نگاهی به دیالوگ مکتوب مهدی کروبی و احمد توکلی
نامهنگاری رقبا؛ احیای اصل گفتوگوی دموکراتیک
مسعود رفیعی طالقانی
حاشیههای انتخابات ریاست جمهوری دهم آنقدر زیاد است که شاید پرداختن به همه آنها کاری طاقتفرسا باشد اما اگر از مجموع همه آنچه جناح اصلاحطلب را در سه ماهه گذشته به انزوا کشانیده قدری فاصله بگیریم میتوان هنوز هم بارقههایی از رعایت «قاعده بازی سیاست» را در میان گروهی خاص از اصولگرایان یافت. اصولگرایانی که طیف وسیعی از آنان ـ حامیان دولت ـ این روزها از هیچ کوششی برای درهم کوبیدن جناح سیاسی دیرپا ـ اصلاحطلبان ـ فروگذار نمیکنند تا آنجا که گروهی از آنان حتی هتاکی و افتراافکنی بر شخصیتهای باسابقه نظام را نیز نکوهیده نمیپندارند. قاعده بازی اما روش دیگری است و معنایی جز چند صدایی، تکثر و پذیرش مخالفان ندارد.
در میان اصولگرایان کسانی همچون احمد توکلی هستند که اگر روزگاری از محمود احمدینژاد حمایت کرد، روزی نیز در نامه سرگشادهای تمام سیاستهای اقتصادی دولت او را زیر سوال برد و هشدار داد که ادامه این سیاستها وضع معیشت را در کشور به ورطه خطرناکی خواهد افکند و اگر زمانی در پایگاه اینترنتی متبوعش «سایت الف» شدیدترین حملات و اتهامات را به موسویان عضو تیم مذاکرهکننده هستهای در زمان دبیری حسن روحانی بر شورای عالی امنیت ملی منتشر ساخت با انتشار حکم برائت وی بلادرنگ از او حلالیت طلبید.
توکلی شاید مصداق یک اصولگرای میانهرو باشد که اصولگرا ماندن را به هر چیزی ترجیح میدهد اما نه به هر قیمتی. رئیس مرکز پژوهشهای مجلس نه خواسته است همچون عماد افروغ به طریق و مسلک جناح مقابل نزدیک شود و یکسره انتقاد کند و نه تمایلی نشان داده تا در قطار حامیان بیچون و چرای دولت سوار شود. شاید اینگونه است که در اوج هتاکی به مهدی کروبی رئیس مجلس سوم و ششم و کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری دهم ترجیح داد تا نامهای به او بنویسد و با لحنی نه چندان تند از موضعگیریهای او درباره حوادث پس از انتخابات حمایت کند.
توکلی؛ نامه انتقادی اما محترمانه
در آخرین روزهای مردادماه بود که احمد توکلی نامهای خطاب به مهدی کروبی نوشت و بدون آنکه او را همچون تندروهای جناح اصولگرا، سرکرده خط انقلاب مخملی بخواند! برادر ارجمند خطاب کرد و آیه «ان الذکری تنفع المومنین» را دستمایه گرفت تا مواری را به شیخ اصلاحات متذکر شود و هشدار دهد که کروبی در خطر فرو رفتن در چاه ویل است: «برادر ارجمند جناب آقای کروبی با سلام، طی دو ماه و اندی که از انتخابات میگذرد جنابعالی بیانیهها و موضعگیریهای متعددی داشتهاید که لحن و ادبیات آن با سوابق شما ناسازگار است و بیشترین نفع آن را تاکنون دشمنان امام (رحمهالله علیه) و دشمنان ملت ایران بردهاند. مطالبی که گاه بیمحابا مطرح میکنید و چنانکه گفتهاید قصد ادامه دادن دارید، مرا بر آن داشت که به عنوان برادری که چندان بیانصافش نمیدانید مواردی را تذکر دهم که «ان الذکری تنفع المومنین»
توکلی در ادامه نامه انتقادی خود چنین نوشت: «از فردای روز رایگیری، به جای آنکه از حق قانونی خویش در اعتراض به نتایج، استفاده کنید و از مجاری قانونی و به روش قانونی، پیگیر باشید. بخشی از مردم را به خیابانها کشاندید و شد آنچه نباید میشد و چه جانها و مالها و آبروها که آسیب ندید.
