اوضاع مه آلود یمن

فریده شریفی
خیزش انقلابی مردم یمن زودتر از لیبی شروع شد ولی تأخیر در پیروزی انقلاب و تحقق اهداف مردمی، تحلیلگران را به پاسخگویی درباره این سؤال ها واداشته که آیا دست های بیگانگان باعث این تأخیر شده است؟ آیا یمن به سوی جنگ داخلی پیش می رود؟ آیا توازنی میان مخالفان و موافقان به وجود آمده است؟
درپاسخ به این پرسش که چرا غرب با یمن همان رفتاری را نمی کند که با لیبی تحت عنوان حمایت از مردم انجام داد، برخی تحلیلگران به این نکته اشاره می کنند که یمن نفت ندارد و آینده اقتصادی شکوفایی برای آن قابل تصور نیست. با این حال، باید به نقش همسایه یمن یعنی عربستان سعودی اشاره کرد. رهبران ریاض و واشنگتن به این تفاهم رسیده اند که تحول در یمن نباید نتیجه انقلاب مردمی بلکه کاملا باید برنامه ریزی شده باشد.
گسترش نفوذ القاعده نگرانی آمریکا در یمن نیست، نگرانی اصلی سرایت انقلاب یمن به عربستان است.
بافت اجتماعی و دینی هر دو کشور شباهت های زیادی با هم دارد. درحالی که مردان و زنان یمنی آینده کشور خود را رقم می زنند، در عربستان ولیعهد بدون درنظرگرفتن رأی مردم منصوب می شود. خواست ریاض و واشنگتن این است که انتقال قدرت در یمن به گونه ای صورت گیرد که به منافع آنها زیان نرساند و بلکه ادامه آن را در آینده تضمین کند. تا زمانی که این اطمینان حاصل نشده باشد فشار عمده ای از خارج بر علی عبدالله صالح و جانشینان او وارد نخواهدشد.
انقلابیون یمن با طرح شورای همکاری خلیج فارس از ابتدای آن مخالف بودند و اکنون نیز پس از امضای این طرح توسط علی عبدالله صالح موافق نیستند و معتقدند که این طرح اهداف انقلاب مردم یمن را محقق نمی سازد یعنی سبب سرنگونی کامل رژیم علی عبدالله صالح و محاکمه سردمداران این رژیم نمی شود و اموال به یغما رفته ملت را به آنان بازنمی گرداند. به همین دلیل در شهرهای مختلف یمن همچنان تظاهرات ادامه دارد و مردم سرتحقق خواسته هایشان اصرار می ورزند.
مردم یمن تأکید کردند که امضای طرح انتقال قدرت از علی عبدالله صالح به معاون وی دور زدن انقلاب مردم است و در واقع امری صوری و تشریفاتی است و برای تعدیل فشار افکارعمومی صورت گرفته است. انقلابیون یمن همچنین معتقدند که پشت سر کشورهای حوزه خلیج فارس آمریکا و قدرت های غربی قرارگرفته اند و این شورا بازیچه دست کشورهای غربی است و به تنها چیزی که فکر نمی کند منافع مردم یمن است.
براساس قرارداد امضاء شده ازسوی صالح وی باید مدت 30 روز قدرت را به عبد ربه منصور هادی معاون خود منتقل کند و انتخابات ریاست جمهوری نیز پس از گذشت 90 روز از زمان امضای طرح برگزار شود.
همچنین صالح و خانواده او از پیگرد قضایی مصون خواهندبود، امری که به اعتراض های زیادی ازسوی مردم یمن منجر شده است.
کشورهای غربی و در رأس آنها آمریکا به حدی از امضای طرح شورای همکاری خلیج فارس راضی و خشنود شدند که باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا طی پیامی برای مردم یمن اظهار داشت که مردم یمن باید بی درنگ این انتقال قدرت تاریخی را اعمال کنند.
پادشاه عربستان سعودی هم طی اظهاراتی اعلام کرد که فصل جدیدی برای مردم یمن آغاز شده است.
کشورهای غربی و هم پیمانان منطقه ای آنان نیز پشتیبانی خود را از طرح انتقال قدرت و جانشینی عبدربه منصورهادی معاون علی عبدالله صالح اعلام کردند.
درحالی که واقعیت این است که فصل جدیدی برای بیگانگان آغاز شده و انتقال مسالمت آمیز قدرت در یمن منافع این کشورها را به بهترین نحوی تأمین می کند.
غربی ها معتقدند که منصورهادی به طور کامل توانایی مرحله پس از علی عبدالله صالح را دارا است و می تواند منافع غرب را در یمن تأمین کند.
البته روشن نیست تاریخ مصرف هادی به عنوان مهره غرب و برخی هم پیمانان منطقه ای آن تا چه زمانی است.
تحلیلگران سیاسی معتقدند هادی برای ابقای خود در مسند قدرت به هر تلاشی دست خواهد زد و حتی این احتمال وجود دارد که در صورت مواجه شدن با شکست هایی برای فروکش کردن آتش اعتراض های مردمی یا راضی نشدن قبایل و گروه های سیاسی و نیروهای نظامی جدا شده از ارتش برای بازگشت شرایط عادی به یمن از حربه مؤاخذه علی عبدالله صالح یا اخراج وی از کشور استفاده کند و خواستار برگزاری محاکمه ای هرچند نمایشی برای افزایش اعتبار عمومی خود و زمینه سازی انتخابات ریاست جمهوری آتی شود.
