گام‌های لرزان پوتین

ششمین دوره انتخابات نوبتی مجلس دوما (مجلس نمایندگان) روسیه امروز (یکشنبه) برگزار می‌شود؛ انتخاباتی که در آن سه هزار و 53 کاندیدا از هفت حزب برای کسب 450 کرسی شرکت می‌کنند.
از دید کارشناسان مسائل سیاسی، انتخابات امروز در واقع جایگاه «دیمیتری مدودف»، رئیس‌جمهوری کنونی به عنوان سرلیست انتخاباتی حزب روسیه واحد و «ولادیمیر پوتین»، نخست‌وزیر و رهبر حزب حاکم را برای دست‌کم پنج سال آینده مشخص خواهد کرد. براساس این نگرش، میزان آرای صندوق‌ها به‌طور مستقیم نشان خواهد داد که آیا مردم روسیه حاضرند، زمام امور کشور را برای دوره بعدی ریاست‌جمهوری به پوتین نامزد حزب روسیه واحد بسپارند و آیا به وی به عنوان رهبر این حزب اعتماد دارند.
نتایج نظرسنجی‌ها نشان داده است که احزاب روسیه واحد، کمونیست و لیبرال دمکرات بیش از همه شانس حضور در دوما با به دست آوردن حد نصاب هفت درصدی آرا و احراز کرسی‌های بیش‌تر را دارند.
در این دوره انتخابات دوما، شمار احزاب مجاز شرکت‌کننده در انتخابات از 11 به هفت حزب کاهش یافته است و پیش‌بینی می‌شود که از میان آنها نیز حداکثر پنج حزب با کسب حد نصاب هفت درصدی آرا به مجلس قانونگذاری روسیه راه خواهند یافت.108 میلیون نفر از جمعیت 142 میلیونی روسیه واجد شرایط شرکت در این دوره از انتخابات دوما هستند که از این تعداد یک میلیون و 800 هزار نفر در خارج از این کشور بسر می‌برند و برای این منظور در 60 کشور جهان نیز 369 حوزه رای‌گیری برای اخذ آرای روس‌های مقیم خارج دایر شده است. همچنین با وجود میل باطنی دولتمردان روسی بیش از 650 ناظر از مجمع پارلمانی شورای اروپا، سازمان امنیت و همکاری اروپا، مجمع پارلمانی جامعه همسو و چند سازمان بین‌المللی دیگر برای نظارت بر برگزاری انتخابات به روسیه دعوت شده‌اند.
این در حالی است که در آستانه انتخابات پارلمانی در روسیه، رئیس تنها نهاد نظارتی مستقل انتخابات این کشور به‌مدت 12 ساعت در فرودگاه مسکو بازداشت شد. این اقدام تازه‌ترین فشارهای دولتی بر نهاد نظاراتی‌ای است که مدعی است هزاران سند از موارد نقض قوانین انتخاباتی را در اختیار دارد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، رئیس این گروه غیردولتی ناظر بر انتخابات اعلام کرد که پس از ورود به فرودگاهی در مسکو به بهانه بررسی کامپیوتر شخصی وی به‌مدت 12 ساعت، توسط مقامات گمرکی تحت نظر قرار گرفته است. لیلیا شیبانوا، رئیس گروه ناظر بر انتخابات «گولوس»، جمعه شب پس از آن‌که از هواپیمای خود در فرودگاه شرمتیووی مسکو پیاده شد، افسران گمرک این فرودگاه از وی تقاضا کردند تا لپ‌تاپ خود را برای بررسی این‌که آیا دارای نرم‌افزارهای غیرقانونی است، تحویل این اداره دهد. وی از پذیرش درخواست‌های مقامات امتناع کرده و به آنها گفته که منتظر وکیل خود است. شیبانوا عنوان کرد که این اقدام در تداوم فشارها بر گروه وی برای دست برداشتن از فعالیت‌های نظارتی خود در انتخابات است. روز جمعه این گروه توسط دادگاهی در روسیه به جرم نقض قوانین انتخاباتی از طریق وب‌سایت خود به 1000 دلار جریمه محکوم شد. به گفته گروه ناظر بر انتخابات روسیه، دولت این کشور سه روز پیش از برگزاری انتخابات پارلمانی، مانع از فعالیت‌های این گروه شده است. به گزارش روزنامه دیلی میل، دادستان‌های شهر مسکو اعلام کردند که قانون‌گذاران روسی از گروه نظارت بر انتخابات «گولوس» به سبب دریافت پول‌های خارجی شکایت کرده و خواهان توقف نظارت این گروه بر انتخابات شده‌اند. ولادیمیر پوتین، نخستین وزیر روسیه یک هفته پیش در یک سخنرانی مخالفان سیاسی خود را متهم کرد که از جانب خارجی‌ها حمایت مالی دریافت می‌کنند. مفسران سیاسی می‌گویند که این اظهارات یادآور لفاظی‌های ضد غربی پوتین در طول هشت سال ریاست‌جمهوری‌اش از سال 2000 به بعد است. نظرسنجی‌ها نشان داده‌اند که در انتخابات پارلمانی امروز (یکشنبه) تسلط پوتین در مجلس دوما آسیب خواهد دید. بر اساس نتایج آخرین نظرسنجی‌ها، تنها 47 درصد مردم روسیه انتخابات پارلمانی اهمیت می‌دهند. در همین حال، حزب حاکم نیز با توسل به تمامی امکانات در دسترس، حفظ اکثریت مطلق کنونی خود در دوما را پیگیری می‌کند تا به تنهایی بتواند لوایح و طرح‌های قانونی مورد نظر را با اکثریت آرا و بدون بروز مشکل تصویب کند. در واقع اظهارات سران حزب حاکم «روسیه واحد» به روشنی بیانگر این واقعیت است که آنان از ریزش آرای خود حتی با وجود اطمینان از پیروزی واهمه دارند.
