گزینه نظامی علیه سوریه از شایعه تا فاجعه

 سیدمحمود جوادی
ورود شش دانگ و ناگهانی اتحادیه عرب در حوادث سوریه با تعیین ضرب الاجل برای اجرای اصلاحات همه‌جانبه در این کشور و سپس به حال تعلیق در آوردن عضویت سوریه در این اتحادیه برای یکسره کردن کار بشار اسد، از آینده‌ای پرحادثه خبر می‌دهد.
مخالفت اتحادیه عرب با پیشنهاد سوریه درخصوص طرح اعزام ناظران به این کشور و تصمیم این اتحادیه برای میزبانی از مخالفین سوری در گردهمایی معارضین در قاهره احتمال بحرانی‌تر شدن شرایط دولت سوریه را افزایش می‌دهد.
این اوضاع اکنون و پس از مواضع اخیر اتحادیه عرب و تأیید این مواضع توسط آمریکا و اتحادیه اروپا، وارد مرحله بسیار حساس شده به گونه‌ای که واکنش شدید رئیس‌جمهور سوریه را به دنبال داشته است. بشار اسد با نامربوط خواندن اقدام اتحادیه عرب، مواضع این اتحادیه را زمینه ساز مداخله نظامی غرب در سوریه دانست و خود را آماده جنگ و مرگ برای کشورش نشان داد، که این اظهارات نشان از ورود سوریه به مرحله جدید بحران دارد اما این بار ممکن است پای آشکار بیگانگان در میان باشد.
با روشن شدن مواضع غرب پسند کشورهای عربی و تند شدن لحن مقامات سیاسی سوریه در واکنش به اظهارات رهبران سیاسی جهان و جهان عرب، مطرح شدن شایعات وقوع احتمالی مداخله نظامی در سوریه افزایش یافته است اما همه مردم دنیا می‌دانند اگر این شایعه به واقعیت تبدیل شود، منطقه - به دلیل مجاورت سوریه با اسرائیل - وارد جنگی می‌شود که وقوع هرگونه فاجعه‌ای در آن محتمل خواهد بود به ویژه آنکه سوریه در منطقه‌ای حساس از جهان عرب قرار دارد.
اتخاذ مواضع نه چندان شفاف روسیه در قبال حوادث سوریه پس از وتوی قطعنامه شورای امنیت علیه دمشق شرایط را برای تشدید فشارها علیه سوریه توسط غرب و اتحادیه عرب فراهم نمود به گونه‌ای که حتی کشورهای عرب این روزها خود را برای رویارویی از نوعی دیگر با سوریه آماده می‌کنند.
در همین حال، اتخاذ مواضع صریح و روشن روسیه در قبال سوریه از زبان وزیر خارجه این کشور مبنی بر اینکه روسیه اجازه تکرار فاجعه لیبی را در سوریه نخواهد داد، غربی‌ها را قدری دچار سردرگمی کرده بطوری که به نظر آنها این مسأله رژیم سوریه را به ادامه حیات باقیمانده خود امیدوار کرده است.
در این میان اظهارات دو پهلوی ولادیمیر پوتین نخست‌وزیر روسیه مبنی بر اتخاذ سیاست خویشتنداری و احتیاط کشورش در قبال سوریه و بیان اینکه روسیه آماده همکاری با جامعه بین‌المللی درباره سوریه است، آب پاکی را روی دست اعتماد دمشق به سردمداران کاخ کرملین می‌ریزد و شایعه احتمال استفاده غربی‌ها از گزینه نظامی علیه سوریه را افزایش می‌دهد.
اظهارات مختلف و گاه متناقض شخصیت‌ها و مقامات عالیرتبه روسیه درحالی مطرح می‌شود که رسانه‌ها از حرکت چند کشتی نظامی روسیه به سمت آبهای سوریه خبر می‌دهند. گرچه روسیه در سواحل غرب سوریه و در بندر طرطوس این کشور دارای پایگاه نظامی با سابقه 30 ساله است اما برخی‌ها از حرکت کشتی‌های روسیه به طرف سواحل سوریه به عنوان لشکرکشی این کشور به منطقه برای نمایش قدرت و مقابله با گسترش هژمونی آمریکا و غرب در خاورمیانه یاد می‌کنند.
