قطعنامه تشریفاتی شورای حکام

عارف بهرامی
ایالات متحده آمریکا تلاش گسترده ای را در هفته های اخیر سامان داده بود تا با طرح مطالعات ادعایی که ایران پیشترها غیر قابل استناد بودن آن را برای آژانس محرز ساخته بود پرونده هسته ای ایران را به شورای امنیت بفرستد. اما هرچند آمانو تحت فشار مستقیم آمریکا مطالعات ادعایی را در گزارش اخیر آژانس منتشر ساخت اما در نهایت شورای حکام بیانیه بسیار ضعیفی را بدون اجماع علیه ایران صادر نمود که در آن هیچ خبری از ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت - بخوانیم مهمترین هدف و خواسته آمریکا از سناریو سازی‌های اخیر علیه کشورمان - نبود.
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیش‌نویس تعدیل شده قطعنامه قدرت‌های غربی علیه ایران را بدون اجماع به تصویب رسانید.بنابراین گزارش، کوبا و اکوادور به این قطعنامه رای منفی دادند و اندونزی نیز به این قطعنامه رای ممتنع داد.بر اساس این گزارش، شورای حکام از ایران خواست تا برای بازرسان آژانس امکان دسترسی به تاسیسات هسته‌ای خود را فراهم کرده و با آژانس همکاری به عمل آورد.همچنین، آژانس خواستار پاسخگویی ایران به نگرانی‌ها درباره آنچه که از آن به عنوان گسترش تسلیحات هسته‌ای یاد کرد، شده است.علی اصغر سلطانیه، نماینده دائم ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بلافاصله پس از تصویب این قطعنامه سیاسی اظهار داشت که این قطعنامه باعث افزایش عزم ایران در پیگیری حقوق هسته‌ای خود خواهد شد و جمهوری اسلامی ایران حتی برای یک ثانیه برنامه هسته‌ای خود را متوقف نخواهد کرد.وی خطاب به آمانو تاکید کرد که «گزارش شما در باره برنامه هسته‌ای ایران تردیدها درباره حل موضوع هسته‌ای ایران را افزایش داد.»
با این حال باید دانست که تصویب این قطعنامه در شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی از جهات متعددی قابل فحص و بررسی است. در ابتدا باید گفت عدم ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت حاکی از مخدوش شدن چهره کارشناسی آژانس دارد. در حالی که آمانو بخش‌هایی از مطالعات ادعایی علیه ایران را در گزارش اخیر منتشر ساخت کشورهای جهان با بی‌توجهی به این گزارش و با تعدیل پیش نویس اجازه ندادند تا پرونده هسته ای ایران بر مبنای چنین گزارش غیر مستندی به شورای امنیت ارجاع داده شود.از دیگر سوی این مسئله نشان می دهد که قدرت آمریکا در ایجاد جبهه به اصطلاح جهانی علیه ایران نیز کاهش یافته است و در مقطعی که بسیاری از مقامات و رسانه های غربی در صدد پیگیری پروژه ایران هراسی بودند شورای حکام با بی اعتنایی به این جو سازی ها بیانیه ای بسیار ضعیف را صادر نمود که حتی خود رسانه های غربی نیز بر غیر کارا بودن آن علیه ایران اذعان نموده اند.
به عنوان مثال روزنامه «کریستین ساینس مانیتور» با اشاره به این موضوع افزود: این قطعنامه با وجود لحن جدی ابراز نگرانی‌اش، زمینه را برای هیچ‌گونه اقدام بین‌المللی آماده نمی‌کند به عنوان مثال آژانس می‌توانست ایران را به شورای امنیت ارجاع دهد تا این نهاد بین‌المللی بتوانند به اعمال تدابیر تنبیهی بپردازد اما این گام را بر نداشت.برخی می‌گویند که قطعنامه مصوب حتی ضرب‌الاجل برای پاسخگویی ایران به نگرانی‌های آژانس تعیین نمی‌کند اما ژوپه استدلال می‌کند که قطعنامه این کار را می‌کند. حتی شماری از کارشناسان حقوق بین المللی و سیاستمداران مصری با تاکید بر اینکه قطعنامه آژانس انرژی اتمی که در خصوص ایران صادر شد هیچ چیز جدیدی ندارد اقدام نظامی غرب و صهیونیسم علیه ایران را بعید دانستند.دکتر `محمد صلاح أبورجب` کارشناس حقوق بین‌المللی گفت: قطعنامه جدید علیه ایران که با توافق بین‌المللی وپس از مخالفت روسیه و چین با پیش‌نویس قطعنامه اول صادر شد چیز جدیدی نداشت و تنها از مدیرکل آژانس خواست تا گزارشی از برنامه هسته ای ایران ارائه دهد همان کاری که وی هم اکنون در حال انجام آن است.