حالا مدتها تلاش مدبرانه از جمله تعقیب و مجازات آسیبزنندگان (از هر دو طرف و در هر مقام و لباسی) باید صورت گیرد تا شاید بخشی از آب رفته به جوی بازگردد. تاسفبارتر آنکه در مقابله با اقدامات ناصواب که شاید برخی از آنها را باید جنایت نامید، راه نادرستی برگزیدهاید (اینجانب نیز به عنوان یک مسلمان انقلابی و نماینده مردم در مجلس در حد ضرورت از طریق رسانهها به این قبیل اقدامات غیر قابل تحمل اعتراض کردم و چندین برابر آن را به شفافترین وجه، از طریق مراجع مسئول و بدون کار تبلیغاتی دنبال کردهام) شما در این صحنه در حال فرو رفتن به چاه ویلی هستید که فقط لطفالهی و بازگشت به مبانی رفتاری گذشتهتان میتواند شما را از آن نجات بخشد.»
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس در ادامه و در انتقاد به لحن بیانیههای کروبی نوشت: در سخنان و نوشتههای خود تعابیر تند و گزندهای به کار میبرید که هر کدام تیری است که از چله کمان شما به سوی آبروی نظام ـ برخاسته از زحمات امام و متکی به رای مردم ـ رها میشود. لحظاتی با خدا و وجدان خود خلوت بفرمایید تا ببینید آب به آسیاب چه کسانی میریزید. به راستی حدس میزنید که اگر امام امروز در قید حیات بود، با شما چگونه برخورد میکرد؟ من نه میخواهم و نه شاید بتوانم بر سر این که گفتهاید به قصد قربت و برای دفاع از نظام و امام(ره) چنین میکنید با شما محاجه کنم. اما نتیجه رفتار و موضعگیریهای شما در این ایام، بهترین سلاح را برای حمله به جمهوری اسلامی به دست دشمنان داده است.»
این چهره شاخص و با نفوذ اصولگرا در ادامه نامه خود آورد: «آقای کروبی! میدانید که در این نقد خیرخواهانه درصدد تنزیه تندرویهای ناصواب مقابل یا نادیده گرفتن جرایم واقع شده نیستم ولی عرض میکنم نقش خویش را در این حوادث با چشم خیرخواهانه بیطرف هم ببینید. اینجانب و بسیاری از دلسوزان اسلام، مردم، انقلاب و ایران، امیدواریم شما در رویکرد امروزتان که برخلاف مبانی و رویکرد دیروزتان است. تجدیدنظر بفرمایید بدون آنکه در استیفای حقوق مردم لحظهای سستی به خرج دهید، مشروط بر آنکه روشی برگزینید که اولا به استیفای حق کمک کند و ثانیا دشمنان همین مردم، فرصت بهرهگیری نیابند و نقشههایشان در شکست وحدت ملی نقش بر آب شود، نه آنکه خدای ناخواسته به مَثَل «یکی بر سر شاخه بن میبرید» مصداق یابد».
کروبی، پاسخ مستدل به انتقادات
پس از انتشار این نامه بود که شیخ اصلاحات که ید طولایی در نامهنگاری انتقادی ظرف سالهای گذشته دارد، کوشید تا پاسخی درخور به نامه توکلی بدهد و البته فرصت دیالوگ با اصولگرایان میانهرو را در زمانه هتاکیهای چشم بسته از دست ندهد. دبیرکل حزب اعتماد ملی که حالا دیگر به سبب تعطیلی روزنامه و دفتر حزب دیگر شمایی از یک حزب سیاسی ندارد، بیدرنگ دست به نگارش نامهای برد تا هم پاسخ توکلی را داده باشد و هم به مخالفانش بگوید که مسیر خویش را درست میداند و آن را دور از راه امام(ره) نمیشمارد. پاسخی که تاکید داشت سکوت را برخلاف همه مصالح میداند.
کروبی پاسخ توکلی را اینگونه داد: «برادر ارجمند جناب آقای دکتر احمد توکلی با سلام و آرزوی قبولی طاعات و عبادات در ماه مبارک رمضان از سر لطف و محبت اقدام به نوشتن نامهای به عنوان اینجانب فرمودهاید که آن را در روزنامه خواندم. در این مرقومه هم نسبت به نظام مقدس جمهوری اسلامی و هم نسبت به ارادتمند، اظهار دلسوزی شده که جای تقدیر و تشکر است. براساس دلسوزی نامهای مبنی بر آنکه چنانچه تخلفی از سوی مامورین انجام شده بررسی و در صورت صحت موضوع با قاطعیت برخورد شود تا مبادا بار دیگر نظام همچون قضایای تلخ مرحومه زهرا کاظمی و مرحومه زهرا بنییعقوب هزینههای گزاف پرداخته و آب در آسیاب دشمن ریخته شود که متاسفانه اینگونه در حق بنده اجحاف شده و این بلوای بازار مسگری را راه انداخته و بهزعم خویش آن را دفاع از نظام میپندارند که حقیر از فهم آن عاجزم.
