نقش رهبری در مدیریت بحران‌ها (بخش سوم)

محمدتقی کرامتی
تدابیر رهبر انقلاب
الف- مدیریت روحی - روانی جامعه در ایام ارتحال امام خمینی(ره)
یأس و ناامیدی سم مهلکی است که فرجامی جز شکست و انهدام ندارد. ورود این آفت کشنده به پیکره اشخاص و جامعه، باعث خنثی‌سازی قوای تحریکی و در نتیجه بروز سستی و رخوت در آنان می‌گردد. اهداف را در نظرشان دست نیافتنی جلوه می‌دهد و آن‌ها را در رسیدن به آن اهداف ناتوان می‌نمایاند.
به ویژه اگر رسیدن به آن‌ها ملازم با تحمل رنج‌ها و رویارویی با خطرات و تهدیدهایی نیز باشد، خطراتی چون از دست دادن جان‌ها، سرمایه‌ها، امکانات مادی، موقعیت‌ها و مناصب اجتماعی و... در چنین شرایطی، یکی از مهم‌ترین راهبردهای دشمن برای غلبه بر حریف، طراحی و ساماندهی جنگ روانی و دامن زدن به این تلاطم‌های روحی و اجتماعی از طریق شایعات است، تا از این رهگذر، این سم کشنده را در جان حریف تزریق کند.
کاری که دشمن در طول مبارزات ملت بزرگ ایران، همواره در مقاطع مختلف و به تناسب شرایط، از آن بهره می‌گرفت و یکی از مهم‌ترین این مقاطع، زمان ارتحال بنیان‌گذار جمهوری اسلامی بود. در این مقطع دشمنان داخلی و خارجی انقلاب اسلامی، جبهه وسیعی از تبلیغات روانی را در برابر نظام جمهوری اسلامی و ملت ایران گشودند تا شاید با استفاده از این ترفند مؤثر، ملت و مسؤولین را نسبت به آینده نظام دچار یأس نمایند و با ترسیم افقی تاریک و مبهم از آینده این انقلاب، آنان را نسبت به پیمودن ادامه این راه سخت و پرفراز و نشیب به تردید افکنند.
دامن زدن به شایعه جنگ قدرت میان مسؤولین نظام، از پای درآمدن نظام جمهوری اسلامی در مقابل تحریم‌های اقتصادی آمریکا و متحدینش، انزوای سیاسی و تنها ماندن ایران در مواضع اصولی‌اش، همچون مسأله فلسطین و سرانجام زانو زدن در برابر اراده قاهره آمریکا و... بخشی از تبلیغات یأس آوری بود که روحیه ملت شریف ایران را در آن شرایط بحرانی، هدف قرار داده بود.
مقام معظم رهبری با اشاره به این نوع تحرکات خباثت‌آلود دشمنان انقلاب اسلامی در روزهای حزن و اندوه این ملت بزرگ فرمودند:
«در روز اول فقدان امام، پیش‌بینی کردند که همه چیز تمام شد... دشمنان ما امید داشتند که شاید از گوشه و کنار قضایا و یا اظهارات و موضع‌گیری‌های داخلی، چیزی را احساس کنند تا بتوانند براساس آن بگویند انقلاب راه جهت‌گیری‌اش را عوض کرده است، بحمدا... از امیدی که بسته بودند، مأیوس شدند و در این روزها اخبار، خبرگزاری‌ها و اظهارات مقامات سیاسی قدرت‌های استکباری کاملاً منعکس‌کننده این یأس است.»(1)
نقش رهبری در ناکام گذاشتن دشمنان و مأیوس کردن آن‌ها در آن روزهای آشوب و دلهره، بسیار تعیین‌کننده بود. رهبری فرزانه انقلاب با مدیریت حکیمانه خود، این دل‌های نگران و مضطرب را به شکل هنرمندانه‌ای به ساحل امن هدایت کردند و با دمیدن مجدد روح نشاط و شادابی و امید در جان فرسوده مردمی که با ارتحال امام(ره) روح و توان خویش را کاملا از دست رفته می‌دیدند، اولین نشانه معجزه مسیح‌گونه‌اش را به زیبایی تمام، برای دنیا به تصویر کشاندند.
بررسی تمامی سخنرانی‌ها و بیانات معظم‌له در آن مقطع، تا ماه‌ها بعد از ارتحال حضرت امام خمینی(ره) نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین محورهای تبلیغی رهبر معظم انقلاب که بدون استثناء در تمامی سخنرانی‌های خود بر آن اصرار می‌ورزیدند، مسأله امید‌بخشی به مردم بود. امید به آینده‌ای روشن و آکنده از نشاط و پویایی و سرزندگی برای ملت صبور؛ امید به نظامی مقتدر، عزتمند و سربلند در میان ملل جهان و امید به تحقق قطعی وعده‌های خداوند در پیروزی ملت مقاوم و نستوه ایران.
مقام معظم رهبری در یکی از سخنان امیدبخش خود در آن ایام، آینده این ملت را چنین ترسیم می‌کند:
«آینده خیلی روشن و امید‌بخش است، گویی به سمت چشمه‌ای زلال در حرکت هستیم، طبیعی است که در بین راه با مشکلات و سختی‌هایی مواجه خواهیم بود، در چنین شرایطی که خداوند رهبر و مراد و مرشدمان را نیز از ما جدا کرده، اگر برگردیم و یا تعلل و توقف کنیم، به او خیانت کرده‌ایم.
باید راه را ادامه دهیم و شک نکنیم که نتیجه سعی و تلاش ما رسیدن به آن سرچشمه شفاف و زلال است، یعنی حاکمیت مطلق اسلام و دین خدا به صورت کامل و پیروزی همه جانبه اسلام بر دشمنان... با دل‌های محکم و اراده‌های قوی به شهرهای خودتان برگردید و روحیه کار و تلاش و وحدت و صفا و صمیمیت و حضور درصحنه و آمادگی برای خدمت و کمک به اسلام و انقلاب را در خودتان حفظ کنید.»(2)
مقام معظم رهبری، مسؤولین نظام را نیز به تقویت روحیه مردم در آن شرایط خطیر فرا می‌خواند و خطاب به آن‌ها می‌فرماید:
«از فرصت‌های گوناگون استفاده کنید و به‌عنوان نماینده دولت با مردم حرف بزنید، به آن‌ها تسلی دهید، به لطف الهی امیدوار کنید و روحیه توکل به خدا را در وجودشان تقویت کنید... من وقتی به وضع کلی کشور نگاه می‌کنم و خبرها و اظهاراتی که از خارج می‌رسد را می‌بینم و مشاهده می‌کنم، نگرانی از آینده ندارم، احساس می‌کنم امروز ملت ایران بحمدا... آن رشد را دارد که بتواند حرکتی را که آغاز کرده است، براساس رهنمودهای امام عزیز آن را تداوم بخشد.»(3).