وزیر جدید خارجه که پس از شرکت در مصاحبه مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی با نزدیک به 200 تن از خبرنگاران مختلف جهان، با نویسندگان مطبوعات ایران سخن میگفت افزود: ما از دبیر کل سازمان ملل خواستهایم که از تشکیل این جلسه شورای امنیت جلوگیری کند، ولی با توجه به قوانین حاکم بر سازمان ملل ممکن است که تقاضا نتواند جامه عمل بخود بپوشاند. بنابراین منتظریم که ببینیم در این جلسه شورای امنیت چگونه با مسئله ایران و ادعای بحق ما مواجه خواهند شد و عمل میکنند. ما همچنان معتقدیم که شورای امنیت اگر بخواهد بیطرفانه نسبت به بحرانی که اکنون در جهان ایجاد شده توجه و نظاره کند طبیعتا باید به ریشه این بحران یعنی 25 سال جنایت شاه مخلوع بیتوجه نباشد. وزیر خارجه جدید کشورمان ادامه داد: و حتی مصر باشد که این ریشه، ریشه جنایات شاه مخلوع ـ را دریابد و پیدا کند و از بحرانهائی که ممکن است بوجود بیاید با قاطعیت جلوگیری کند. حال ما امیدواریم که شورای امنیت در مورد حضور شاه مخلوع در آمریکا یعنی در کشوری که با تکیه بر آن این جنایات 25 ساله انجام شده، جدا رسیدگی کند و طبیعتا اگر چنین عمل بکند و یک جانبه عمل و قضاوت نکند، افکار عمومی مردم ما نسبت به این سازمان و به این ارکان آن بدبینی بطور کلی یا حداقل بخشی مهمی از آنرا از دست خواهد داد و راه در آینده برای موثر بودن این ارکان بینالمللی در حل مسائل بینالمللی باز خواهد شد.
پس از توضیح اولیه صادق قطبزاده، نویسنده سیاسی کیهان گفت: در خبرها داشتیم که کنگره آمریکا با دخالت نظامی در ایران موافقت کرده است. عکسالعمل شما در برابر این خبر و تصمیمهای شورای انقلاب چیست؟ وزیر خارجه پاسخ داد: با شناختی که از سیاست آمریکا و فعل و انفعالات آن داریم، این چنین تائیدی چندان تغییری در تصمیم دولت آمریکا برای اقداماتی که ممکن است انجام بدهد، نمیکند. فقط نشاندهنده این است که بما میخواهند بگویند دولت بخصوص که کارتر در اطلاعیهای در شب قبل اعلام کرد که راهحل نظامی را در نظر ندارد انجام بدهد. اگر این حرف مبتنی بر حقیقت باشد ما این را یک نوع عقل و شعور سیاسی بینالمللی میدانیم و معتقدیم که نظر درستی است. اگر هم بفکر خدای نکرده خام کردن ما باشد که من چون آدم خوشبینی هستم امیدوارم نباشد ـ آنهم در اشتباه است. ما از اول گفتیم و میگوئیم که از هیچ تهدید نظامی، محاصره اقتصادی، سیاسی، حقوقی، انسانی و... واهمه نداریم.
ـ از قطبزاده سئوال شد: میتوان از حرفهای شما چنین استنباط کرد که اگر شرایطی دیگر وجود داشته باشد امکان شرکت ایران در شورای امنیت وجود دارد. وزیر خارجه پاسخ داد که اگر شرایط ذاتی تغییر کند، بله. چرا که ما برعلیه سازمان ملل متحد قیام و اقدام نکردهایم. اگر شرایط مساعد باشد، بله شرکت میکنیم.
از وزیر خارجه سئوال شد در صورت محکومیت ایران از سوی شورای امنیت، ایران در نظر ندارد بعنوان اعتراض همراه با چند کشور مستضعف از سازمان ملل استعفا کند؟ قطبزاده پاسخ داد:
من تصور نمیکنم که در شرایط فعلی ما محکومیتی در شورای امنیت داشته باشیم. چرا که این سازمان میخواهد حیثیت خودش را حفظ کند. ثانیا بطور جدی ما خواستهایم که کمیسیونی درباره جنایات شاه تشکیل شود که شاید تشکیل بشود. در صورتی که ما را محکوم بکنند با توجه به سابقه قبلی کشورهائی پیدا نمیشوند که بخواهند در سازمان ملل نباشند. اندونزی در زمان سوکارنو چنین کاری کرد و تنها ماند. از جهت دیگر ما خیال انزوا گرفتن در دنیا را نداریم، بنابراین عضویت ما در شورای امنیت کماکان ادامه خواهد یافت.