همان طور که این برنامه را اجرا و به دیکتاتور یمن یک هفته فرصت داده تا یمن را ترک کند.
همزمان با این دستور، کشورهای آمریکا و آلمان برای دادن روادید به علی عبدالله صالح اعلام آمادگی کردند و بدین ترتیب پروژه خروج علی عبدالله صالح از کشور و مصونیت وی از هرگونه محاکمه و مجازات که خواست اصلی انقلابیون این کشور بود شکل گرفت.
«محمدبا سندوه» از وزیران سابق رژیم علی عبدالله صالح نیز ریاست دولت وحدت ملی این کشور را به عهده گرفت درحالی که در دولت وی نیمی از وزیران از گروه های مخالف و نیم دیگر اعضای وفادار به علی عبدالله صالح هستند و وزارتخانه های کلیدی در اختیار وزیران طرفدار عبدالله صالح قرار گرفت باسندوه قرار است یمن را به سوی انتخابات ریاست جمهوری در 21فوریه سال آینده میلادی هدایت کند.
این درحالی است که مردم یمن به رغم معرفی کابینه جدید همچنان با برگزاری تظاهرات گسترده در نقاط مختلف بر ادامه اعتراض ها تا تحقق مطالباتشان تأکید دارند.
مردم یمن با وجود حملات روزانه نیروهای وابسته به علی عبدالله صالح و سرکوب ها به اظهارات مطرح شده درباره تشکیل کمیته نظامی یا دولت وحدت ملی اعتنایی نکرده و تأکید می کنند هر چقدر درد و رنج مردم بیشتر شود خشم آنها نیز شدت می یابد.
انقلابیون یمنی می گویند تکلیف خون های ریخته شده، کشته ها و مجروحان ناآرامی های 10 ماه اخیر چه می شود؟ چه کسی یا چه کسانی باید پاسخگوی این جنایات باشند و چرا علی عبدالله صالح به جای محاکمه راهی کشورهای غربی می شود و از مجازات فرار می کند؟ مردم یمن اعضای شورای همکاری خلیج فارس و حامیان غربی دیکتاتور یمن را منجی علی عبدالله صالح و مزدورانش می دانند و تأکید می کنند که انقلابیون به خون شهدا وفا دارند و اجازه پایمال شدن خون آنان را نمی دهند. معترضان یمنی تاکنون همواره بر غیرنظامی و مسالمت آمیز بودن انقلاب خود تأکید ورزیده اند و در مقابل بمباران ها، حملات خمپاره ای و یورش های وحشیانه مزدوران حکومتی واکنش شدید یا مسلحانه از خود نشان نداده اند.
با وجود این، انقلابیون اعلام کردند که در مقابل توطئه های بیگانگان دست روی دست نخواهند گذاشت و سرنوشت انقلابشان را خودشان تعیین خواهند کرد و نخواهند گذاشت انقلابشان از مسیر منحرف شود.
مردم یمن بارها در تظاهرات خود تأکید کرده اند که سازش با مزدوران حکومتی خیانت به خون شهدا است و کنار رفتن علی عبدالله صالح از قدرت و جابه جایی مهره ها کافی نیست بلکه باید تغییرات ریشه ای و اساسی در نظام صورت بگیرد به ویژه اینکه دست بیگانگان از امور داخلی کشور کوتاه شود.
شعارهایی که مخالفان در تظاهرات خود می دهند و یا نام گذاری جمعه ها بسیار با معنا و نشان دهنده خط مشی و اصول و راهکارهای تحقق انقلاب است. جمعه «سرنوشت ساز»، «جمعه مقاومت»، «جمعه نه سازش نه تسلیم»، «صف بندی انقلاب»، «حکم فقط متعلق به خداست» نشان می دهد که مردم یمن در اجرای خواسته هایشان مصمم هستند و خواستار سرنگونی نظام علی عبدالله صالح و محاکمه وی و همدستانش هستند.
انقلابیون یمنی معتقدند تا زمانی که وزیران طرفدار علی عبدالله صالح در دولت وحدت ملی حضور دارند و وزارتخانه های کلیدی در دست مزدوران دیکتاتور یمن است تظاهرات در کشور ادامه پیدا خواهد کرد.
در هر صورت یمن هنوز زیر تیغ جنایات علی عبدالله صالح قرار دارد و خروج وی از کشور هم باعث کاهش جنایات و سرکوبگری های مزدوران حکومتی نخواهد شد.
علی عبدالله صالح با حمایت شورای همکاری خلیج فارس توانست برخی از مخالفان را به باتلاق طرح ابتکاری شورای همکاری خلیج فارس و رهایی از فشار سیاسی بکشاند و به زعم خود موجبات انتقال قدرت به فرزندان، برادرزاده ها و اطرافیانش را که هنوز بر نیروهای نظامی و اقتصادی کشور حکومت می کنند فراهم سازد. با وجود این، هنوز ذره ای از عزم مردم برای سرنگونی نظام یمن کاسته نشده و به نظر می رسد اوضاع مه آلود یمن همچنان به قوت خود باقی بماند.