تبدیل خط فقر به خط بقاء عقب‌گرد است

دکتر محمد خوش چهره با اشاره به این گفته وزیر رفاه که خط فقر را به معنای خط بقاء دانسته است؛ اصالت دادن و استناد کردن به خط بقاء به جای خط فقر و خط فقر نسبی را نوعی عقب‌گرد و عقب‌نشینی نسبت به هدف متعارف دولت‌ها یعنی ارتقاء سطح رفاه و بهبود زندگی مردم دانست.

این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در گفت‌وگو با خبرنگار پارلمانی ایسنا با ابراز تعجب و نگرانی از کاربرد اصطلاحاتی که توسط بعضی دولتمردان و به طور مشخص جدیدا توسط وزیر رفاه صورت گرفته است، اظهار کرد: هدف استراتژیک و غایی هر دولت یا نظام سیاسی فارغ از هر نوع مشرب یا هر سلیقه سیاسی و ایدئولوژیک، ارتقاء سطح رفاه و بهبود سطح زندگی مردم است.

وی با بیان اینکه این هدف به عنوان شاخص اصلی و معیار توانمندی جهت ارزشیابی میزان موفقیت هر دولت است، گفت: البته امروزه در سطح جهان این هدف هویت بخش شعاری به نام عدالت اقتصادی از طریق بهبود عمومی سطح زندگی مردم و یا ارتقاء سطح رفاه است.

وی افزود: این هدف استراتژیک، مستلزم رشد و رونق اقتصادی و افزایش سطح متغیرهای کلان اقتصادی مانند اشتغال، درآمد و مانند آنهاست.

به گفته نماینده مردم تهران در خانه ملت در سال‌های اخیر در ایران دولتمردان بواسطه گستردگی فقر و شکاف طبقاتی مبادرت به اقدام غیرمتعارفی یعنی ایجاد وزارت رفاه در دولت هشتم نمودند و دولت نهم با مخالفت پیشنهاد مجلس مبنی بر انحلال وزارت رفاه نیز ادغام نشدن آن با وزارت بهداشت وضع موجود یعنی استمرار وزارت رفاه را تایید کرد.

وی با بیان این‌که خروجی سیاست‌های مناسب دولت و تصمیمات اقدامات آن در یک جریان هماهنگ و سازگار باید ارتقاء سطح رفاه باشد، تصریح کرد: توجه به معیشت و تامین نیازهای اساسی مردم مانند مسکن و امنیت غذایی، فرصت‌های آموزشی، بهداشت و فرصت‌های شغلی و نحوه توزیع درآمد تشکیل دهنده جریانات ایجادی رفاه است.

این عضو کمیسیون اقتصادی در ادامه گفت‌وگو با ایسنا افزود: بنابراین نباید اجازه دهیم تا سیاست‌های متناقض و یا اصطلاحا ناسازگار اقتصادی اتخاذ گردد، تا منجر به افزایش تورم، کاهش ارزش پول ملی، آشفتگی در بازار مسکن، اختلالات در بهداشت، آموزش یا غیره صورت بگیرد و آن‌گاه انتظار داشت که یک وزارتخانه بتواند به تنهایی پاسخگوی این معضلات و مشکلات پدید آمده باشد.

وی خاطرنشان کرد: در کشورهای موفق معمولا مدیریت کلان اقتصادی که به عهده وزیر اقتصادی که هدایت و تنظیم کننده جریان اقتصادی دولت است، کار هماهنگ کردن سیاست‌ها در جهت ارتقاء رفاه و جلوگیری از تعمیق فقر و گستردگی آن و برعکس کاهش فقر و بهبود عمومی سطح زندگی را برعهده دارد نه یک وزارتی بنام رفاه.

این استاد دانشگاه با بیان این‌که امروزه در دنیا به هیچ وجه بدین مفهوم شاهد وزارت مستقلی به نام رفاه نیستیم، ‌یادآور شد: بلکه عموما تشکیلاتی تحت عنوان تامین اجتماعی که رسیدگی به آسیب‌ دیدگان اجتماعی، از کار افتادگان، تهی‌دستان و مخصوصا سالمندان و امثالهم را بر عهده دارد،‌ موجود می‌باشد.

خوش چهره خاطرنشان کرد: بنابراین در دنیای امروز امر و وظیفه رفاه ملت را بر عهده یک سازمان و یا وزارتخانه نمی‌گذارند. بلکه بسیاری از کشورهای در حال توسعه یا حتی توسعه یافته در مقاطعی نام دولت خود را دولت رفاه گذاشته یعنی دولتی که نتیجه نهایی سیاست‌ها و تصمیمات و اقداماتش ارتقاء سطح رفاه بوده است.

وی با اشاره به این‌که بنابراین جریان رفاه و ارتقاء رفاه و بهبود سطح زندگی باید از دل سیاست‌ها و اقدامات دولت‌های توانمند بیرون آید و اجازه داده نشود که خطاهای نظام برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری، سیاست‌گزاری و حتی قانونگذاری که باعث تشدید شکاف طبقاتی و گستردگی فقر می‌شود به راحتی صورت گیرد، گفت: آیا در چنین شرایطی می‌توان انتظار داشت که یک وزارتخانه متولی رفع این نواقص باشد.

