سروش ارشاد
هفته گذشته، اگر چه تاسوعا و عاشورای حسینی، در عمل سبب بدون حاشیه بودن فضای سیاسی داخلی شد، اما دو اتفاق در عرصه دیپلماسی کشور سبب شد تا فضای خبری ایران تحت الشعاع واکنشها به اقدامات آمریکاییها علیه ایران شود. افتتاح سایت سفارت مجازی آمریکا و ورود هواپیمای جاسوسی به داخل مرز ایران سبب شد تا وزارت امور خارجه کشورمان، به صورت جداگانه به این اقدامات واکنش نشان دهد. سفیر سوییس که حافظ منافع آمریکاست، احضار شد تا اعتراض ایران به تجاوز هوایی هواپیمای جاسوسی آمریکا را منتقل کند و سخنگوی وزارت امور خارجه نیز افتتاح سایت سفارتخانه مجازی را اشتباه بزرگ واشنگتن اعلام کرد. البته این سایت دقایقی پس از افتتاح توسط ایران فیلتر شد . آمریکا در اقدامی غیردیپلماتیک و به صورت مجازی اقدام به افتتاح این سایت کرده است.
اخبار منتشر شده توسط خبرگزاری های داخلی ایران حکایت از آن دارد که این سفارت مجازی به ارایه بیانیه های سیاسی آمریکا، اطلاعات درباره چگونگی صدور ویزا، چگونگی تحصیل در این کشور، اخبار "رادیو آمریکا" و لینک هایی به نهادهای رسمی دولت آمریکا به دو زبان انگلیسی و فارسی پرداخته است. در پیام ویدیویی هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه این کشور که بر روی این وب سایت قرار گرفته، کلینتون ضمن دنبال کردن سیاست دیرین آمریکا مبنی بر جدا کردن ملت و دولت ایران از یکدیگر می گوید که در نبود "مناسبات دیپلماتیک " میان دو کشور " ما برخی فرصت های مهم را برای گفت وشنود با شما شهروندان ایرانی از دست داده ایم." در بخشی از این وب سایت، در توضیح علت راه اندازی این سفارت مجازی ضمن معرفی آن به عنوان " نمایندگی نزد مردم ایران" و اشاره به تسخیر لانه جاسوسی آمریکا در ایران و نهایتا تعطیلی سفارت سابق این کشور در ایران آمده است: " در حالی که جهان از این که ما سفارتی را در تهران از دست دادیم آگاهی دارد، آن چه ما در عمل از دست دادیم چیزی به مراتب بیشتر از آن بود. ما روابط با مردم ایران، آگاهی از جامعه ایرانی و دسترسی به آن و هزاران مورد تعامل میان شهروندان آمریکایی و ایرانی را از دست دادیم." این وب سایت ادعا می کند که دولت ایران " درهای جامعه خود را به روی جریان اطلاعات و اندیشه های بین المللی" بسته است و می افزاید "این تلاش که مستلزم هزینه ای بسیار گزاف است در دنیای امروز که به طور روزافزون به تعامل گرایش دارد، محکوم به شکست است." آلن ایر سخنگوی فارسی زبان وزارت امور خارجه آمریکا نیز در پیامی که بر روی این وب سایت قرار گرفته، برای پاسخگویی به هرگونه سوالات ایرانی ها در مورد هر چیزی اعلام آمادگی کرده است.
توصیه به پندگیری از گذشته
این اقدام با واکنش سریع وزارت امور خارجه ایران روبرو شد. سخنگوی وزارت امور خارجه در خصوص خبر تاسیس سفارت اینترنتی آمریکا در ایران اظهار کرد: توسل دولت آمریکا به این ابتکار، قبل از هر چیز در واقع اعتراف به اشتباه بزرگ دولت آمریکا در قطع روابط دو ملت و پشت کردن به ملت ایران است اما ابتکارات مجازی جبران کننده این اشتباه یا آن گونه که اعلام شده است، انتقال دهنده پیام آمریکا به مردم ایران نخواهد بود. رامین مهمان پرست با بیان این مطلب افزود: ملت ایران در سه دهه گذشته پیام دولت آمریکا را از طریق تحریم ها، هدف قرار دادن هواپیمای مسافربری در خلیج فارس، حمایت کاخ سفید از گروهک های تروریستی مانند منافقین، ریگی و تندر، مقابله همه جانبه و البته ناموفق با پیشرفت های تکنولوژیک دانشمندان ایرانی، ایراد اتهامات بی اساس و سایر اقدامات مخرب علیه ملت ایران دریافت کرده است.
