اصول‌گرایی چیست و اصول‌گرا کیست؟

حجت‌الاسلام دکتر محمدجواد خلیلیان
در این ایام که مردم انقلابی و مسؤولان نظام اسلامی خود را برای برگزاری انتخابات باشکوه دیگری آماده می‌کنند، امید است که با عنایت و یاری خدای متعال و الطاف بیکران حضرت ولی عصر ارواحنافداه نسبت به این ملت آگاه، صبور و شجاع، حضور گسترده و همراه با بصیرت مردم، انتخابات مجلس نهم خاری به چشم دشمنان اسلام و مایه‌ عزت و سربلندی بیش‌تر نظام اسلامی باشد. این روزها دو واژه اصول‌گرایی و اصول‌گرا در نوشته‌ها، بیانیه‌ها و محافل و مجامع مختلف زیاد تکرار می‌گردد و بسیاری از افراد و گروه‌ها مدعی آن هستند؛ از این‌رو مناسب است در این‌باره بررسی دقیق و گویایی صورت پذیرد.
اصول به معنای پایه‌ها و بنیان‌های هر بنا و اساس می‌باشد و بدیهی است هرچه آن پایه‌ها و بنیان‌ها مستحکم‌تر و عمیق‌تر باشد، آن بنا استوارتر و بادوام‌تر می‌گردد. این مطلب در مورد مکاتب مختلف مدعی خوشبختی و سعادت انسان نیز صادق است. در این میان، ادیان الهی که بر پایه اصول عقلانی و منطقی هماهنگ با فطرت انسانی استوارند، برجستگی و امتیاز ویژه‌ای دارند. اسلام به‌عنوان آخرین و کامل‌ترین دین الهی، برنامه زندگی انسان را بر پایه اعتقاد به مبدأ و معاد، نیاز انسان به وحی و راهنمایان الهی و قبول ولایت و سرپرستی پیشوایان معصوم و منصوب از جانب حق‌تعالی قرار داده است. از این‌رو، بشر در هیچ عصر و زمانی مستغنی از ولایت امام معصوم(ع) به‌عنوان انسان کامل و واسطه فیض بین خالق و مخلوق نیست و همواره این اعتقاد چون روح در بدن به انسان امید و حیات می‌بخشد و لزوم اطاعت از ولی فقیه جامع‌الشرایط به‌عنوان نائب و جانشین امام معصوم در عصر غیبت آثار و برکات ارزشمندی برای جامعه اسلامی دارد؛ چرا که اعتقاد و پای‌بندی به این اصل، ضامن تداوم حرکت در صراط مستقیم الهی به‌عنوان تنها راه سعادت و خوشبختی انسان است. بنابراین اصول‌گرایی را در یک جمله می‌توان اعتقاد و پای‌بندی به اصول و ارزش‌های بنیادین اسلام معنا کرد و با توجه به آموزه‌های اسلام این مطلب روشن می‌گردد که این اعتقاد و آثار عملی آن در شیوه زندگی و رفتار یک مسلمان از دو جهت ایجابی و سلبی قابل بررسی است؛ زیرا از یک طرف، یک فرد باایمان به اصول اعتقادی و ارزش‌های اخلاقی اسلام معتقد است و با جدیت و تلاش، مراقب آن‌ها در مرحله عمل می‌باشد؛ یعنی برنامه زندگی خود را براساس اعتقاد به مبدأ و معاد و رعایت ارزش‌هایی چون صداقت، امانت‌داری، وفای به عهد، نظم و انضباط و عدل و انصاف تنظیم می‌کند و در صحنه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی به‌دنبال فرامین و رهنمودهای ولی امر مسلمین، به‌عنوان جانشین صالح و شایسته امام معصوم(ع) می‌باشد و مطابق با دستور عقل و فطرت، اطاعت از ایشان را بر خود لازم و واجب می‌داند؛ از طرف دیگر از هر اعتقاد و عملی که خلاف اصول و ارزش‌های بنیادین اسلام باشد پرهیز می‌کند و از هر فرد و حزب یا گروهی که مروج سکولاریسم و لاابالی‌گری یا اهل سازش با دشمن باشد، برائت می‌جوید؛ در نتیجه هیچ‌گاه با دشمنان اسلام و ولایت سر سازش و دوستی ندارد. چون معتقد است که تولی و تبری، از اصول اساسی و بنیادین اسلام می‌باشد و آن‌طور که از قرآن کریم و سخنان پیشوایان معصوم(ع)، ادعیه و زیارت به‌ویژه زیارت عاشورا(1) استفاده می‌شود اعتقاد و پای‌بندی همزمان به هر دو اصل، لازمه ایمان کامل می‌باشد. بنابراین هر فرد یا گروهی که به‌طور کامل از نظر اعتقادی و ملی به اصول و ارزش‌های اسلامی، پای‌بند و در اطاعت از فرامین و رهنمودهای مقام معظم رهبری پیشگام باشد، اصول‌گرا به‌معنای واقعی کلمه است.