این استاد دانشگاه  جدا از این بحث، اظهارنظر اخیر وزیر رفاه در خصوص تبدیل شاخص خط فقر به خط بقاء را اظهارنظری فوق‌العاده قابل تامل دانست، در حالی که تلاش تمام دولت‌ها ارتقاء سطح رفاه و کاهش فقر و بهبود عمومی سطح زندگی است و تبدیل معیار خط فقر به خط بقاء یعنی نوعی عقب‌گرد.

نماینده مردم تهران در خانه ملت با تاکید بر این‌که در نتیجه بعضی از سیاست‌های متاخذه و جهت‌گیری‌های نامناسب اقتصادی از بیش از یک دهه قبل تا کنون شاهد گستردگی خط فقر بوده و امکانات موجود پاسخگوی رفع مشکلات نخواهد بود، خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی باید سطح اقدامات رفاهی به خاطر گستردگی فقراء، مجروحین و متقاضیان رو به گسترش استفاده از خدمات کمیته امداد، سازمان‌های بهزیستی و دریافت کنندگان مستمری از وزارت رفاه افزایش یابد.

وی در عین حال واژه خط بقاء در ادبیات اقتصادی و سیاسی را به این مفهوم مربوط به نظریات مارکس تحت عنوان سطح حداقل معیشت و خط بقاء دانست که در رابطه با استثمار کارگران توسط سرمایه‌داران مطرح بود. اما بعدها نظام سرمایه‌داری برای حفظ بقاء خود مجبور به اقداماتی رفرمی از جمله ایجاد سازمان‌های تامین اجتماعی شد.

خوش چهره با اظهارنظر جدید اعلام شده مفهوم خط بقاء را صرفا تامین حداقل بخور و نمیر آن‌هم برای جلوگیری از مرگ و میر دانست که به طور مثال نیاز به میزان 2 هزار کالری در روز برای زنده ماندن را مطرح می‌کنند.

این عضو کمیسیون اقتصادی با بیان این‌که در خط بقاء به کیفیت و نوع منابع تامین کننده کالری می‌توان توجه نکرد، یادآور شد: چه بسا افرادی که در بعضی نقاط دنیا با علف و یا گیاهان برای تامین 2000 کالری برای بقاء ارتزاق می‌کنند و یا مفهوم نیازهای حداقل و اساسی به مسکن را می‌تواند سطح خود را به داشتن آلونک، کپر، زاغه‌نشینی و حصیر تقلیل دهد.

خوش‌چهره در گفت‌وگو با ایسنا ضمن واجد ارزش بودن به تصمیماتی در جهت توسعه و بسط عدالت و تلاش برای رفع خرابی‌ها و اختلالات و معضلات را در عین حال توجه در بکار بردن واژه‌های مناسب را ضروری و بکارگیری واژه‌های خط بقاء را شایسته نظام ندانست و گفت: نظام جمهوری اسلامی ایران بواسطه شعارهای بسط عدالت و جهت‌گیری‌های ارزشی‌اش به شدت قابل دفاع است که عموما در دیدگاه‌های بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی حضرت امام (ره) و جهت‌گیری‌های مقام معظم رهبری و حتی در بسیاری اصول قانون اساسی متجلی است، لذا فقر شایسته این نظام نیست و مردم به هیچ وجه استحقاق فقر را ندارد. بنابراین اختلالات پیش آمده برای نظام عارضی است نه ماهوی و عمدتا نتیجه اشتباهات در تصمیم‌گیری‌های دولتمردان و قانونگذاران است.

وی افزود: مخصوصا با درآمدهای سالانه قابل توجه خدادادی بالغ بر 50 میلیارد دلار درآمد نفتی و سایر مواهب خدادادی و طبیعی موجود در کشور و سایر قابلیت‌های موجود اقتصادی نباید شاهد گستردگی خط فقر باشیم. مگر بخاطر بعضی اقدامات و سیاست‌های نامناسب.

به اعتقاد این عضو کمیسیون اقتصادی، اگر در سال‌های اخیر به علت اتخاذ بعضی سیاست‌های اشتباه و نامناسب، شاهد گستردگی خط فقر ناشی از توزیع ناعادلانه ثروت و درآمد و بعضی تصمیمات نامناسب بودیم، می‌توانیم با تجدیدنظر در نگرش‌ها و روش‌ها که بعضی از آنها ریشه در برنامه اول توسعه تاکنون دارد، به بازسازی و زدودن چهره فقر از نظام جمهوری اسلامی پرداخت.

نماینده مردم تهران تصریح کرد: با درک شایسته از دلایل ایجادی فقر و تغییر نگرش‌ها در بعضی از شیوه‌ها و روش‌ها با تصحیح بعضی رفتارهای سلیقه‌ای می‌توان با اتخاذ سیاست‌های منطقی و اقدامات عقلایی به کمک محرومین و مستضعفین که وارثین اصلی انقلاب هستند رفت.

این استاد دانشگاه در پایان و در توصیه‌ای برادرانه به تلاشگران دولت از آنها خواست در عدم استفاده و در بکار بردن الفاظ و واژه‌های ناشایسته‌ای مانند خط بقاء از خود توجه بیشتری نشان دهند.