وی ادامه داد: در واقع عدم دریافت پیام، مشکل دولت آمریکاست که از زمان کودتا علیه دولت مردمی در ایران در قبل از انقلاب تا کمک به ترور دانشمندان ایرانی در زمان حاضر، پیام ملت ایران مبنی برانتخاب گزینه استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی در جهت سعادت و رفاه خود را نشنیده یا نشنیده گرفته است. تداوم سیاست های بیهوده ضد ایرانی دولت آمریکا صرفا در چارچوب این امر قابل توجیه است. سخنگوی دستگاه دیپلماسی کشورمان به دولت آمریکا توصیه کرد: بهتر است با پندگرفتن از گذشته به طور صادقانه به دنبال تغییر رویه و رویکرد خود در قبال ملت بزرگ ایران باشد.
یک هواپیمای جاسوسی خبرساز
در اختیار گرفته شدن یک هواپیمای جاسوسی آمریکایی در داخل مرز ایران، با بازتاب های زیادی روبرو شد. این خبر زمانی بازتاب بیشتری پیدا کرد که تصاویر این هواپیمای بدون سرنشین به صورت رسمی توسط صداوسیمای ایران پخش شد. دراین خصوص سردار سرتیپ پاسدار امیرعلی حاجی زاده در گفت وگو با واحد مرکزی خبر اعلام کرد: اخیرا با اطلاعات جمعآوری شده و مراقبت های دقیق الکترونیکی مشخص شد این هواپیما قصد نفوذ و جاسوسی بر فراز کشورمان را دارد که پس از ورود این هواپیما به فضای شرق کشور، این هواپیما در کمینگاه الکترونیکی نیروهای مسلح قرار گرفت و با حداقل خسارت در ایران به زمین نشانده شد. فرمانده نیروی هوافضای سپاه افزود: این هواپیما از جهت نوع ساخت و پوشش، رادار گریز طراحی شده و از حیث فناوری آخرین نمونه هواپیماهای پیشرفته ای است که آمریکا مورد استفاده قرار می دهد.
سردار حاجی زاده با بیان این که فناوری به کار رفته در این هواپیما قبلا در هواپیماهایB2 وF53 نیز استفاده شده است، افزود: هدایت این هواپیما توسط ماهواره و همچنین ایستگاه های زمینی در افغانستان و آمریکا صورت می پذیرد. اما در این میان وزارت امور خارجه اعتراض جدی به این اقدام آمریکا صورت داد، تا واکنش به آمریکا در صدر اخبار کشور قرار بگیرد. وزارت امورخاجه با احضار سفیر سوئیس در تهران، ضمن اعتراض بسیار شدید به تجاوز یک فروند هواپیمای جاسوسی آمریکا به عمق حریم هوایی ایران، توضیحات فوری و اقدامات جبرانی دولت آمریکا در این زمینه را خواستار شد. در یادداشت اعتراض دولت ایران که به سفیر سوئیس، حافظ منافع آمریکا در ایران، تسلیم شد، با اشاره به افزایش اقدامات تحریک آمیز و مخفیانه آمریکا علیه ایران، از جمله تجاوز یک فروند هواپیمای جاسوسی آرکی یو 170 به عمق حریم هوایی ایران آمده است: این اقدام دولت آمریکا نقض تمام قوانین و مقررات شناخته شده بین المللی و اقدام علیه صلح و امنیت منطقه ای و بین المللی است و طبعا همه مسوولیت آن برعهده دولت آمریکاست. دولت جمهوری اسلامی ایران با اعلام شدیدترین اعتراضات خود عواقب تکرار چنین رفتارهایی را متوجه دولت آمریکا دانسته و حق پیگیری شایسته موضوع را برای خود محفوظ می داند.