احزاب حاضر در انتخابات
در همین حال خبرگزاری نووستی در گزارشی به معرفی احزاب شرکت‌کننده در این انتخابات پرداخته است.
- دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهور روسیه در راس فهرست کاندیداهای حزب «روسیه متحد» قرار دارد. حزب روسیه متحد اکثریت پارلمانی را دارد و حزب حاکم در روسیه است. امسال 597 کاندیدا در فهرست انتخاباتی روسیه متحد گنجانده شده‌اند و این بیش‌ترین فهرست در مقایسه با فهرست‌های احزاب دیگر است.
بسیاری از کاندیداهایی که در راس فهرست‌های منطقه‌ای «روسیه متحد» قرار دارند، عهده‌دار سمت‌هایی در دولت فدرال هستند و در میان آنها می‌توان «ویکتور زوبکوف» و «ایگور شووالوف» معاونین اول نخست‌وزیر، «ایگور سچین» معاون نخست‌وزیر و «سرگی ناریشکین» رئیس دستگاه اداری ریاست‌جمهوری را نام برد. علاوه بر این، عده‌ای از فرهنگیان و ورزشکارانی در فهرست روسیه متحد گنجانده شده‌اند که «میخاییل پیاتروفسکی» مدیر موزه «ارمیتاژ» سن‌پترزبورگ، «یوسف کوبزون» آوازخوان مشهور واریته، «آلینا کابایوا» قهرمان ژیمناستیک هنری و ژیمناست محبوب پوتین و «نیکولای والویف» قهرمان بوکس مشهورترین آنها هستند.
- حزب کمونیست به ریاست «گنادی زیوگانوف» جای دوم را در میان احزاب سیاسی روسیه احراز می‌کند.
گنادی زیوگانوف در همه انتخاباتی که از زمان فروپاشی اتحاد شوروی در سال 1991 برگزار شده بود، جای دوم را برای حزب خود تامین کرده است. علاوه بر طرفداران متعصبی که از زمان اتحاد شوروی عضو حزب کمونیست هستند، عده‌ای از اعضای مایوس «روسیه متحد» در سال گذشته به این حزب پیوسته و در فهرست کاندیداهای آن داخل شده‌اند. برای مثال، «ویکتور چرکسوف» کارمند سابق سازمان اطلاعات روسیه که زمانی یکی از همقطاران نزدیک پوتین بود، بعد از برکناری‌اش از سمت ریاست سازمان فدرال کنترل پخش مواد مخدر در سال 2008، به حزب کمونیست پیوسته و بعلاوه، «آلکسی لبد» استاندار سابق جمهوری «هاکاسیا» در سیبری که در سال 2006 به تجاوز از حدود اختیارات خود متهم شد، در فهرست کاندیداهای آن قرار گرفته است.
- حزب لیبرال دمکرات روسیه به ریاست «ولادیمیر ژیرینوفسکی» در فعالیت خود روی بر انگیختن نارضایتی در میان ملی‌گرایان روس تکیه کرده و از شعارهای پوپولیستی زیاد استفاده می‌کند.
با این حال، امسال دو کاندیدا توجه همگانی را به فهرست حزب لیبرال دمکرات جلب کرده است که آنها «اندری لوگوی» یکی از متهمان در پرونده قتل «الکساندر لیتویننکو» در لندن در سال 2006 و «والری بودانوف» پسر سرهنگ سابق ارتش روسیه هستند.
