جهان سیاست در سال 2011 (بخش اول)

تونس
بی‌شک کشور آفریقایی تونس را می‌توان مهد بهار عربی در منطقه دانست. شاید پس از خودسوزی «محمد بوعزیزی» در اعتراض به شرایط سخت اقتصادی، هیچ کس فکر نمی‌کرد که این مرد سبزی‌فروش به موتور محرکه بیداری اسلامی در منطقه تبدیل شود. اعتراضات مردمی که از اواخر دسامبر 2010 آغاز شده بود، در 14 ژانویه 2011 میلادی و در پی کشته شدن دهها تن و همچنین فرار بن علی به ثمر نشست. به باور کارشناسان بازگشت «راشد الغنوشی» به عنوان اصلی‌ترین مخالف رئیس جمهوری سابق تونس از تبعید، نقطه عطفی در تاریخ تونس به حساب می‌آید. اکنون نیز اسلامگرایان در انتخابات مجلس موسسان به پیروزی رسیدند و رأساً مسئول تشکیل دولت آینده تونس شدند.
مصر
دومینوی بیداری اسلامی در منطقه بلافاصله پس از تونس به مصر رسید و مصری‌ها در یک تشریک مساعی گسترده و تقدیم صدها شهید و زخمی موفق شدند حکومت دیکتاتوری دیگر به نام حسنی مبارک را به زیر بکشند. پس از سقوط مبارک، شورای عالی نظامی به ریاست محمدحسین طنطاوی قدرت را به دست گرفت، مصری‌ها که از قبضه قدرت توسط نظامی‌ها ناراحت بودند، اعتراضات پراکنده‌ای را سازمان دادند. شورای عالی نظامی نیز در واکنش به این اقدام، عصام شرف را به عنوان نخست وزیر انتخاب کرد، اما باز هم اعتراضات ادامه یافت و شورای نظامی کشتار را آغاز کرد. پس از کشتار مردم عصام شرف استعفا داد و نظامیان این بار کمال الجنروای را به عنوان نخست‌وزیر جدید انتخاب کردند. پس از انتخاب کمال جنروری و برگزاری دو مرحله انتخابات پارلمانی و البته پیروزی شاخه سیاسی اخوان‌المسلمین، موج کشتارها به اوج رسید. مصری‌‌ها بر این باورند که شورای نظامی مثل دوران مبارک کشتار می‌کند و احتمالاً انقلاب و انتفاضه مردمی مصر بار دیگر در راه خواهد بود.
بحرین
شیعیان بحرین نیز پس از تونسی‌ها و مصری‌ها به خیابان‌ها ریختند و میدان «اللؤلؤ» را به تسخیر خود در آوردند. رژیم آل‌خلیفه که به شدت از این اقدام معارضان به وحشت افتاده بود بارها تلاش کرد تا مخالفان را متفرق کند و به تظاهرات‌ها پایان دهد، اما موج مخالفت‌ها به اندازه‌ای زیاد بود که نیروهای امنیتی آل خلیفه توان مقابله با آن را نداشتند. دست آخر رژیم سرکوبگر بحرین دست به دامن عربستان سعودی شد و مقامات ریاض فرمان دخالت نیروهای سپر جزیره را صادر کردند. پس از این اقدام صدها مزدور سعودی، کویتی، اماراتی و اردنی با لشکرکشی به خاک بحرین دهها تن را به خاک و خون کشیدند، اما باز هم نتوانستند تا آتش خشم مردم را خاموش کنند. اکنون نیز علیه غم موج شکنجه و ارعاب، بحرینی‌ها هنوز دست از انتفاضه خود نکشیده‌اند و اعلام کرده‌اند که اعتراضات تا پایان عمر حکومت آل خلیفه ادامه خواهد داشت.
یمن
فقیرترین کشور عربی جهان یعنی یمن نیز به پاخاست تا بار دیگر نشان دهد که بهار عربی و موج بیداری اسلامی در منطقه جایی برای دیکتاتورها باقی نمی‌گذارد. مردم یمن که از موروثی شدن حکومت عبدالله صالح و همچنین اوضاع بد اقتصادی کشورشان به خشم آمده بودند به خیابان‌ها ریختند. بلافاصله پس از صنعا به عنوان پایتخت، دیگر شهرهای اصلی یمن مثل تعز، اب و ... نیز شاهد خروش یمنی‌ها علیه نظام عبدالله صالح بودند.
