیسی و فرانسوی که به حمایت از صهیونیستها علیه جمال عبدالناصر وارد عمل شده بودند قرار گرفت از این رو عمده تلاشهای سیاسی سازمان ملل برای پایان دادن به اختلافات داخلی قبرس تاکنون بی‌نتیجه مانده است.           ادامه دارد...