نقش رهبری در مدیریت بحران‌ها (بخش پنجم)

محمدتقی کرامتی
ج- ابقاء و تقویت تمامی ارگان‌های نظامی
بعد از قبول قطعنامه از سوی جمهوری اسلامی و برقراری آتش بس، زمزمه‌هایی از گوشه و کنار در خصوص انحلال ارتش یا سپاه و یا ادغام این دو نیروی نظامی در یکدیگر و نیز اعلان پایان مأموریت بسیج مستضعفین به گوش می‌رسید.
این سخنان ساده‌انگارانه که بعضا با اهداف خیرخواهانه، حتی در داخل مجموعه‌های یاد شده پژواک می‌یافت، می‌توانست زنگ خطری برای انقلاب اسلامی و تلاشی هر چند ناخواسته، در جهت خواست و اراده دشمن باشد. اولین اثر سوء این زمزمه‌ها در آن شرایط حساس و مخاطره‌آمیز، ظهور یأس و سستی در چهره این نیروهای مخلص و مقاوم بود. مقام معظم رهبری در یکی از سخنان خود با اشاره به این وضعیت خطرناک در بین نیروهای سپاه، می‌فرماید:
«درسال گذشته که قطعنامه پایان جنگ مطرح بود، به هر نقطه‌ای از سپاه که سر می‌زدم، می‌دیدم که این تردید وجود دارد. اول در کادرهای پایین آن را دیدم و سپس در کادرهای بالاتر هم به چشم می‌خورد. این تردیدها نابوده کننده است. کاری که در آن وقت می‌توانستم بکنم، این بود که به برادرها بگویم جای تردید نیست و الان می‌توانیم عملا نشان دهیم که این تردید بی‌جاست؛ منتها فرصتی لازم است که بتوانیم آن را به صورت عملی و قطعی و تردید ناپذیر در فضای کشور تحقق ببخشیم. شما کمک کنید که در این فواصل- بخصوص با حادثه تکانه دهنده فقدان حضرت امام- این تردید در دل‌ها جا نکند... با این امر به شدت مبارزه کنید.»(1)
بنابراین، طرح این‌گونه مباحث در آن شرایط خطیر، حتی اگر صحیح و منطقی هم می‌نمود، هیچ دستاوردی جز سستی و ضعف روحیه نیروهای مسلح نداشت. افزون بر این‌که این ایده، با نقدهای جدی از سوی صاحب نظران بصیر و به ویژه شخص حضرت امام خمینی(ره) مواجه بود؛ از این رو ایشان تا آخر با انحلال یا هضم یکی از آن دو در دیگری مخالفت می‌فرمودند و مقام معظم رهبری نیز هرگز به آن تن ندادند. حضرت آیت‌ا... خامنه‌ای در یکی از سخنرانی‌های خود، خطاب به فرماندهان سپاه می‌فرماید:
«... شما با نظرات من در مورد نیروهای مسلح آشنا هستید. شاید تاکنون با خیلی از شماها در جمع‌های کوچک دو به دو و سه به سه نشسته‌ام و صحبت کرده‌ام. شما نظرات من را می‌دانید، همان‌طور که حضرت امام رضوان‌ا... تعالی علیه معقتد بودند و تا آخر هم اعتقادشان همین بود که سپاه و ارتش نبایستی به نفع دیگری هضم بشوند و از بین بروند. بلکه هر دو باید بمانند. من هم همین‌ نظر را دارم و بارها آن را با شما در میان گذاشته‌ام. اگر من چنین نظری هم نمی‌داشتم، لازمه تبعیت از امام همین بود که مطرح کردم. ارتش هم مانند سپاه می‌ماند.»(2)
در نگاه مقام معظم رهبری، ارتش و سپاه دو ضرورت انکار ناپذیر با قابلیت‌های متفاوت، برای بقای انقلاب اسلامی‌اند. از این رو حذف یکی از آن دو یا هضم آن‌ها در یکدیگر می‌توانست به تغییر هویت و خنثی شدن کارکردهای مثبت آن‌ها بینجامد. مقام معظم رهبری در تحلیل مواضع خود، می‌فرمایند:
«... من به برادران عزیزمان در مسؤولیت بالای سپاه، این تعبیر را مکرر گفته‌ام که بسیار نابخردی است که مسؤولان یک نظام، مطمئن‌ترین بازوی قدرتمند خود را قدرناشناسی کنند یا آن را از دست بدهند یا تضعیف کنند... مبادا در بین سپاه کسانی پیدا شوند که در مأموریت‌های سپاه و یا در ضرورت‌های بی‌شماری که نسبت به این نهاد انقلابی وجود دارد، اندکی شک کنند. ما باید نیروهای مسلح- هم ارتش و هم سپاه- را تقویت کنیم. این دو نیرو، دو حقیت‌اند. این حرفی است که همواره امام عزیزمان تا آخر عمر بر آن تکیه می‌کردند.
