معرفی روزنامه‌ها و نشریات ترکیه

قبل از کودتای 21 شهریور 59 (12 سپتامبر 80) در ترکیه احزاب و گروههای سیاسی بسیار زیادی اعم از چپ و راست، ملی و مذهبی، فاشیست و آزادیخواه، در سطح وسیعی فعالیت داشتند و هر کدام از این گروه‌ها تعدادی روزنامه و مجله و ماهنامه منتشر می‌کردند. علاوه بر این تعدادی نشریه به اصطلاح مستقل نیز وجود داشتند که خطوط خاصی را دنبال می‌کردند. بعد از کودتا بدنبال تعطیل فعالیت‌های حزبی و دستگیری بسیاری از رهبران و سران گروهها، طبعاً روزنامه‌های حزبی نیز توقیف شدند. پس از مدتی آنها که زیر بار خط‌مشی نظامیان رفتند، دوباره شروع بکار کردند و برخی نیز دست از انتشار کشیدند. مثلا روزنامه «حرکت اسلامی» و مجله هجرت و نشریات چپی سوسیالیست یارین، یدیگون و یورویوش همگی تعطیل شدند. طبق مقررات حکومت نظامی روزنامه‌ها حق ندارند در مسائل داخلی انتقاد بکنند. جامعه ترکیه امروز به یک جامعه مصرفی غربی تبدیل شده و در نتیجه اکثریت مردم، بخصوص جوامع شهری دچار نوعی از خودبیگانگی و غرب‌زدگی شده‌اند. در کنار این انتقال، برنامه‌های اسلام‌زدائی آتاتورک نیز نسبتاً تاثیر خود را گذاشته است. در این بخش به معرفی 5 روزنامه بزرگ ترکیه که ستون فقرات مطبوعات ترکیه هستند، و روزنامه‌های دیگر را بدنبال خود می‌کشند، می‌پردازیم. لازم به تذکر است که تمام روزنامه‌های ترکیه در استانبول چاپ و در سراسر کشور ترکیه و حتی برخی شهرهای اروپا منتشر می‌شوند. روزنامه‌هائیکه در استانبول چاپ نمی‌شوند را بعنوان روزنامه محلی ذکر می‌کنیم. ضمناً اکثر روزنامه‌های ترکیه چند صفحه‌ای بصورت رنگی چاپ می‌کنند و قیمت‌هایشان نیز ارزان است. علت ارزانی روزنامه، حمایت احزاب و دولت و حتی سفارتخانه‌های خارجی از روزنامه‌های گوناگون است. در دوره طاغوت شاهنشاهی ایران منبع کمک مالی خوبی برای روزنامه‌های ترکیه بود.
پنج غول مطبوعاتی ترکیه
روزنامه‌های حریت (مستقل) – گون ریدین (مستقل) – ترجمان (مذهبی) – ملیت (سوسیال دمکرات) و جمهوریت (چپگرا) 5 عنوان مطبوعاتی ترکیه هستند که به معرفی هر یک می‌پردازیم.
1- حریت (تیتراژ بین 550 تا 700 هزار) این روزنامه با 35 سال سابقه یکی از پرفروش‌ترین روزنامه‌های ترکیه است که خود را مستقل از گروهها و احزاب می‌داند ولی صاحب یکی از بزرگترین تراستهای انتشاراتی در ترکیه است که خود حکایت از وابستگی آن به سرمایه‌داران بزرگ دارد. این موسسه ابتدا با کمک مالی پاپ و واتیکان بوجود آمد. بعداً با کمک فراماسونها بصورت یک موسسه بسیار بزرگ با امکانات فراوان چاپ و افست درآمد. موسس آن «سادات سیماوی» و صاحب امتیاز فعلی آن (ارول سیماوی) پسر سادات است که یکی از اعضای تشکیلات فراماسونری ترکیه است. حریت در 16 صفحه چاپ می‌شود که چندین صفحه آن نیز رنگی می‌باشد در روزهای یکشنبه یک مجله مجانی ضمیمه آن است که «8 روز» نام دارد. این روزنامه همزمان در 8 استان ترکیه و چند کشور اروپائی چاپ و منتشر می‌شود. در موسسه حریت نشریات دیگری (مستقل یا وابسته به حریت) چاپ می‌شوند. در حقیقت حریت به سایر روزنامه‌ها نیز خط می‌دهد. مثلا در ماجرای اشغال سفارت ترکیه در پاریس توسط تروریستهای ارمنی در سال 63 این روزنامه با عنوان کردن مسئله کشته شدن یک نگهبان پلیس ترک سعی در تحریک احساسات ناسیونالیستی و ضدتروریستی مردم داشت و عکس بزرگی از مراسم تشیع جنازه او را چاپ کرده بود. در ایام مذهبی مانند ماه رمضان نیز ماسک مذهبی به چهره می‌زند. مثلا در عیدفطر سال گذشته ضمن چاپ مقاله مفصلی در بزرگداشت عیدفطر، مصاحبه‌ای نیز در مورد تعیین مقدار فطریه با مفتی استانبول داشت مطالب این روزنامه معمولا همراه با آگهی‌های مربوط به کاباره‌ها و کازینوها و مقداری اخبار ورزشی و... تکمیل می‌شود.