سفر شاه مخلوع
از وزیر خارجه پرسیده شد که اگر شاه مخلوع همانگونه که در اخبار آمده است از آمریکا به مکزیک یا مصر برود، شما چه خواهید کرد؟ قطبزاده گفت: دولت مکزیک اعلام کرده است که شاه مخلوع را نمیپذیرد. در مورد مصر نیز ما به «مردم» مصر اعتماد داریم و میدانیم که مردم مصر در برابر چنین جنایاتی از سوی سادات بیکار نخواهند نشست. ما با دولت مصر رابطه سیاسی نداریم، ولی طبعا مبارزه را برای برگردان شاه ادامه خواهیم داد.
خبرنگار روزنامه انقلاب اسلامی سئوال کرد که چه شد بنیصدر رفت و شما آمدید؟ قطبزاده پاسخ گفت که بنیصدر بطور موقت مسئولیت وزارتخارجه را برعهده داشت و با توجه به مسئولیت خطیر وی در وزارت اقتصاد و دارائی و مسئله و مسئله ربا و بانکها که میبایست سریعا به آن رسیدگی میشد و از اهمیت ویژهای برخوردار است، به آن وزارتخانه منتقل شد تا بتواند به این مسائل رسیدگی کند. در پی جواب قطبزاده خبرنگار «انقلاب اسلامی» روزنامهای که بنیصدر مدیر و صاحب امتیاز آن است سئوال کرد که تنها محلی که بنیصدر را بعنوان سرپرست وزارتخارجه معرفی کرد رادیو تلویزیون بود و شما از اول مخالف رفتن به شورای امنیت بودید. در آمدن شما و رفتن بنیصدر چه رابطهایست؟ وزیر خارجه توضیح داد که اطلاعات شما درست نیست. پیشنهاد شکایت به شورای امنیت توسط من صورت گرفت و آنچه از تلویزیون پخش شد نقطهنظر شخصی نبود، نظر شورای انقلاب بود و اگر نمیتوانید باور کنید از سخنگوی شورای انقلاب سئوال کنید. قطبزاده اضافه کرد اگر من تنها مخالف رفتن او بودم، شورا تصمیم میگرفت و میرفت. گزارشها در شورا با اکثریت آرا تصویب میشود و به اجرا درمیاید.
در رابطه با کنار رفتن بنیصدر از پست سرپرست وزارت امور خارجه تا انتهای مصاحبه سئوالات دیگری نیز مطرح شد. بیشتر این سئوالات از سوی خبرنگار روزنامه انقلاب اسلامی مطرح میشد و قطبزاده سعی داشت که توضیح بدهد که رفتن بنیصدر امری طبیعی و بعلت گرفتاریهای وزارت امور اقتصادی بود و نه مسئلهای دیگر. تکرار این سئوالات که بیشتر بنوعی مچگیری شباهت داشت، قطبزاده را بر آن داشت تا به خبرنگار روزنامه انقلاب اسلامی توصیه کند که سئوالات مربوط به بنیصدر را از خود او بکند. نه از وی. وزیر جدید خارجه همچنین توضیح داد که خود او اولین کسی بوده که پیشنهاد کرده است ایران به شورای امنیت شکایت بکند و بنابراین کنار رفتن بنیصدر برخلاف شایعاتی که ساخته میشود امری طبیعی بوده و مسئولیت او در پست وزارت اقتصاد آنرا الزامی ساخته بود.
وزیر خارجه وقتی درباره برنامههای آینده او سئوال شد و اینکه برای اشاعه اسلام مبارزه چه خواهد کرد گفت: اولین کاری که میبایست پس از حل بحران فعلی انجام بدهیم، پاکسازی در سطح سفارتخانههاست. او ادامه داد: در کشورهای مختلف سفارتخانههای ایران آنگونه که باید و شاید پاکسازی نشده و تا پاکسازی درست نشود نمیتوانیم بطور شایسته استقلال سیاسی و یا تبلیغ ایدئولوژیک را گسترش بدهیم. بنابراین باید بطور دقیق مطالعه کرد که در کدام سفارتخانه چه باید کرد و بهرحال من با قاطعیت در وزارتخارجه دست به پاکسازی خواهم زد.