صالح نیز مثل دیگر دیکتاتورهای جهان عرب فرمان کشتار را صادر کرد و صدها یمنی کشته یا زخمی شدند. در این میان ایفای نقش فرمانده لشکر یکم زرهی صنعا در پیوستن به انقلابیون، به نقطه عطفی در انقلاب یمن تبدیل شد. پس از صدور قطعنامه شورای امنیت علیه صالح و افزایش فشارهای داخلی، دیکتاتور مجبور شد طرح شورای همکاری خلیج فارس را امضا و فرآیند جابجایی مسالمت‌آمیز قدرت را آغاز کند. پس از امضای این طرح «عبدر به منصور هادی»، معاون صالح قدرت را در دست گرفت و «محمد سالم با سندوه» به عنوان یکی از رهبران مخالفان مامور تشکیل دولت شد. این در حالیست که باز هم برخی تلاش‌ها برای دور زدن انقلاب یمنی‌ها به چشم می‌خورد و می‌توان اعطای مصونیت قضایی به عبدالله صالح و دیگر دست‌نشانده‌های او را اقدامی در همین رابطه ارزیابی کرد.
سوریه
ـ بشار اسد با دستور اعطای شناسنامه به کردهای سوریه کلید اصلاحات در این کشور را زد
ـ بشار اسد، «عادل سفر» را مامور تشکیل دولت جدید سوریه به جای «محمد ناجی عطری» کرد
ـ حکومت اسد حالت فوق‌العاده در سوریه را پس از 48 سال لغو کرد
ـ دهها هزار معترض در تظاهراتی بی‌سابقه در سوریه شعار «ما آزادی می‌خواهیم» سردادند
ـ نیروهای امنیتی و ارتش سوریه سرکوب معترضان در شهرهای مختلف را آغاز کردند
ـ تنها در یک روز 77 معترض در سرکوب تظاهرات توسط نیروهای امنیتی سوریه کشته شدند
ـ سوریه با تحقیقات بین‌المللی درباره کشتار غیرنظامیان مخالفت کرد
ـ تانک‌های ارتش سوریه شهرهای درعا، حمص و بانیاس را که شاهد اعتراض‌های مردمی هستند، محاصره کردند
ـ آمریکا و اروپا مقامات و بسیاری از نهادهای دولتی سوریه را تحریم کردند
ـ تلاش‌های شورای امنیت برای محکومیت سوریه، به دلیل مخالفت روسیه و چین ناکام ماند
ـ اتحادیه عرب نیز همگام با اروپا و آمریکا سوریه را تحریم کرد و در نخستین اقدام عضویت سوریه در این اتحادیه را به حال تعلیق درآورد
ـ در پی پهلو گرفتن یک ناو هسته‌ای آمریکا نزدیک آبهای منطقه‌ای سوریه، مسکو دو فروند رزمناو خود را عازم سوریه کرد
ـ دمشق که با طرح اتحادیه عرب برای اعزام 500 ناظر به سوریه مخالفت کرده بود سرانجام تحت فشارهای منطقه‌ای و بین‌المللی با این طرح موافقت کرد
ـ دو انفجار انتحاری در دمشق 65 کشته و بیش از 100 زخمی بر جا گذاشت. حکومت اسد، القاعده را به دست داشتن در این انفجارها متهم کرده و مخالفان، انگشت اتهام را بسوی حکومت نشانه رفته‌اند.