حریت در صفحه اول خود در کنار نام روزنامه شعاری دارد بدین مضمون که «ترکیه مال ترکهاست» که نشان‌دهنده افکار نژادپرستانه گردانندگان آن است. این شعار هر روز چاپ می‌شود. 2- گون آیدین (صبح‌بخیر): روزنامه صبح ترکیه که همتای حریت می‌باشد (تیراژ 500 تا 700 هزار) و با 13 سابقه توانسته است جای خود را در میان جوانان بخوبی بدست آورد. موسس آن خالدون سیماوی دومین پسر سادات سیماوی است (بطوریکه ملاحظه می‌شود هر دو روزنامه مهم ترکیه متعلق به یک خانواده است).
این روزنامه در 12 صفحه رنگی در بسیاری از شهرهای بزرگ داخلی و نیز آلمان و اتریش چاپ و منتشر می‌شود خط‌مشی آن در ظاهر مستقل و غیروابسته به احزاب سیاسی بوده و خود را لیبرال می‌داند، ولی در حقیقت بلندگوی امپریالیسم و صهیونیسم است و ضدیت شدیدی با انقلاب اسلامی ایران نشان می‌دهد. البته برای شناخت موضع «گون ‌آیدین» باید آنرا در رابطه با حریت مطالعه کرد. این دو روزنامه که متعلق به دو برادر هستند، در ظاهر نوعی رقابت دارند و همیشه برخوردی مخالف یکدیگر در مورد مسائل گوناگون از خود نشان میدهند. این دو روزنامه با انتقاد از خط‌مشی کمابیش مشابه یکدیگر در حقیقت جنگ زرگری براه انداخته وسعی دارند با گردآوری گرایشهای مختلف به دور خود، افکار عمومی را بمیل خود بازی دهند. در رابطه با انقلاب اسلامی ایران این بازی بخوبی نمایان بود. حریت موضع مخالف گرفته بود و گون آیدین به ناچار موضع نرمتری اتخاذ کرد و بهمین دلیل زود رشد کرد و تیراژش افزایش یافت ولی بعداً تغییر موضع داد و شدیدتر از سایر روزنامه‌ها موضع‌گیری کرده است. برای درک بهتر خط فکری گردانندگان این روزنامه به گوشه‌ای از سخنان مدیر آن در اجتماع کارکنان این روزنامه به گوشه‌ای از سخنان مدیر آن در اجتماع کارکنان این روزنامه اشاره می‌کنیم: «برای ما درست و نادرست بودن خبر و مطالب مهم نیست بلکه مهم این است که خبر و مطلب انحصاری بوده و قبلا در هیچیک از مطبوعات منتشر نشده و ظاهری باورکردنی داشته باشد.»
گون آیدین به این خاطر در میان قشر غیرمذهبی ترکیه طرفدار دارد که مطالب سکسی و جنجالی مربوط به هنرپیشگان را خیلی صریح و بی‌پرده همراه با عکسهای رنگی آنچنانی چاپ می‌کند. کلاً مطالب این روزنامه در سطح پائین بوده و از مطالب جدی و تفسیر و تحلیلها تهی میباشد. این روزنامه یک ضمیمه 4 صفحه‌ای اخبار اقتصادی دارد که پر از آگهی است و روزهای یکشنبه نیز یک ضمیمه فکاهی دارد.          ادامه دارد...