حضور پررنگ ترکیه در متن و حواشی تحولات اخیر سوریه و اظهار نظرهای تند و پی در پی مقامات عالیرتبه سیاسی این کشور علیه مقامات سوری و نیز فاش شدن جزئیات طرح خطرناک این کشور علیه رژیم سوریه، خبرهای نامیمونی است که دست‌های پنهان و آشکار آنکارا در به آشوب کشیدن کشور سوریه را نشان می‌دهد.
ترکیه با این طرح تلاش می‌کند با ایجاد منطقه‌ای حائل در شمال سوریه و تبدیل شهر "حلب" به مقر اصلی مخالفان سوری، تیرهای آغازین جنگ احتمالی علیه سوریه را شلیک کند چرا که این طرح به نوعی اجرای نسخه دوم "بنغازی" لیبی در سوریه قلمداد می‌شود و این بار ترکیه بعنوان عضو ناتو، نقش جاده صاف کن در نمایش نظامی لشکرکشی غرب به شام را بازی می‌کند.
از سوی دیگر و با ایجاد یک منطقه حائل در مرزهای اردن و سوریه و تبدیل شدن اردن به پناهگاه امن نظامیان جدا شده از ارتش سوریه، یکی دیگر از همکاری‌های آشکار رژیم‌های خائن عرب در اجرای مستقیم طرح توطئه غرب در زمینه تضعیف نظامی سوریه، به نمایش درآمده و آخرین تحولات در این زمینه حکایت از همکاری اعراب در تسریع استفاده غربی‌ها از گزینه نظامی علیه رژیم سوریه دارد.
با بسیج همه جانبه رژیم‌های منطقه علیه سوریه و افزایش تحرکات سیاسی غربی‌ها در مجامع بین‌المللی علیه دولت سوریه و نیز بحرانی‌تر شدن اوضاع داخلی این کشور شمارش معکوس برای آغاز دو گزینه احتمالی آغاز شده است،‌ واگذاری مسالمت آمیز قدرت یا ورود به جنگ.
گرچه دولت سوریه بارها با اعلام آمادگی برای اجرای اصلاحات گسترده و عملی کردن پاره‌ای از این اصلاحات تلاش کرده است جلوی وقوع هرگونه دخالت احتمالی خارجی را بگیرد اما با ناکافی خواندن این اقدامات توسط غرب و جهان عرب، و بررسی واقعیت‌های موجود در منطقه، احتمال دخالت نظامی غرب در این کشور را از شایعه به فاجعه و واقعیت نزدیک می‌کند.
شاید سؤال مهم درباره علت لشکرکشی روسیه به سواحل غربی و آبهای سوریه اینگونه مطرح شود که آیا مسکو پس از وتوی قطعنامه شورای امنیت علیه سوریه این بار می‌خواهد با دفاع نظامی از رژیم سوریه، با غرب وارد رویارویی دیگری شود؟ پاسخ این سؤال با بررسی اظهارات اخیر ومحتاطانه پوتین بسیار روشن است. روسیه در این لشکرکشی می‌خواهد دست به معامله پرسودی میان سوریه و غرب بزند و هر کدام که بتواند هزینه بالاتری برای خرید ناز روس‌ها بپردازد برنده این مزایده خواهد شد، که در هر دو صورت برنده اصلی مسکو خواهد بود.
خیانت رژیم‌های عرب به سوریه در موضع اخیر اتحادیه عرب علیه این کشور که به نوعی اقدامی برخلاف منشور و اساسنامه این اتحادیه بود، این واقعیت را مطرح می‌سازد که دولت سوریه نباید به مواضع دلال مآبانه مقامات سیاسی روسیه دل خوش کند و تلاش کنند بحران کنونی کشورشان را با هزینه کمتری حل نمایند چرا که خارجی‌ها با وجود اختلاف نژاد و دین، با اعراب هیچ عقد اخوتی نبسته‌اند و هیچ تضمینی وجود ندارد که روسیه در شرایط حساس و سرنوشت ساز سوریه، در اقدامی چرخشی و مشابه با اقدام کشورهای عضو اتحادیه عرب، پشت رژیم سوریه را خالی نکند و این کشور را بخاطر حفظ منافع خود به لقمه‌ای راحت برای غرب تبدیل کند.