«لوگوی» برای نخستین‌بار در سال 2007 هنگام جنجال دیپلماتیک شدیدی بین روسیه و انگلیس به نمایندگی مجلس دوما انتخاب شده بود و سرهنگ «یوری بودانوف» که به‌خاطر قتل بی‌رحمانه زن جوانی در چچن به دادگاه جلب شده بود، در ماه ژوئن سال جاری در مسکو با شلیک گلوله کشته شد.
  - «حزب روسیه عادل» به ریاست «سرگی میرونوف» حزب سوم در میان احزاب سیاسی روسیه است. سال گذشته یک سلسله از موفقیت‌ها و ناکامی‌ها را برای این حزب به بار آورده است.
با وجود این، 584 نفر در فهرست کاندیداهای آن قرار دارند. بعد از برداشتن «سرگی میرونوف» از سمت ریاست مجلس شورای فدراسیون در ماه مه سال جاری میلادی، خطر واقعی برای موجودیت حزب مذکور به وجود آمد. حزب «روسیه عادل» از ارزش‌های سوسیالیستی پیروی می‌کند و قرار بود قابل رقابت با حزب کمونیست باشد و این عقیده رایج بود که «روسیه عادل» همانا برای گرفتن آرا از حزب کمونیست، توسط کرملین ایجاد شده باشد. اما چندی پیش حزب «روسیه عادل» به انتقاد شدید از «روسیه واحد» پرداخته و جدایی خود از حزب حاکم را خاطرنشان کرده است.
هفته گذشته دادگاه عالی روسیه تصمیم گرفت «مارینا سمیرنوا» عروس رهبر جمهوری خودخوانده «پریدنسترویه» و یکی از کاندیداهای حزب «روسیه عادل» را به دلیل تخلفات ظاهری از قانون، از شرکت در انتخابات کنار بگذارد و این تصمیم گیری ضربه محسوسی به حزب «روسیه عادل» وارد آورده است.
- حزب راستگرای «امر حق» که خود را به مثابه حزب بیانگر منافع کارفرمایان معرفی می‌کند، امسال برای مدتی در مرکز توجه محافل سیاسی در روسیه قرار گرفته بود.
این زمانی بود وقتی که «میخاییل پروخوروف» میلیاردر و صنعتگر مشهوری که صاحب دارایی در صنایع فلزات رنگین است، ریاست آن را به عهده گرفت. او را در ماه سپتامبر سال 2011 درست در آستانه تصویب فهرست انتخاباتی از این سمت کنار گذاشتند و «اندری دونایف» شخصیت دارای شهرت کمتری جای او را گرفت. به عقیده ناظران، این امر موجب از دست دادن عده‌ای از کاندیداهای مهم توسط این حزب شده است. در میان کاندیداهای «امر حق» می‌توان «اندری بوگدانوف» را نام برد که عضو شورای سیاسی این حزب و یکی از موسسان آن است.
- حزب «یابلوکو» به ریاست «گریگوری ینخستینسکی» در سال 1993 میلادی ایجاد شد و یکی از موفق‌ترین احزاب لیبرال روسیه است. با این حال، نفوذ آن طی 10 سال اخیر بنحوی قابل ملاحظه کاهش یافته است. در سال 2003 حزب «یابلوکو» نتوانست وارد مجلس دوما شود. کاندیداهایی که فهرست این حزب را تشکیل می‌دهند، به انجام اصلاحات لیبرال و رعایت محترمانه حقوق بشر دعوت می‌کنند.
«یابلوکو» که زمانی تعداد زیاد از طرفداران را داشته بود، نتوانست اپوزیسیون قابل ملاحظه‌ای برای حزب حاکم به وجود آورد و این امر موجب یاس و ناامیدی در میان طرفداران آن شده است. با این حال، عده‌ای از سیاستمداران بلندپایه‌ای که از «روسیه متحد» جدا شده، قبول کردند در انتخابات کنونی از طرف «یابلوکو» کاندیدا شوند و «آلکسندر دونسکوی» شهردار سابق آرخانگلسک و «اولگ میتوول» معاون سابق سازمان نظارت بر محیط زیست روسیه از جمله آنها هستند.
- حزب «میهن‌پرستان روسیه» به ریاست «گنادی سمیگین» شعارهای ناسیونالیستی و جنبه‌های مختلف برنامه کمونیستی را پایه و اساس فعالیت خود قرار داده است. 302 نفر در فهرست کاندیداهای این حزب قرار دارند. حزب «میهن‌پرستان روسیه» در سال 2009 در نمایش‌های گسترده اعتراضی علیه «روسیه متحد» در کالینینگراد شرکت کرده و این امر موجب افزایش تعداد طرفداران آن شده است. کاندیداهای حزب «میهن‌پرستان روسیه» جدایی خود را از جنبش های رادیکال ناسیونالیستی اعلام کرده، ولی به پشتیبانی از سوی میهن‌پرستان به‌طور جدی امیدوار هستند.