وجهالمصالحه مسکو ـ واشنگتن
سایه ماندگار
روسیه دوشنبه دو هفته پیش و برای چندمین بار اعلام کرد که نیروگاه اتمی بوشهر را که توسط این کشور در حال ساخت است مطابق با جدول زمانبندی شده از پیش تعیین شده راهاندازی نخواهد کرد. وزیر انرژی روسیه اعلام کرد که سیاست هیچ نقشی در تاخیر در راهاندازی نیروگاه بوشهر ندارد و این موضوع با برنامههای اتمی تهران بیارتباط است. ایران واکنشی فوری به این موضوع نشان نداد، اما برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی با انتقاد از سیاستهای روسیه در قبال ایران، مسکو را به بیصداقتی متهم کردند. به گزارش خبرگزاری ایسنا، محمود احمدی بیغش، نماینده شازند در مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در اظهارنظری درباره تاخیر در راهاندازی نیروگاه بوشهر گفت: «روسها هیچگاه حقیقت را نگفتند و همواره به دنبال منافع خود هستند و هیچ توجهی به منافع کشورهای دیگر نمیکنند و 20 سال است که با ایرانیها بر سر نیروگاه بوشهر بازی میکنند.» او ادامه داد: «اگر 200 سال دیگر نیز صبر کنیم، این نیروگاه به بهرهبرداری نمیرسد و این که تصور کنیم روسها با ما همکاری میکنند، سادهانگاری است.» این نماینده اصولگرای مجلس با یادآوری این نکته که روسیه نیروگاه بوشهر را به عنوان اهرم فشاری در دست خود نگه داشته است تاکید کرد: «روسها هر جا بخواهند امتیازی بگیرند وعدههایی در مورد نیروگاه بوشهر میدهند و هر جا مشکلشان حل شد، دیگر آن را فراموش میکنند و تنها به دنبال دفع الوقت هستند.» او در بخش پایانی سخنانش گفت: «این نیروگاه هیچگاه به سرانجام نمیرسد، مگر این که ایران با توانمندی خود بتواند از آن بهرهبرداری کند.»
زمان بهرهبرداری و آغاز به کار نیروگاه اتمی بوشهر بارها توسط روسها به تاخیر افتاده است. روسیه از اواسط دهه 90 میلادی ساخت این نیروگاه را برعهده گرفته است. کارشناسان سیاسی بر این باورند که مسکو از نیروگاه اتمی بوشهر به عنوان اهرمی برای فشار بر ایران در مذاکرات دیپلماتیک استفاده میکند.
سرگئی شماتکو، وزیر انرژی روسیه در مورد نیروگاه اتمی بوشهر گفت که «برنامه اعلام شده راهاندازی این نیروگاه تا آخر سال 2009 عملی نخواهد شد.» او دلیل این موضوع را «بروز برخی مشکلات و مسایل فنی» عنوان کرد.
این مقام روسی گفت که با وجود تکمیل نشدن برنامه راهاندازی بوشهر، انتظار دارد تا پایان سال «نتایج مهمی» در این زمینه به دست آید و افزود روسیه به تعهدات خود در قبال تکمیل و راهاندازی نیروگاه بوشهر پایبند است. این در حالی است که در ماه فوریه سال جاری میلادی، رئیس شرکت روسی مسئول اجرای نیروگاه بوشهر اعلام کرده بود که این نیروگاه تا آخر سال به کار خواهد افتاد و برق تولیدی آن وارد شبکه برق ایران خواهد شد. طرف روسی قرارداد بارها تاریخی را برای تکمیل طرح نیروگاه بوشهر تعیین کرده و به تعویق انداخته است. چند ماه پیش پرویز فتاح، وزیر پیشین نیروی ایران، پیشبینی کرده بود که برخلاف وعده قبلی، نیروگاه اتمی بوشهر «در تابستان سال جاری» راهاندازی نخواهد شد. پیش از آن، فتاح قول داده بود که تا آخر تابستان امسال پانصد مگاوات برق نیروگاه بوشهر وارد مدار شود. براساس قرارداد اولیه ساخت نیروگاه اتمی بوشهر که بین ایران و روسیه امضا شده، قرار بود این نیروگاه در ژوئیه سال 1999، یعنی بیش از ده سال پیش به کار افتد. در خلال ده سال گذشته، روسیه دلایل مختلف فنی و مالی را عامل تعویق در تکمیل این طرح عنوان کرده است. در ماه مارس سال جاری، مقامات دولتی ایران اعلام کردند که نیروگاه بوشهر «پیش راهاندازی» شده و به زودی، تولید برق در این تاسیسات آغاز خواهد شد. ظاهرا هدف از پیش راهاندازی، آزمایش تجهیزات نصب شده در این نیروگاه و حصول اطمینان از بیخطر بودن این تاسیسات بود و یک مقام شرکت روسی مجری طرح گفت که لازم است نیروگاه در شرایط کاملا امن فعالیت خود را آغاز کند. اواخر سال 2007، روسیه تحویل سوخت اتمی به نیروگاه بوشهر را آغاز کرد و مقامات روسی اظهار داشتند که به این ترتیب ایران نیازی به غنیسازی اورانیوم در داخل کشور ندارد.