به وزیر خارجه گفته شد همانطور که میدانید دانشجویان پیرو خط امام ملزم به اجرای قوانین بینالمللی نیستند، اما دولت و مقامات مسئول چرا. با توجه به اینکه کنوانسیون وین در مادهای که مربوط به روابط دیپلماتهاست آورده که محل کار و ماموران دیپلمات مصون از تعرض هستند، با توجه به مسئله حمله به لانه جاسوسی این مسئله را چگونه حل میکنید؟ قطبزاده پاسخ داد: همانگونه که گفتید دانشجویان پیرو خط امام ارکانی دولتی نیستند، ولی آنها احاد و افراد مومن به انقلاب هستند و شورای انقلاب منتخب رهبر انقلاب خارج از این چارچوب نیست. بنابراین این دو ارکان در مقابل هم قرار ندارند چون هر دو منبعث از یک رهبر واحد هستند. بنابراین در تحلیل نهائی نمیتوان گفت که ما نمیتوانیم با یکدیگر تفاهم کنیم.
به وزیر خارجه گفته شد که از لحظه اشغال سفارت آمریکا، دنیای غرب قصد دارد کشور ما را جامعهای شورشی وانمود کند آیا شما برنامهای دارید که تا حدی جوابگوی تبلیغات مسوم این کشورها برای آگاهی ملتها باشد؟ قطبزاده جواب داد که این یک واقعیت است که دستگاههای تبلیغاتی دنیا، خصوصا پس از اشغال لانه جاسوسی آمریکا انقلاب ما را تخطئه قرار داد و افکار عمومی جهانیان را نسبت به ما ظنین و بدگمان کردند. تاکنون هم امکان یک مقابله همهجانبه از طرف ما وجود نداشته. البته ما در رادیو تلویزیون و از طریق پخش اخبار خارجی سعی کردیم این مسائل را روشن کنیم، اما هنوز افکار عمومی علیه ما بسیج است و ما در تلاشیم که بتوانیم وارد این کارزار عظیم تبلیغاتی بشویم و موضع واقعی خودمان را به گوش جهانیان برسانیم. برای این منظور هیاتهائی به کشورهای مختلف خواهیم فرستاد و اگر لازم باشد خود من هم به کشورهای مختلف برای توضیح مسئله سفر خواهم کرد.
لغو کامل قرارداد نظامی ایران و آمریکا
یکی از خبرنگاران در مورد لغو کامل قراردادهای نظامی بین ایران و آمریکا که این کشور طی سالها تحمیل کرده بود پرسید و گفت: قرارداد دو جانبه ایران و آمریکا و ضمائم آن لغو شد، اما لغو قرارداد دوجانبه ایران و آمریکا با توجه به ماده 6 بود که در آن آمده است پس از فسخ قرارداد، بمدت یکسال این قرارداد قابل اجراست. خبرنگار پرسید آیا برای لغو این ماده تصمیمی گرفته شده است؟ قطبزاده گفت: ما آنچه که بتوانیم بکنیم، میکنیم. قراردادی را که حکومت طاغوت بسته ما با قاطعیت لغو کردیم. ولی آنچه مهم است در همان قرارداد آمده است که پیاده کردن قشون در اینجا منوط به اجازه خود ماست و ما هم طی یکسال آینده چنین اجازهای را نخواهیم داد. وزیر خرجه سپس ادامه داد که در مورد بقیه قراردادها هم بررسی میکنیم و اعلام نظر خواهیم کرد.
مسئله دانشجویان ایرانی در آمریکا را یکی از خبرنگاران روزنامههای هفتگی مطرح کرد و گفت: بنا به خبر کیهان وضع دانشجویان ایرانی در آمیکا وخیم است و تاکنون 15 تا 16 نفر کشته شدهاند. علاوه بر این از نظر مادی وضع نامساعدی وجود دارد و دانشجویان در بیپولی بسر میبرند در این مورد چه کردهاید؟ وزیر خارجه گفت: تا آنجا که من خبر دارم کشته شدن 15 تا 16 نفر منطبق با واقعیت نیست، اما اینکه رفتاری بدی میشود، درست است. من دو شب قبل از طریق مصاحبه با 4 کانال بزرگ تلویزیون آمریکا با این مسئله برخورد و انتقاد کرد و به این رفتار اعتراض کردم و شدیدا اعتراض میکنیم. از نظر مالی نیز شورای انقلاب بودجهای را تصویب و در اختیار سفارت گذاشته است تا به دانشجویان کمک مالی بشود.