علی هذانه به عنوان پاسخگویی و نه از سر گلایه و اعتراض به بعضی داوریها که هم شما و هم جایگاه و هم شرایط شما را درک میکنم و هم این روزها چنان آماج حملات تند و بیحساب و کتابی هستم که در مواردی سیبل تمرین تیراندازان ناشی و افراد تازهکاری که رزم آزمایشی را تجربه میکنند نیز شدهام. به حمد الهی هیچکدام از این حرکتها کوچکترین خللی را در عزم قاطع بنده در دفاع و صیانت از نظام و انقلاب و راه امام بزرگوار نخواهد داشت، ولیکن فرصت را مغتنم دانسته، جهت تنویر ذهن شریف و استحضار ملت قهرمان و شریف ایران نکاتی را یادآور میشوم.»
او در ادامه نوشت: «اینکه از سر دلسوزی مرا از سقوط در چاه ویل بر حذر داشتهاید، گذشته از ادای تکلیفی سیاسی و اجتماعی و در فرصتی فراهم شده برای اعلام موضع شفقی در حق یک برادر دینی است اما در کنار ضرورت هر دو هدف یاد شده از امثال بنده و جنابعالی انتظار است در دفاع و دلسوزی از نظام و حقوق مردم که مصالح و منافع آنان مقدم بر حفظ و آسایش و عافیتطلبی افراد است به شفافسازی و تعریف تمام ابعاد و علل و عواملی که سبب حفر و ایجاد این چاه ویل شده و راهکارهای عینی و عملی و واقعبینانهای که باید به تخریب یا پلمب این چاه ویل به کار گرفته شود، بپردازیم. لذا به نظر می رسد باید همه عقلا و اندیشمندان در حل این بحران یا معضل یا فتنه بزرگ به گونهای بگویند و بنویسند و رفتار کنند که قبل از آنکه دیر شود، نظام و مردم را از این چاه ویل نجات دهند.»
کروبی با گلایه از برخی موضعگیریهای توکلی نوشت: «از فردی فاضل مثل جنابعالی خصوصا در ساحت نماینده مجلس و رئیس مرکز مهم و تاثیرگذار پژوهشهای مجلس، یک بعدینگری و یکجانبه داوری کردن زیبنده نیست نه در بخش عتاب و خطاب به اینجانب و یادآوری نکاتی در خصوص بعضی نوشته و اظهارنظرهایم و غفلت از علل و عوامل اصلی این فضای ایجاد شده و آتش کشیدن توپخانه صدها شخصیت حقیقی و حقوقی و نه در آن بخش که گفتن و نوشتن را خلاف مصلحت نظام تشخیص داده و به آن بپردازید ولی خطر سکوت و عافیتطلبی و در مواردی به زعم خویش مصلحتاندیشی یا به عبارتی دست بر کلاه خویش نهادن برای نظام را نادیده بگیرید، مگر جنابعالی هم از افرادی هستید که اعتقاد دارند باید تابلو دعوت به سکوت بیمارستانها را در جای جای نظام نصب کنند، در حالی که در عمل از شما غیر از این را دیدهایم.»