اما این اتفاق با بررسی ویژه توسط رسانه های داخلی همراه بود. در این خصوص سایت های خبری پیشرو تر بودند و به طرح جزییات بیشتری از این هواپیمای جاسوسی پرداختند. همچنین جمهوری اسلامی ایران در اعتراضی رسمی به سازمان ملل متحد، از دبیرکل این نهاد حافظ صلح و امنیت بین المللی خواست نسبت به تجاوز اخیر هواپیمای جاسوسی آمریکا به حریم هوایی کشورمان، واکنش نشان دهد. به گزارش ایسنا، این اعتراض در نامه رسمی محمد خزاعی، نماینده کشورمان نزد سازمان ملل متحد به بان کی مون، دبیرکل این سازمان منعکس شده است.
خزاعی با اشاره به افزایش عملیات مخفی و تحریک آمیز دولت آمریکا ضد جمهوری اسلامی ایران در ماههای اخیر خطاب به بان کی مون آورده است: در ادامه این روند، اخیرا یک هواپیمای جاسوسی بدون سرنشین آمریکا از نوعRQ170 و با شماره سریال مشخص، به حریم هوایی جمهوری اسلامی ایران تجاوز کرده است. این نامه می افزاید: این هواپیما پس از ورود به عمق 250 کیلومتری خاک ایران در منطقه شمالی طبس، با اقدام به موقع و مقتدرانه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران روبرو شد. بدین ترتیب انتشار خبر کنترل یکی از هواپیماهای جاسوسی آمریکایی توسط نیروهای مسلح ایران آن هم تنها چند هفته مانده به پایان سال میلادی، تیتر بسیاری از رسانه های خبری جهان را به خود اختصاص داد. البته این نخستین باری نبود که اخباری مبنی بر ساقط شدن هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی بر فراز ایران منتشر می شد، اما این بار داستان فرق می کرد، نام یکی از پر رمز و راز ترین هواپیماهای جاسوسی آمریکایی موسوم به آر-کیو170 به گوش می رسید. خبری که با تایید نصفه و نیمه آن از سوی ناتو و سپس پنتاگون چهره ای جدی به خود گرفت. اگرچه حال با پخش این هواپیما به صورت رسمی توسط ایران، واکنش ها شکل جدی تری به خود می گیرد.
آر-کیو170 چیست؟
سایت خبری خبرآنلاین در گزارشی به معرفی این هواپیمای جاسوسی پرداخته است. در این گزارش درباره جزییات فنی این هواپیمای بدون سرنشان آمده است:
آر-کیو170 توسط دایره توسعه برنامه های پیشرفته شرکت لاکهید مارتین یا به بیان ساده، همان اکانس وروکس طراحی شده بود، همان گروه معروفی که از زمان ساخت اولین جت جنگنده در ایالات متحده طراحی تقریبا تمامی هواپیماهای فوق محرمانه ارتش ایالات متحده، از اف117 گرفته تا یو2 را بر عهده داشت.
کد آر-کیوی اول اسم پرنده مخفف پرنده بدون سرنشین شناسایی است که مشخصا نشان از غیرمسلح بودن آن می دهد (مثال معروف، پهپاد رزمی پردیتور ام -کیو است که مخفف پهپاد مسلح به موشک است) با این حال همچنان مشخص نیست که آر-کیو 170 دقیقا در چه گستره ای از هواپیماهای جاسوسی جای می گیرد، پهپاد های دوربرد شناسایی استراتژیک نظیر گلوبال هاوک یا پهپادهای میان برد شناسایی تاکتیکی، چیزی که احتمالش بیشتر است. از دید فنی، آر-کیو 170 را می توان پیشرفته ترین پهپاد پنهان کار عملیاتی دنیا و البته محرمانه ترین آنها دانست. لاکهید در طراحی این بال پرنده نهایت ظرافت ممکن را به کار برده، با این حال مشخصا در پایان از به کار بردن نهایت تکنولوژی پنهان کاری در آن خود داری شده است. این موضوع را به راحتی از دریچه های هوای بدون پوشش هواپیما می توان فهمید.