لیبی
ـ پس از تونس و مصر، مردم لیبی نیز علیه دیکتاتوری قذافی بپا خواستند
ـ بنغازی دومین شهر بزرگ لیبی پس از پایتخت، به دست معترضان افتاد
ـ قذافی در اولین سخنرانی پس از آغاز ناآرامی‌ها در لیبی اعلام کرد به هیچ وجه کشور را ترک نخواهد کرد
ـ ارتش لیبی برای پیوستن نظامیان به مردم فراخوان داد
ـ شورای امنیت پیش‌نویس قطعنامه تحریم رژیم قذافی را به بحث گذاشت
ـ مصطفی عبدالجلیل وزیر دادگستری رژیم قذافی، پس از استعفا دولت موقت با محوریت اسلام تشکیل داد
ـ غرب برای کمک به سرنگونی قذافی اعلام آمادگی کرد
ـ رزمناوهای آمریکا در سواحل لیبی پهلو گرفتند
ـ سنای آمریکا با ایجاد منطقه پرواز ممنوع در لیبی موافقت کرد
ـ مزدوران قذافی حملات سنگین به انقلابیون را آغاز کردند
ـ نبرد خونین میان انقلابیون و مزدوران قذافی برای کنترل شهرهای نفت‌خیز آغاز شد
ـ ارتش آمریکا برای عملیات نظامی در لیبی به حال آماده‌باش درآمد
ـ قذافی اعلام کرد در صورت تضمین سلامت خود و خانواده‌اش آماده کناره‌گیری از قدرت است
ـ قذافی طرح صلح اتحادیه آفریقا را پذیرفت
ـ در پی تصویب قطعنامه ایجاد منطقه پرواز ممنوع در لیبی توسط شورای امنیت، ناتو مداخله نظامی در این کشور را آغاز کرد
ـ ناتو پیشنهاد‌ آتش‌بس قذافی را رد کرد
ـ سیف العرب کوچکترین پسر قذافی و سه تن از نوه‌های قذافی در حمله ناتو کشته شدند
ـ دادگاه جنایی بین‌المللی حکم بازداشت قذافی، پسرش سیف‌الاسلام و وزیر اطلاعات رژیم قذافی را صادر کرد
ـ اتحادیه اروپا در شهر بنغازی دفتر دایر کرد
ـ نیروهای ناتو در حمله‌ای شدید 20 بار در یک روز محل اسکان قذافی در طرابلس را بمباران کردند
ـ نیروهای انقلابی پس از کنترل تمامی شهرهای لیبی، طرابلس پایتخت را نیز تصرف و جستجو برای یافتن قذافی و خانواده‌اش را آغاز کردند
ـ در پی تصرف پایتخت لیبی، اعلام شد که خانواده قذافی از لیبی گریخته‌اند و فقط شخص قذافی و پسرش سیف‌الاسلام در کشور مانده‌اند
ـ چند روز پس از تصرف پایتخت و سقوط کامل لیبی به‌دست انقلابیون، قذافی در حال فرار در یک کانال آب پیدا شد
ـ ساعاتی پس از پیدا شدن قذافی و در حالی‌که انقلابیون قصد انتقال وی به داخل یک خودرو را داشتند، فردی ناشناس در بحبوحه جمعیت به او شلیک کرد و پرونده دیکتاتور لیبی برای همیشه بسته شد
ـ پس از سرنگونی رژیم قذافی، تلاش‌ها برای سرنوشت امام موسی صدر رهبر شیعیان لبنان که در دهه 80 میلادی در لیبی ناپدید شد، آغاز شده است
جنبش ضد سرمایه‌داری
بحران مالی جهانی که برخی کارشناسان از آن با عنوان ورشکستگی اقتصاد جهانی نیز یاد می‌کنند در سال 2011 به اوج خود رسید و زوایای تازه و بسیار بغرنجی به خود گرفت. در این میان به غیر از ایالات متحده آمریکا که سعی دارد با استفاده از منابع ارزی بسیار زیاد و خرج کردن بیش از اندازه از سبد تولید ناخالص ملی به نوعی به اقتصاد بیمار این کشور مسکن تزریق کند، کشورهایی چون یونان، پرتغال، اسپانیا، ایتالیا، آلمان و فرانسه روزهای سخت اقتصادی را پشت سر گذاشتند.
در این میان یونان اوضاعی به مراتب اسف‌بارتر از دیگر کشورها داشت و بارها مقامات آتن تصمیم گرفتند که رسماً ورشکستگی اقتصادی اعلام کنند که این تصمیم با تزریق‌های مالی هنگفت از سوی آلمان و فرانسه به عنوان دو قطب اقتصادی قاره سبز فعلاً عملی نشده است.
فشارهای اقتصادی موجب شد تا بسیاری از مردم در سراسر جهان دست به اعتراض بزنند. در همین رابطه می‌توان به تولد بزرگترین جنبش ضد سرمایه‌داری جهان در ‌آمریکا اشاره کرد.
این جنبش که در دیگر کشورها با نام جنبش تسخیر وال استریت اشتهار یافته است، بلافاصله قریب به اتفاق شهرهای آمریکا را دربر گرفت و دولتمردان کاخ سفید را با چالشی جدی روبرو ساخت.
البته در این میان جهانیان دیدند که آمریکا که بر طبل حمایت از حقوق بشر می‌کوبد چگونه معترضان به ساختار اقتصادی این کشور را سرکوب کرد.
این درحالیست که معترضان به نظام سرمایه‌داری در اقدامی بی‌سابقه در سراسر کره خاکی به خیابان‌ها ریختند و مراتب مخالفت خود را با سیاست‌های مالی کشورشان اعلام کردند.