شیخ اصلاحات با اشاره به دیدگاههای امام خمینی(ره) آورد: «مبارزه با خرافات و حاکمیت ارتجاع و چهرههایی که اصولا امام(ره) ورود آنان را به نهادهای انقلابی منع فرموده بودند و کارهایی که موجب وهن نظام مقدس جمهوری اسلامی و توسط افراد خودسر انجام میشد و امام تاکید داشتند که از اعمال آنان جلوگیری و با مرتکبین به شدت برخورد و مسببین مورد محاکمه قرار گیرند و اتفاقاتی که در خیابانها و در تماس با اینجانب و هیات حقیقتیاب مجلس به آنها اشاره شد و مسائل اخیر انصاف خواهید داد که عملکرد چه اشخاص و گروههایی به مسئولیت خویش در قبال مردم و رهبری عمل کردهاند و سایر نمونههایی که در این مقال، فرصت پرداختن به آنها میسر نیست سوالی است که باید سناریونویسان بدان پاسخ دهند که اگر امام امروز در قید حیات بود با آنان چگونه برخورد میکرد؟
توقع بنده از جنابعالی که از زندان رفتههای رژیم گذشته هستید و همیشه و در همه حال تمایز بین گروههای سیاسی را به راستی و درستی تشخیص میدادید و گروههای تروریستی منجمله منافقین را به خوبی میشناسید، بیش از این بوده و این سخن جنابعالی برای من بسیار گران تمام شد. مطمئنا شما از آن جمله افرادی که شناخت ندارند یا مغرضند یا جهل به گروههای سیاسی و... دارند، نیستید که اگر جز این بود هرگز شما را مخاطب خویش قرار نمیدادم.» او تاکید کرد که مواضعش چه در قبل از انقلاب و در دوران سخت و تلخ زندانهای ستمشاهی و چه بعد از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی همیشه شفاف و روشن بوده است.
شفافسازی و توضیح
اما پس از انتشار پاسخ کروبی به نخستین نامه توکلی، این نماینده اصولگرا در جواب به نامه کروبی نامهای دیگر نوشت و لحنی آرامتر را جایگزین کرد تا شفافسازی بیشتری صورت دهد. توکلی در پاسخ به کروبی در خلال بندهایی نوشت: «قصدم به وضوح، این نبوده گفت که شما را به تسلیم در برابر مظالم بر مردم دعوت کنم؛ بلکه خود چنین نکردهام و صریحا شما را نیز از سستی در این راه برحذر داشتم. در نامه خویش سعی کردم راه درست اعتراض به عملکردهای حاکمیت و پیگیری حقوق مردم یا حقوق شخصی را هدیه کنم و تذکر دهم که وقتی دشمنان قسم خورده بر امواج حاصل از کار من و شما سوار میشوند و کشتی خود را میرانند، چگونه باید از حق دفاع کرد؛ که اولا به اجزای سالم و صاحب قدرت حاکمیت برای اصلاح نقاط سیاه بیدارباش داد و آنها را تشویق و تقویت کرد؛ ثانیا بهرهبرداری دشمنان را محدود ساخت. ظاهرا بهرغم صراحتنامه، غفلت صورت گرفته است. خود نیز پیش از گفتن به جنابعالی چنین کردهام و بحمدالله بیتاثیر نیز نبوده است.»
او در خلال همین نامه اعلام کرد که حاضر است به عنوان نماینده در خانه ملت اگر مستنداتی از تعدیات مورد ادعا وجود دارد از کروبی دریافت و با همه توان شخصی یا حقوقیاش آنها را پیگیری کند.
این نامهنگاری اگرچه نتیجهای ملموس و کارآمد نبود و بیشتر به کار رسانهها میآمد اما آنچنان که گفته شد به قاعده بازی دموکراتیک میماند که براساس آن دو همسنگر پیشین و رقیب سیاسی کنونی، اصل موجودیت یکدیگر را بپذیرند. چه کروبی که حالا از اریکه قدرت به زیر است و آماج تهمت و چه توکلی که اگرچه سودای ریاست جمهوری را برآورده ندیده اما نمایندگی مجلس و نفوذ قابل توجه در اصولگرایان را در کارنامه خود دارد.
بدین ترتیب بود که بارقهای از امید به وجود آمد که در فضای سرد و مخدوش اتهامافکنی که حالا دیگر دامان طیف وسیعی از اصولگرایان را برخلاف مسلک عقیدتی آنان گرفته است، کسانی هستند که اصول را رعایت میکنند و بیش از هر چیز دلسوزانه به قضایا نگاه میکنند اگرچه احمد توکلی از قافله اصولگرایان جدا نیست و بسیاری از رویدادها را از دریچه اصولگرایی مینگرد و خرسند است که مردی از هممسلکانش بر کرسی ریاست دولت نشسته است. با این همه اما در روزهای اخیر تحرک برخی اصولگرایان نشان از آن دارد که آنها به این باور رسیدهاند که حذف رقیب و اتهام به آن عملی منطقی به نظر نمیرسد و فضای تفاهم و دیالوگ باز است. اعتقادی که شاید بیراه نباشد، اگر بگوییم وزن باور نداشتنش این روزها بیش از باور داشتنش است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