نوع موتور هواپیما هنوز معمایی بی جواب است. با توجه به تجربیات دیگر پهپادهای مشابه و بدون در نظر گرفتن سرعت احتمالی، حدس زد این هواپیما بیشینه ارتفاعی در حدود 50هزار پا (15هزار متر) داشته باشد. آر-کیو170 همانند بیشتر هواپیماهای بدون سرنشین پنهان کار امروزی در قالب بال پرنده ای یکپارچه اما نه چندان بزرگ با کنترل تماما ماهواره ای طراحی شده است. اگر چه اطلاعات و حتی تصاویر بسیار معدودی از این پرنده مرموز منتشر شده، اما همین قدر را می دانیم که فاصله دو سر بال های این هواپیما در حدود 20 تا 27 متر است. سنسورهای اصلی این هواپیما در کنار رادار آرایه فازی (آرایه کاوش فعال الکترونیکی) در داخل بال های هواپیما قرار گرفته اند اما ماهیت آنها را تنها از شکل و شمایل ظاهری هواپیما می توان حدس زد. به عنوان نمونه هواپیما قطعا از سیستم های الکترواپتیکال (تلویزیونی) با ارتباط امن ماهواره ای با رمزنگاری 256 بیتی استفاده می کند. این گونه ارتباطات رمزنگاری شده توسط کد هایی 10تا11 رقمی محافظت می شوند که از امنیت به نسبت قابل توجهی در دنیای ارتباطات برخوردارند.
واکنشها در رسانههای خارجی
نشاندن این هواپیمای جاسوسی توسط نیروهای مسلح ایران که به صورت ویژه توسط صدا و سیما بازتاب داخلی پیدا کرد، در رسانه های خارجی نیز بازتاب داشت. نشریه استرالیایی" سیدنی مورنینگ هرالد" ، نوشته است که دو دقیقه پس از نشان دادن تصاویر، مقامات آمریکایی بررسی های خود را در این باره آغاز کردند . "جان کربی"، سخنگوی پنتاگون در این باره گفته است که کارشناسان مشغول بررسی تصاویر پخش شده از تلویزیون ایران هستند. وی همچنین اضافه کرده است که نمی خواهد درباره ماموریت و قابلیت های این هواپیمای بدون سرنشین صحبتی بکند. این نشریه استرالیایی همچنین این عبارت حضرت امام که آمریکا هیچ غلطی نمی تواند بکند را که برروی بدنه سکوی نگهداری هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی نوشته شده بود را مورد توجه قرار داده است. "نیویورک تایمز " هم در این باره نوشته است که ایران اولین مدرک خود در باره تصرف هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی را در یک نمایش تلویزیونی به همه نشان داده است.
این نشریه هم به وجود تصویر امام خمینی و عبارت آمریکا هیچ غلطی نمی تواند بکند اشاره کرده و نوشته است که این هواپیما با خسارات کمی در اختیار ایران در آمده است. "بی بی سی" انگلیسی هم ضمن پوشش خبر نمایش هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی، به نقل از نشریه نیویورک تایمز در روز پنج شنبه نوشته که ماموریت این هواپیما تصویر برداری از سایت های هسته ای ایران بوده است. خبرنگار این شبکه تلویزیونی همچنین گفته است که این یک شکست اطلاعاتی برای آمریکا بوده است. شبکه خبری "سی ان ان آمریکا" نیز به نقل از کارشناسان هوایی گفته است که برای آنان هواپیمای نشان داده شده یک هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی بوده است، در همین حال وی اضافه کرده که آنان انتظار داشتند لاشه های این هواپیما را ببینند ، اما ایران با نشان دادن این هواپیما با اندک خسارتی خواستار شکستن غرور آمریکایی ها شده است. "جو کرینچیونه " ، عضو شورای روابط خارجی آمریکا نیز به "سی بی اس نیوز " گفته است که این هواپیما یکی از پیچیده ترین هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی بوده است که دستیابی ایران، چین و روسیه به سیستم این هواپیما امنیت ملی آمریکا را به خطر خواهد انداخت.