در آن زمان، به نقل از مقامات روسی گزارش شد که تحویل سوخت شش ماه قبل از راهاندازی نیروگاه صورت میگیرد، هرچند تاریخ قطعی آغاز به کار بوشهر اعلام نشد.
اظهارات مقامات روسی درباره نیروگاه اتمی بوشهر چند روز پس از آن عنوان میشود که دیمیتری مدودف، رئیسجمهور روسیه از روند مذاکرات در مورد برنامههای هستهای ایران ابراز ناامیدی کرده بود. مدودف که پس از دیدار با باراک اوباما، رئیسجمهور ایالات متحده در سنگاپور سخن میگفت تاکید کرد که روسیه ممکن است در صورتی که تهران در برطرف کردن نگرانیها در مورد نیات برنامههای هستهایاش ناکام بماند از اعمال تحریمهای بیشتر علیه ایران حمایت کند.
رهبران روسیه پیشتر بارها با آنچه ساخت سلاح اتمی از سوی ایران خواندهاند مخالفت کردهاند. مقامات ایالات متحده و برخی از متحدان اروپایی این کشور و همچنین رژیم صهیونیستی، ایران را متهم میکنند که هدف اصلیاش از برنامههای اتمی ساخت سلاحهای اتمی است؛ موضوعی که مقامات تهران همواره آن را رد و تاکید کردهاند که تولید انرژی هستهای برای مصارف صلحآمیز تنها هدف آنان از پیگیری برنامه اتمی است. رهبران روسیه نیز همراه با مقامات ایرانی تاکید کردهاند که نیروگاه اتمی بوشهر تنها مصارف صلحآمیز و غیر نظامی دارد. روسیه سالها پیش با امضای قراردادی اعلام کرده بود که در سال 1995 میلادی نیروگاه اتمی بوشهر را به بهرهبرداری خواهد رساند. این در حالی است که پیش از این و در دهه 70 میلادی شرکت آلمانی زیمنس مسئول راهاندازی نیروگاه بوشهر بود و این پروژه را برعهده داشت اما پس از انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 میلادی ـ 1357 ـ از این پروژه کنار گذاشته شد. روسیه اولین محموله سوخت اورانیوم غنی شده را در سال 2007 به بوشهر منتقل کرد. این تحویل سوخت در چارچوب توافقی با ایران به نیروگاه بوشهر منتقل شد که مطابق آن تهران متعهد شده بود پسماند سوخت نیروگاه بوشهر را به روسیه باز خواهد گرداند.
در آن زمان دیپلماتهای غربی ابراز امیدواری کردند که توافق روسیه و ایران بتواند تهران را از انجام غنیسازی اورانیوم منصرف کند، اما مقامات جمهوری اسلامی همواره تاکید کردهاند که به غنیسازی اورانیوم در خاک ایران ادامه خواهند داد.
