در اجلاس بن چه گذشت؟

 سپیده فاطمی
گروه بین‌الملل: اجلاس بن همچنان که از بیانیه آن پیداست اجلاسی برای تصمیم‌گیری نهایی برای فیصله دادن به جنگ یا نشستی برای جمع‌آوری کمک‌های مالی برای رفع نیازهای اقتصادی افغانستان نبود.
سند پایانی کنفرانس بن ۲ افغانستان که امضای نزدیک به ۱۰۰ هیأت نمایندگی کشورهای مختلف را در پای خود دارد نشان می‌دهد که جامعه جهانی در عین توافق برای ادامه حمایت‌ها، در مورد آینده افغانستان روش‌ها و اهداف متفاوت دارد. در بیانیه پایانی کنفرانس دوم بن، با توجه به خروج کامل نیروهای ایساف از خاک افغانستان تا سال ۲۰۱۴ میلادی، دهه بعد آن تا سال ۲۰۲۴ میلادی «دهه شفافیت» نام گرفته است. در این بیانیه تأکید شده افغانستان باید تا پایان «دهه شفافیت» دارای دولتی با کارایی مناسب باشد که بدون کمک خارجی به وظایف خود عمل کند.
در بیانیه پایانی کار کنفرانس جهانی بن۲ افغانستان، اطمینان داده شد که تا دست کم ۱۰ سال بعد از خروج نیروهای نظامی خارجی از افغانستان و سپردن امور به خود این کشور یعنی همانگونه که خواست دولت کرزای بود کمک‌ها در اشکال مختلف از سوی جامعه جهانی ادامه خواهد داشت. در قبال آن دولت کرزای باید دولت خود را به انجام اصلاحات لازم بویژه مبارزه با فساد اداری موظف کند.
در بیانیه از جزئیات یا میزان کمک مالی به افغانستان ذکری نیست. حامد کرزای خواستار سالانه ۵ میلیارد دلار کمک جامعه جهانی به افغانستان تا سال ۲۰۱۴ شد. وزیر دارایی دولت افغانستان، عمر زاخیل‌وال در حاشیه این کنفرانس در جمع خبرنگاران تأکید کرد که نیاز افغانستان پس از سال ۲۰۱۴ میلادی کمتر از امروز خواهد بود.
با این حال نمایندگان حاضر در کنفرانس افغانستان به درخواست حامد کرزای پاسخ روشنی ندادند. قرار است سقف کمک‌های مالی به این کشور در کنفرانس بین‌المللی آتی در توکیو مشخص شود. وزیر دارایی افغانستان گفته است کشورش بعد از خروج نیروها به سالانه ۷ میلیارد دلار کمک خارجی نیاز دارد تا بتواند هزینه تأمین امنیت و تحولات در کشور را بپردازد.
دیپلمات‌های آلمانی که میزبانی اجلاس را برعهده داشتند گفته‌اند پیام اجلاس از زبان جامعه بین‌المللی این بود که ما در کنار افغانستان ایستاده‌ایم. درواقع اجلاس بر این مسئله تأکید کرد که مشکل افغانستان از خارج حل شدنی نیست بلکه راه‌حل باید در داخل کشور جست‌و‌جو شود.گیدو وستروله وزیر امور خارجه آلمان همراه با زلمای رسول وزیر خارجه افغانستان در کنفرانس مطبوعاتی در توضیح مواد اعلامیه پایان کار کنفرانس بن ۲ خیلی روشن گفت «خلاصه این‌که ما فقط می‌توانیم کمک کنیم، این دولت و ملت افغانستان است که باید راه‌حل‌ها را بیابد و بدان عمل کند».
درباره موضوع جنجالی مذاکره و مصالحه با طالبان تصمیم خاصی گرفته نشد.نمایندگان جامعه مدنی افغانستان و تشکل‌های زنان این کشور که خوشبختانه در این کنفرانس یا دست کم در حاشیه آن حضور داشتند در نشست‌های مطبوعاتی گفتند میدان دادن به طالبان یعنی بازگشت به دوران تاریک گذشته زیرا اگر پای طالبان به قدرت برسد دوباره بر کشور مسلط خواهد شد.
نگاه ویژه به نقش ایران در دور جدید تحولات سیاسی افغانستان
حضور هیأت بلندپایه ایران در اجلاس که در اوج تنش‌های گروهی از دولت‌های غربی با تهران رقم خورد توجه جدی محافل سیاسی جهان را به خود جلب کرد.
دولت میزبان اجلاس یعنی آلمان با استقبال گرم از هیأت ایرانی قبل از هر چیز تلاش کردند از این فرصت برای تلطیف روابط اروپا با تهران بهره گیرند. اما خوشامدگویی وستروله وزیر امور خارجه آلمان به همتای ایرانی‌اش این پیام را نیز در بر داشت که آلمان‌ها بعد از غیبت همسایه جنوبی افغانستان – پاکستان – بشدت نیازمند نقش دومین همسایه قدرتمند آن یعنی ایران هستند. به همین دلیل وستروله بارها به سخنان و مواضع مثبت وزیران خارجه ایران، روسیه و چین در کنفرانس استناد کرد.
پیش از این زلمی رسول وزیر خارجه افغانستان که با علی اکبر صالحی، دیدار کرده بود، حضور نماینده ایران در این اجلاس را «اساسی، سازنده و تأثیرگذار» خوانده بود. رسانه‌های اروپا و غرب بویژه شبکه‌های خبری آلمان در سطح گسترده پیشنهادهای هیأت ایرانی به اجلاس را به بحث گذاشتند، پیشنهادی که محور آن بر این اصل استوار بود که بعد از شکست راه حل نظامی،‌چاره‌ای جز توسل به اهرم دیپلماسی برای حل بحران نیست و در عین حال مسئله افغانستان به جای قرار گرفتن در پروسه «دخالت خارجی» با اراده نیروهای منطقه‌ای فیصله یابد.