به دنبال بازگرداندن آن هستیم
پنتاگون همچنین در تحلیل تصاویر پخش شده از سوی تلویزیون ایران اعلام کرد که این هواپیما، آمریکایی است. به گزارش ایسنا جان کربی، سخنگوی پنتاگون گفت: کارشناسان آمریکایی بعد از تحلیل تصاویر منتشر شده از سوی تلویزیون ایران بیان کردند که این هواپیما، هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی است که ایران در خاک خود سرنگون کرده است. وی ادامه داد: ما تصاویر را دیدیم و اکنون کارمندانی هستند که به دنبال بازگرداندن آن هستند. کربی از افشای هویت این افراد خودداری کرد و گفت: این افراد "تنها از نظامیان" نیستند. وی در گفت وگو با خبرگزاری فرانسه با بیان این که توانایی های آمریکا بسیار پیشرفته است، ابراز عقیده کرد که ایرانی ها توانایی لازم را برای استفاده از اسرار این هواپیما ندارند.
نفوذ سایبری
رسانه های داخلی نیز به بررسی این اتفاق پرداختند. روزنامه قدس نوشت: شاهکار اطلاعاتی نیروهای ایرانی در این است که برای تصرف این هواپیما به آن حمله فیزیکی نداشته اند. بلکه در این سیستم اطلاعاتی نفوذ کرده اند. به علاوه این عملیات در یک بزنگاه سیاسی اتفاق افتاد که نشان از برنامه ریزی شده بودن آن دارد. این یک پالس قوی به نیروهای غربی است که ایران مدت های مدیدی است که توانسته است به سیستم اطلاعاتی این پهباد نفوذ کند. به نوشته قدس نکته قابل توجه اینکه برخی منابع اطلاعاتی غرب ادعا می کنند که این پهپاد مشغول عملیات نزدیک مرزهای غربی افغانستان بوده است و نه درون خاک ایران. اگر این ادعا صحیح باشد نشان از این دارد که ایران توانسته است هدایت آن را از دورن افغانستان در دست بگیرد. روزنامه جمهوری اسلامی هم پیش از پخش تصاویر این هواپیما توسط صداوسیما، نوشته بود: اعتراف آمریکا به ناپدید شدن یک هواپیمای جاسوسی بدون سرنشین این کشور در افغانستان اخبار مربوط به سرنگونی این هواپیما توسط ایران را تایید کرده و فصل جدیدی از ورود مدعی ابرقدرتی در محاق را به نمایش گذاشت.
در این نوشتار آمده است: نفس ادعای آمریکائی ها بر بی خبری از وضعیت هواپیمای جاسوسی، برای کشوری که مدعی ابرقدرتی و پیشرفت خارق العاده در زمینه تکنولوژی است، یک ضربه هولناک و یک رسوائی بزرگ است. بی خبری یک هفته ای از پرنده ای که در چنگال علمی آمریکا قرار داشت و مقامات آمریکائی با غرور اعلام می کردند با بکارگیری آن از کلیه تحرکات منطقه با خبر می شوند، سرگردانی کم نظیری برای این سلطه طلبان مغرور بود. به نوشته روزنامه جمهوری اسلامی هواپیما هم اکنون در اختیار ایران است. این خبر، ابعاد فنی و پیامدهای مهم تری دارد که برای آمریکائی ها بسیار نگران کننده است. اینکه ایران بتواند این هواپیما را از کنترل آمریکائی ها خارج کند و به اختیار خود در آورد، به معنای پیشرفت علمی بالای ایران است، و اینکه چنین غنیمت مهمی بدون آسیب کلی در اختیار ایران باشد نیز بدین معناست که این غنیمت، اگر با نگاه علمی ارزیابی شود، ارزش مضاعفی خواهد داشت. اینها به همان اندازه که برای ما خبرهای خوشی هستند، آمریکا را به محاق می برند. بدین ترتیب هفته گذشته واکنش های دیپلماتیک و اقدامات عملی علیه آمریکا ، در صدر اخبار ایران بود.