همین خبرنگار گفت ما با آمریکا در حال مبارزه هستیم و کالای آنها را تحریم کردهایم. اما از طریق فروش کوکاکولا، کاناداداری، پپسی کولا و غیره هر روز میلیونها ریال بعنوان حق امتیاز به شرکتهای امریکائی میدهیم. بهتز نیست این کالاها را استفاده نکنیم.
قطبزاده پاسخ داد که این کارها و حرف زدن از آن راحت است، ولی عملا کاری مشکل است. مثلا در مورد سیگار وینستون علیرغم تحریم آن سالانه حدود 250 میلیون تومان باید بپردازیم.
گفته شد: حدود یکماه از اشغال لانه جاسوسی میگذرد و آمریکا در این مدت روش صبر و انتظار را پیشه کرده است. این برنامه تا کی و کجا ادامه خواهد داشت و ضمنا رابطه شما با دانشجویان پیرو خط اما چیست؟ قطبزاده گفت: صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند. ما از صبر کردن و با خونسردی عمل کردن و با دقت عمل کردم ضرری نخواهیم دید. بنابراین اگر سیاست آمریکا سیاست صبر و انتظار است ما هم سیاست صبر و انتظار را ادامه خواهیم داد و چون اعصاب ما راحتر است پیروزی با ماست. در مورد دانشجویان پیرو خط امام معتقد بودم و هستم که انشاءالله در چارچوب منطق و استدلال و حفظ منافع اکثریت مردم ما و آنچه عمل میکنم جز در خط امام نبوده و با اعتمادی که امام نسبت به حقیر مبذول داشتند تصور میکنم که بتوانیم روابط درست و منطقی داشته باشیم. و بهرحال اگر مشکلی پیش بیاید امام حضور دارند و حل میشود.
روابط اقتصادی ایران
از قطبزاده در مورد روابط ایران با دیگر کشورها از نظر اقتصادی سئوال شد، قطبزاده گفت: پایه و اساس سیاست ما استقلال و حق حاکمیت ملی است. ما با هر کشوری که براساس روابط سالم و با حفظ استقلال عمل کند رابطه اقتصادی خواهیم داشت.
به قطبزاده گفته شد که بعنوان سرپرست صدا و سیمای جمهوری اسلامی اولا چرا شورای انقلاب بصورت باز اداره نمیشود و ثانیا چرا دوربین تلویزیون مردم را در جریان جلسات شورای انقلاب نمیگذارد ـ قطبزاده به کنایه جواب داد که هنوز شورای انقلاب رسما اعضایش اعلام نشده است.
وزیر خارجه سپس در مورد رفتن یا نرفتن و نکات مثبت و منفی آن که ناشی از حضور ایران در شورای امنیت سازمان ملل میشد توضیح داد که عدم شرکت ما در این جلسه شورای امنیت نکتههای مثبت و منفی داشت. نکته مثبت آن استفاده تبلیغاتی ایران بود و جنبه منفی آن این بود که ما با حضور خودمان در دامی میافتادیم که لزوما مورد تائید ما نبود و رفتن بمعنی پذیرفتن آن بود. بهرحال چون چنین خطری پیش روی ما بود، روزه شکدار نگرفتیم.
قطع رابطه با آمریکا
به وزیر خارجه گفتیم که در حال حاضر شعار روز مردم قطع رابطه با آمریکاست. گروههای مختلف مردم خواهان قطع رابطه سیاسی، اقتصادی و نظامی با آمریکا هستند. در این مورد و در مورد ملی کردن سرمایههای آمریکائی چون کامپیوتر چه فکری کردهاید؟ قطبزاده در پاسخ به سئوال ما گفت: مسئبه قطع رابطه با آمریکا تابعی از متغییر است. ما چقدر میتوانیم از اموال آمریکا را ملی کنیم که تلافی پول بلوکه شده ما در آمریکا بشود؟ وزیر خارجه سپس به مسئله قطع رابطه دیپلماتیک اشاره کرد و گفت در جنگ دوم جهانی این مسئله پیش آمد که حتی در حین جنگ باید روابط قطع باشد یا خیر و بهرحال این مسئله است. قطبزاده سپس توضیح داد که میتوان رابطه داشت، اما به جای 200 نفر تنها سه نفر باشند. وزیر خارجه سپس گفت مسئله قطع رابطه مفهوم وسیع دارد. گاه میتوان با فقط سه نفر رابطه سیاسی داشت و گاه رابطه همانند رابطه شاه و آمریکا و حکومت آمریکا در ایران است. باید بطور دقیق مطالعه کرد که با توجه به منافع عظیم که ما داریم آیا مصلحت است که روابط به کلی قطع شود ـ کما اینکه قطع رابطه سیاسی با مصر 2 میلیارد دلار برای ما زیان در برداشت. وزیر خارجه ادامه داد بهرحال من مخالف قطع رابطه نیستم ولی این نباید تابعی از متغییر احساسات باشد، بلکه باید تابعی از منطق و منافع ما باشد.