اعتراضات مردمی از یک سو و تاب نیاوردن سران برخی کشورها، زیر بار فشارهای اقتصادی بی‌پایان از سوی دیگر موجبات سقوط برخی دولتها را فراهم آورد.
استعفای ناگهانی «پاپاندرئو» از سمت نخست‌وزیری یونان در حالی صورت گرفت که هیچ کس راضی به قبول کردن مسئولیت‌های او نشد و پاپاندرئو مجدداً به اجبار سکان کشتی توفان‌زده یونان را برعهده گرفت. از سویی سقوط دولت برلوسکنی نیز یکی از تبعات سیاسی بحران اقتصادی در سال 2011 بود. برلوسکنی که برای بقا در رأس هرم قدرت در ایتالیا از هیچ اقدامی فروگذار نکرده بود، دست‌آخر بر سر اجرای بسته ریاضت اقتصادی با مشکل مواجه شد و جای خود را به «مونتی» داد. دولت اسپانیا به رهبری زاپاترو نیز با مشکلی مشابه ایتالیا مواجه شد و دست‌آخر سقوط کرد و اکنون «روخوی» سعی دارد تا با اعمال سیاست‌های جدید به نوعی بسته ریاضت اقتصادی را به اجرا گذارد.
این درحالیست که دولت‌های پرتغال و ایرلند هم بر اثر وزش توفان‌های اقتصادی سقوط کردند و آینده مالی جهان را با اما و اگرهای تازه‌ای روبرو کردند.
عراق
دست‌آخر پس از قریب به 9 سال نظامیان اشغالگر آمریکایی خاک عراق را ترک کردند. جنگ عراق به کشته، زخمی و آواره شدن میلیون‌ها عراقی منجر شد اما مقامات واشنگتن چشمان خود را بر روی تمامی جنایت‌های انجام شده بستند و این کشور را ترک کردند. در این مدت بمب‌گذاری‌ها و ترورها همچنان ادامه داشت و کمتر روزی را پس از اشغال عراق در مارس 2003 تاکنون می‌توان یافت که عراقی‌ها شاهد کشته شدن برادران و خواهران خود نبوده باشند.
اکنون نیز دولت عراق شاهد مشکلات و چالش‌های جدی شده است. پس از روشن شدن موضوع همکاری طارق الهاشمی، معاون رئیس‌جمهوری عراق در ترور نافرجام نوری مالکی، دادگاه عراق حکم جلب او را صادر کرد.
پس از انتشار خبر صدور حکم بازداشت، برخی منابع از مزار طارق الهاشمی به ترکیه خبر دادند، اما او در مصاحبه‌ای خبری به تمامی شایعات پایان داد و اعلام کرد که حاضر است در منطقه کردستان عراق محاکمه شود.
فلسطین
ـ اولین کاروان آسیایی همبستگی با مردم غزه از طریق گذرگاه رفح وارد نوار غزه شد.
ـ تخریب هتل تاریخی قدس توسط صهیونیست‌ها با محکومیت جامعه جهانی روبرو شد.
ـ حمله هوایی رژیم صهیونیستی به غزه 17 شهید و 60 زخمی برجا گذاشت.
ـ فتح و حماس توافقنامه آشتی ملی را در قاهره امضا کردند .
ـ جرج میچل نماینده ویژه رئیس‌جمهوری آمریکا در خاورمیانه استعفا کرد.
ـ ارتش رژیم صهیونیستی ده‌ها فلسطینی را که در سالروز «نکبت» در مرز لبنان با فلسطین اشغالی تظاهرات کردند، به خاک و خون کشید.
ـ اوباما موجودیت فلسطین را براساس مرزهای 1967 به رسمیت شناخت.
ـ در پی تلاش لابی قدرتمند صهیونیستی در آمریکا، واشنگتن طرح عضویت فلسطین در سازمان ملل را وتو کرد.
ـ در اقدامی بی‌سابقه، سازمان علمی، فرهنگی و آموزش ملل متحد(یونسکو) که مقر آن در پاریس است عضویت فلسطین را پذیرفت.
ـ در دیدار سه جانبه محمودعباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، خالد مشعل رئیس دفتر سیاسی حماس و رمضان عبدالله شلح دبیرکل جهاد اسلامی، حماس و جهاد اسلامی با پیوستن به سازمان آزادیبخش فلسطین موافقت کردند.          ادامه دارد...