وی افزود: این تصمیم به منظور فرافکنی صورت گرفت پس از اینکه ایالات متحده و بریتانیا با مخالفت روسیه و چین مواجه شدند وبرای اینکه در تنگنا قرار نگیرند پیش نویس قطعنامه خود را پس گرفتند وبا ایجاد تغییر نسخه جدیدی که حرف تازه ای ندارد ارائه کردند. حتی شبکه معاند بی بی سی نیز گفت: «قطعنامه جدید شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی، از ایران به خاطر ادامه برنامه اتمی انتقاد می کند ولی ضرب الاجلی برای پاسخ دادن به سئوال‌ها درباره ابعاد نظامی این برنامه تعیین نمی کند.»بنا بر گزارش بی بی سی: «در جریان نشست دو روزه شورای حکام که در «وین» -پایتخت اتریش- برگزار می شود، دیپلمات های کشورهای بزرگ بر سر متن این قطعنامه ساعت ها چانه زدند.
گزارش‌های اولیه از متن پیش نویس قطعنامه حاکی است که ایران به خاطر آنچه عدم شفافیت برنامه اتمی و ادامه غنی سازی اورانیوم خوانده شده، (فقط) مورد انتقاد قرار گرفته است. ابتدا اعلام شده بود که در متن نهایی، از ایران خواسته می‌شود به سئوال های آژانس تا نشست بعدی شورای حکام در مارس آینده پاسخی روشن بدهد.»این شبکه افزود: «اکنون این ضرب الاجل حذف شده و در عوض، از «یوکیا آمانو» - مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی- خواسته شده است که به اعضا درباره پیشرفت همکاری با ایران گزارش بدهد.» با این حال باید گفت امروز بر همگان ثابت شده است که پرونده هسته ای ایران تنها یک بهانه در دست غرب برای اعمال فشارهای سیاسی بر جمهوری اسلامی است و الادرصورتی که کوچکترین انحرافی در برنامه هسته ای ایران وجود داشت طی چندین سال گذشته غرب بر روی آن مانور می داد.قطعنامه ای که شورای حکام اخیرا علیه ایران صادر نمود چیزی جز یک شکست برای مقامات آمریکایی و همپیمانان اروپاییش نبود.به طور کلی باید دانست در شرایط فعلی آمریکایی ها در پی آن هستند که ترکیبی از 3 پرونده هسته ای، حقوق بشر و تروریسم را با یکدیگر ایجاد کرده و آن را به ابزاری قدرتمند برای تشدید فشار علیه ایران تبدیل کنند.
مهم‌ترین علت اتخاذ این راهبرد از جانب غربی‌ها این است که پس از آغاز انقلاب های اسلامی در منطقه به شدت نسبت به افزایش قدرت ایران در محیط داخلی، منطقه ای و همچنین در موضوع هسته‌ای نگران شده اند و بنابراین درصدد آن هستند که به نوعی ایران را در وضعیت فعلی متوقف کرده و جلوی تبدیل شدن آن به برنده نهایی و الگویی برای انقلاب های منطقه را بگیرند. آمریکایی ها پس از وادار کردن آمانو به انتشار اطلاعات ساختگی علیه برنامه هسته ای ایران در گزارش ماه نوامبر، انتظار داشتند که بتوانند این گزارش را پایه ای برای تصویب سریع یک قطعنامه جدی در شورای حکام، ارجاع موضوع به شورای امنیت و تصویب تحریم های جدید در شورای امنیت قرار دهند اما اتفاقی که عملا در حال رخ دادن است این است که شورای حکام فقط یک قطعنامه بی دندان صادر کرد که هیچ کدام از خواسته های کلیدی آمریکا در آن وجود ندارد.