بعضی خیالی می‌کردند که اگر من می‌گویم هم سپاه باشد و هم ارتش، به خاطر این است که من خودم یک گرایش خاصی دارم! خیر، این ادعا اشتباه بود، لزومی نداشت که ما هر حرفی را صریحا در ملأ عام بگوییم. این حرف و خواست امام بود، ایشان مکرر این مطلب را به من تأکید کرده بودند و هر وقت صحبت می‌شد، می‌گفتند هم سپاه و هم ارتش باید تقویت شوند. ارتش را حفظ کنید، سپاه را هم حفظ کنید. هر وقت، هر کسی نظری غیر از این داشت، ایشان قبول نکردند. این خط ایشان و فکر و تشخیص آن بزرگوار بود، البته تشخیص خود من هم همین بود.
من با نگاه به صحنه‌های نظامی کشور و نیازهایش و تحلیل آن می‌فهمیدم که ما این دو نیرو را لازم داریم. هر کدام از این دو سازمان، طبیعت خاص خودشان را دارند و یک نظام حکیم و کارآمد و بخرد، آن نظامی است که از هر چیز به قدر ظرفیت و صلاحیت او در راه اهداف عالی استفاده کند و آن را در جای خودش به کار ببرد، ما همیشه بر این اساس حرکت کرده‌ایم. نظر من سال‌هاست که همین است و چنین نیست که امروز به آن رسیده باشم.»(3)
پس از تصمیم قاطع رهبری مبنی بر ادامه فعالیت ارتش جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پس از جنگ، مسأله لزوم تقویت مادی و معنوی آن‌ها مورد توجه ویژه رهبر بصیر و آینده‌نگر قرار گرفت.
نتیجه آن تدابیر حکیمانه، امروز خود را در سیمای یک ارتش و سپاه بسیار مقتدر و کارآمد نشان می‌دهد. امروز این دو سازمان انقلابی و مقدس، در اوج قله اقتدار و صلابت و برخوردار از انبوهی از تجارب و آگاهی‌ها و دانش‌های نظامی و تسلیحاتی و... قرار گرفته‌اند. همچنان که این تدابیر در آن مقطع حساس توانست نشاط و شادابی را بار دیگر به پیکره نیروهای نظامی و مسلح بازگرداند.
دیدگاه روشن و امام‌گونه مقام معظم رهبری در خصوص حفظ هویت هر یک از نیروهای مسلح، چندی بعد با انتصاب‌های متعدد و مهم در سپاه و ارتش تثبیت شد و با حکم معظم‌له به حجت‌الاسلام والمسلمین آقای هاشمی رفسنجانی، صورت قطعی و اجرایی به خود گرفت.
حضرت آیت‌ا... خامنه‌ای در همان ایام، در حکم انتصاب هاشمی رفسنجانی به سمت جانشینی فرماندهی کل قوا، ایشان را مکلف کردند تا با اتخاذ تدابیر صحیح، به تقویت دو سازمان ارتش و سپاه بپردازد و با افزایش آمادگی‌های بسیج و ارتقای کیفیت‌های رزمی آنان، از مرزهای کشور کاملا مراقبت نماید.