قطبزاده در مورد اینکه آیا با رفتن بنیصدر نظر شورای انقلاب در مورد نحوه مبارزه با امپریالیسم آمریکا تغییری یافته است یا خیر گفت که بنیصدر نظر شورای انقلاب را اعلام میکرد و نظر شورا نیز تغییری نکرده است. در مورد تشدید این مبارزه هم اگر آمریکا سر عقل بیاید مسائل فیمابین حل میشود. بهرحال در نفس مبارزه بدون کوچکترین ضعفی به راه ادامه خواهیم داد. وی سپس ادامه داد که ما یورش تبلیغاتی خود را طی دو روز گذشته آغاز کردهایم و به آن شدت دادیم. ما با آمریکا مبارزه نظامی نمیخواهیم بکنیم، همانطور که آمریکا توانسته با تبلیغاتش تا حدی ما را منفرد و منزوی کند، ما آمریکا را با حمله تبلیغاتی منفرد خواهیم کرد یا لااقل آنرا خنثی خواهیم کرد. در چند روز گذشته ما حمله تبلیغاتی داشتیم و به آن شدت دادیم.
یکی از خبرنگاران گفت که گروهی از ایرانیان مقیم شوروی قصد دارند به کشور بازگردند در این مورد چه تصمیمی گرفتهاید؟
قطبزاده گفت: هنوز من پرونده را مطالعه نکردهام. به وزیر خارجه گفته شد تاریخ ثابت کرده که آمریکا بنا به خصلت و سیستم موجودش هیچگاه دست از تعرض برنمیدارد. امام نیز در این رابطه گفتهاند که رابطه ما با آمریکا رابطه ظالم و مظلوم است. بنابراین امکان اینکه آمریکا سر عقل بیاید وجود ندارد.
قطبزاده گفت: یا شما متوجه حرف من نشدهاید یا از آن بگونهای دیگر بهره گرفتهاید. اگر آمریکا از نظر نظامی سر عقل نیاید به عقیده شما ما چه باید بکنیم؟
همکار کیهانی ما پاسخ داد باید از کشورهای جهان سوم و دیگر کشورهائی که از انقلاب اسلامی ایران حمایت میکنند، برای مقابله بهره گرفت. قطبزاده گفت امیدواریم و بطور مثال ما در جلسه آینده اوپک قصد داریم دلار را بعنوان پول اصلی حذف کنیم و خواهیم دید که چگونه حمایت میکند. وزیر خارجه اضافه کرد: ما به هیچ عنوان قصد جنگ با آمریکا را نداریم. ولی گفتیم اگر سر عقل نبایند ما با نهایت شدت و قدرت با تمام امکانات به جنگ خواهیم پرداخت. ولی بهرحال قبول کنید که امکانات کمک به ما وسیله سوریه، لیبی یا الجزایر کم است. همکار کیهانی ما پاسخ داد ولی همین کشورها هستند که توانستهاند جنبش آزادیبخش فلسطین را سرپا نگاهدارند پس میتوانند بما هم در صورت نیاز کمک کنند. بهرحال نباید از نظر دور داشت که آرایش کنگره آمریکا قصد جنگافروزی دارد تا بتواند سلاحهایش را بفروش رساند.
وزیر خارجه پاسخ داد که ما آماده مقابلهایم و میبینید که چند روز است در تلویزیون آموزش نظامی داریم. بهرحال اگر بخواهیم سناتورهای آمریکائی موفق نشوند باید جنگ نشود.
خبرنگار دیگری گفت که امام گفتند که کاش دیوار چین داشتیم، اما فکر نمیکنید که خواستههای یک ملت بخودی خود تودهنی بزرگی برای کشورهای استعمارگر است. وزیر خارجه و سرپرست صدا و سیمای جمهوری اسلامی گفت کاش واقعا میتوانستیم همانطور که امام بطور سمبلیک گفتهاند ما تمام روابط را قطع کنیم. اما در حال حاضر دیوار کشیدن و عدم رابطه با دیگر کشورها امکان ندارد.