این در شرایطی است که ایران چندی پیش پیشنهاد ارسال اورانیوم 5/3 درصد غنی شده خود را به روسیه و سپس برای انجام عملیات غنیسازی تا 8/19 درصد و سپس تبدیل آن به میلههای سوخت در فرانسه را رد و تاکید کرد که تهران تنها به صورت همزمان حاضر به معاوضه سوخت اتمی است.
اخیرا و به خصوص پس از منصرف شدن ایالات متحده از نصب سپر دفاع موشکی در لهستان و جمهوری چک، مسکو به همکاری بیشتر با واشنگتن روی آورده و فشار بر ایران را افزایش داده است. مقامات کاخ کرملین اخیرا بر اثر فشارهای ایالات متحده و اسرائیل از تحویل سامانه موشکی پیشرفته زمین به هوای خود موسوم به 300-S به ایران خودداری کردهاند. تاخیر در تحویل سامانه موشکی 300-S به ایران مقامات تهران را به واکنش واداشت. سه هفته پیش، احمد وحیدی، وزیر دفاع جمهوری اسلامی تاکید کرده بود که تاخیر در تحویل سامانه موشکی 300-S به ایران میتواند روابط تهران و مسکو را تحت تاثیر قرار دهد.
در همین حال، کاظم جلالی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در واکنش به تاخیر در بهرهبرداری نیروگاه اتمی بوشهر و همچنین تحویل سامانه موشکی S-300 به ایران گفت: «این اقدامات و بدقولیها برای پرستیژ بینالمللی روسها خوب نیست. البته خیلیها مطرح میکنند که روسیه تحت فشار آمریکا این اقدامات را انجام میدهد. ما خواهان یک روسیه قدرتمند در عرصه جهانی هستیم، همانطور که خواهان یک چین قدرتمند و اروپای قدرتمند هستیم. از نظر ما دنیای تک قطبی پذیرفتنی نیست و دنیای چند قطبی بر دنیای تک قطبی برتری دارد و بر این اساس روابط استراتژیک ما تنظیم میشود.» جلالی با بیان این که این اقدام روسیه یک نوع بیاعتمادی را در ذهن ایرانیان ایجاد میکند. گفت: «بارها گفته شده که روسیه باید به تعهدات خود به ویژه در خصوص نیروگاه بوشهر جامه عمل بپوشاند. هر چقدر هم در ابعاد مختلف ایران با روسیه همکاری داشته باشد اما همه ذهنها به سمت نیروگاه بوشهر معطوف است.» در همین حال، حجتالاسلام حسین سبحانینیا، عضو هیات رئیسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی از بررسی موضوع تعویق بهرهبرداری از نیروگاه بوشهر تا پایان سال جاری میلادی در جلسه این کمیسیون خبرداد. سبحانینیا با اشاره به اظهارات وزیر انرژی روسیه مبنی بر عدم تکمیل نیروگاه بوشهر تا پایان سال جاری میلادی، اظهار داشت: «ما این موضوع را در جلسات کمیسیون بررسی میکنیم و دستگاه دیپلماسی نیز باید موضوع را جدیتر دنبال کند تا روسیه به تعهدات خود عمل کند.» او ادامه داد: «روسیه برای چندمین بار است که این تخلف را انجام میدهد و باید ما ورود جدی به قضیه داشته باشیم و از روسیه بخواهیم که به تعهدات خود عمل کند.»
این در شرایطی بود که تاخیر در بهرهبرداری نیروگاه بوشهر باعث شد تا برخی نمایندگان مجلس شورای اسلامی در پی تهیه طرح و تحقیق و تفحص از چگونگی روند ساخت این نیروگاه باشند. خبرگزاری مهر در این زمینه گزارش داد که اعضای کمیسیون انرژی مجلس در واکنش به بدقولی روسها در تحویل این نیروگاه تصمیم به تهیه طرح تحقیق و تفحص از چگونگی روند ساخت این نیروگاه گرفتهاند. ایسنا هم گزارش داد که رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با تاکید بر این که نسبت به بررسی مسائل مرتبط با نیروگاه بوشهر باید تحقیق و تفحصی در مجلس تعریف شود، گفت: «با این کار مشخص میشود که مشکلات از کجا ناشی شده که شاید هم احتیاج باشد این موضوع در کانالهای قضایی و حقوقی پیگیری شود.» حمیدرضا کاتوزیان در این باره گفت: «نیروگاه بوشهر براساس قراردادها و پیشبینیها باید تا سال 2000 تمام میشد، اما هماکنون 9 سال از این قضیه گذشته و هنوز خبری از راهاندازی نیروگاه بوشهر نیست.»
