راه‌حلهای ساده را پیچیده نکنیم

علی‌اکبر جوانفکر
آمار زنان در جامعه اسلامی ایران، کمی نزدیک به شمار مردان است. این برابر در تعداد با آنکه طی دهه‌های اخیر حفظ شده است، اما زنان ایرانی در پرتو حاکمیت اسلام عزیز توانسته‌اند در زمینه‌های مختلف، گوی سبقت را از مردان بربایند. بی‌سوادی و جهل از یکسو و فقدان قوانین حمایتی از زنان از سوی دیگر، مهمترین عامل ظلم و تعدی به زن در همه ادوار پیش از انقلاب محسوب می‌شد اما در نتیجه انقلابی که زنان مسلمان، نقش اصلی و تعیین کننده‌ای در پیروزی و استمرار آن ایفا کرده‌اند، اینکه زنان ایرانی بیش از شصت درصد صندلی‌ها در رشته‌های مختلف دانشگاهی را در اختیار خود گرفته‌اند و با گذراندن عالی‌ترین مدارج علمی، در بالاترین سطوح تصمیم‌گیری کشور به ایفای نقش می‌پردازند. درصد بالایی از مشاغل را به خود اختصاص داده و با برخورداری از قوانین حمایتی، اکنون دست برتر را در زندگی مشترک با مردان دارند.
این همه موفقیت، رشد و پیشرفت زنان، در سایه حاکمیت نظام اسلامی و توجه ویژه به حقوق آنان از دیدگاه اسلام حاصل شده است. این تحول اساسی در جایگاه حقوقی و نقش‌های اجتماعی زنان مسلمان ایران به سرعت از محدوده مرزهای کشور فراتر رفت و اینکه مطالبات زنان مسلمان در سایر مناطق بویژه در کشورهای عرب منطقه به یک چالش جدی در برابر نظام‌های سلطنتی و موروثی تبدیل شده است.
این یک حقیقت انکارناپذیر است که زن ایرانی در پرتو نگاه ارزشی اسلام عزیز، توانسته است به شرایط مطلوبی دست پیدا کند اما آشکارا چنین به نظر می‌رسد که بخشی از زنان ایران، آنگونه که انتظار می‌رفت، قدردان اسلام نبوده و خود را به زیور ارزشهای اسلام از جمله حجاب اسلامی نیاراسته‌اند. از حقوقی که اسلام برایشان تضمین کرده بهره برده‌اند اما با آنچه که دین مبین برای رستگاری و خیر و صلاح آنان در نظر گرفته، همسازی و همراهی نداشته‌اند.
مسئول و مقصر کیست؟ آیا علما، روحانیون و فرهیختگان جامعه اسلامی مسئول و مقصرند که نتوانستند معنا و مفهوم حجاب را به عنوان ایمن کننده و نجات بخش زن، به روح و جان زنان مسلمان ایرانی نفوذ دهند؟ آیا کسانی که به نام اسلام در کشور مدیریت کردند و به جای تجلی مکارم اخلاق در رویکرد و عملکرد خود، ناهنجاریهای اخلاقی و رفتاری را گسترش دادند، مسئول فاصله گرفتن بخشی از زنان جامعه از حجاب اسلامی هستند؟ آیا اقدامات صورت گرفته برای برخورد با پدیده بدحجابی، اشتباه بوده است؟ آیا مسئولان ذیربط کشور، شناخت و تحلیل صحیح و دقیقی از ریشه‌ها و علل بروز و ظهور این پدیده دارند؟ طرح سوال در واقع تلاشی برای تبیین صورت مساله است و مادامی که صورت مساله به خوبی روشن نشود، نمی‌توان تصمیم موثر و مفیدی در قبال آن اتخاذ کرد.
اگر حجاب را در حوزه امر به معروف و نهی از منکر قرار دهیم، اشتباه بزرگی خواهد بود که آن را به یک حوزه رسمی و خاص مانند نیروی انتظامی محدود کنیم. امر به معروف و نهی از منکر، فریضه‌ای عام و فراگیر است و فقط زمانی موثر خواهد افتاد که عمومی مردم با احساس مسئولیت و ذوق و شوق، به آن عمل کنند چه آنکه کلکم راء و کلکم مسئول عن رعیته.
اقدامات پلیسی در برخورد با پدیده بدحجابی و رفتارهای ناهنجار اجتماعی از سوی طیف خاص و مشخصی از زنان، باید در چارچوب یک برنامه جامعه و همه جانبه صورت گیرد تا ثمربخش واقع شود، چه در غیر اینصورت، همواره کارهایی را تکرار خواهیم کرد که تاکنون نه تنها نتیجه مطلوبی از آنها عاید نشده است، بلکه آسیب‌های ناشی از آن به متن جامه تسری یافته و بر پیچیدگی و دشواری راه‌حلها خواهد افزود.