او با طرح این سوال که روسیه چرا سایر نیروگاههای اتمی مشابه را طی 5-4 سال راهاندازی میکرد، اما راهاندازی نیروگاه بوشهر تا این حد به طول انجامیده است، گفت: «گاهی طرفهای روسی اعلام میکنند که کمکاری از جهت تجهیز نیروگاه و تهیه وسایل و تجهیزات لازم از سوی ایرانیها بوده است و طرف ایرانی از این جهت اقدام مناسبی نداشته است.»
رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با بیان این که طبق بررسیهای ما به نظر نمیرسد که این ادعا درست باشد، افزود: «تا اینجا که بررسی کردیم مشخص شده است که طرف روسی به تعهدات و مسئولیتهایش پایبندی لازم را ندارد.» نماینده تهران در مجلس در عین حال با اعتقاد به ضعف دیپلماسی ایران در ارتباط با موضوعاتی مثل قراردادهای بینالمللی تاکید کرد: «البته این مساله نشان میدهد که روسیه در ارتباط با منافع ملی خود چقدر با حساسیت و دقت کار میکند و چطور میتواند از ایران برای حل و فصل مناقشات خود با غرب بهرهبرداری کند.»
از سوی دیگر عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به اقدام روسیه در تاخیر راهاندازی نیروگاه بوشهر آن را توهین به مردم ایران دانست. حشمتالله فلاحتپیشه در این زمینه گفت: «روسها به اندازه کافی از برنامه راهاندازی این نیروگاه عقب هستند و در هیچ زمانی چنین گستاخی آشکاری را از سوی روسها ندیده بودیم.» نماینده مردم اسلامآباد غرب در این باره تاکید کرد: «روسیه به راحتی به تعهدات خود در قبال ایران عمل نمیکند و ایران نیز باید به صورت رسمی این موضوع را پیگیری کند؛ چرا که برای افکار عمومی ایران قابل قبول نیست که روسها بر سر حقوق ایران با دشمن ایران یعنی آمریکا تبانی کنند.» در همین حال علاءالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی دو هفته گذشته با اظهار بیاطلاعی از اظهارنظر وزیر انرژی روسیه نسبت به تاخیر در راهاندازی نهایی نیروگاه بوشهر گفت: «با اینکه هماکنون روسها بصورت آزمایشی نیروگاه بوشهر را راهاندازی کردهاند اما این اظهارنظر شتابزده وزیر انرژی روسیه عادی به نظر نمیرسد.» تاخیر روسیه در راهاندازی نیروگاه اتمی بوشهر و همچنین تحویل سامانه موشکی 300-S به ایران در شرایطی انجام میشود که روزنامه نیویورک تایمز، در تاریخ دوم ماه مارس سال جاری میلادی گزارشی را منتشر کرد که براساس آن باراک اوباما، رئیسجمهور ایالات متحده طی نامهای محرمانه به دیمیتری مدودف، رئیسجمهور روسیه به او وعده داده تا در صورتی که مسکو از کمک به ایران برای ساخت و توسعه موشکهای دوربرد خودداری کند، واشنگتن از برنامه نصب سامانه سپر دفاع موشکی در شرق اروپا منصرف خواهد شد.
با توجه به تاخیر روسها در راهاندازی نیروگاه اتمی بوشهر، تاخیر در تحویل سامانه موشکی 300-S به ایران و همچنین احتمال حمایت از اعمال تحریمهای جدید علیه ایران از سویی و انصرف ایالات متحده از نصب سیستم دفاع موشکی در لهستان و جمهوری چک از سوی دیگر، به نظر میرسد که ایران وجهالمصالحه روسیه قرار گرفته و پیشنهاد اوباما به مدودف در حال عملی شدن است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