توجه به شعارهای مردم در زمان مبارزات ضد رژیم ستم‌شاهی در سال 57 – 1356 یادآور اصول و ارزش‌های اصیل انقلاب اسلامی می‌باشد؛ شعارهایی چون «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی»، «نهضت ما حسینی است رهبر ما خمینی است» و «هیهات مناالذله»، عامل پیروزی مردم و نابودی رژیم طاغوت گردید و تداوم آن شعارها ضامن استقلال و عزت نظام جمهوری اسلامی ایران بود و شعاری چون «تا خون در رگ ماست، خمینی رهبر ماست» اکنون توسط مردم انقلابی و بصیر ایران اسلامی به شعار «خامنه‌ای خمینی دیگر است، ولایتش ولایت حیدر است» یا «خونی که در رگ ماست، هدیه به رهبر ماست» تبدیل گردیدند. و شعارهایی چون «نه شرقی، نه غربی جمهوری اسلامی» و «هیهات منا الذله» همچنان مانند سابق حفظ شده است. واضح است که تداوم این شعارها در قول و عمل، علامت ولایت‌مداری مردم هوشیار و انقلابی کشورمان و مایه عزت، استقلال و پیشرفت ایران اسلامی و ناامیدی دشمنان اسلام می‌باشد.
با توجه به در پیش بودن انتخابات مجلس شورای اسلامی، در این‌جا نکته مهمی را که رهبر معظم انقلاب اسلامی در تاریخ 20 مهر امسال در این زمینه بیان فرمودند متذکر می‌گردیم. معظم له در جمع پرشور مردم کرمانشاه فرمودند: مردم باید کسانی را انتخاب کنند که به کانون‌های ثروت و قدرت متصل نباشند، کسانی باشند که واقعا مردم این‌ها را بخواهند، برطبق وجدانشان، بر طبق دینشان، بر طبق وظایف انقلابیشان عمل کنند.
شرایط مطرح شده از طرف مقام معظم رهبری را می‌توان در لزوم سه شاخص ارزش مداری، ولایت مداری و مردمی بودن برای یک نماینده مجلس خلاصه نمود. خلاصه و جمع‌بندی کلام آن‌که اصول‌گرایی به معنای واقعی کلمه در زمان ما به معنای اطاعت کامل از فرامین و رهنمودهای مقام معظم رهبری است. در نتیجه کسانی باید در لیست اصول‌گرایی قرار گیرند که راه آن‌ها کاملا از منحرفین و اصحاب فتنه سال 88 جدا باشد و دشمنان نظام اسلام با قرار گرفتن نام آنان در لیست اصول‌گرایان خوشحال نشوند. نکته مهم در این‌جا آن‌که باید توجه داشت مصلحت اندیشی همواره باید در چارچوب حفظ و تقویت ارزش‌های اسلامی باشد و این امر در مسائل کلان کشوری باید از جانب رهبر حکیم و فرزانه انقلاب صورت گیرد؛ از این رو هر مصلحت اندیشی که به قیمت کوتاه آمدن از ارزش‌های اسلامی تمام شود یا بوی سازش و دوستی با دشمنان اسلام از آن استشمام گردد، دقیقاً ضد مصلحت و نقطه مقابل اصول‌گرایی واقعی است و چنین مصلحت اندیشی‌هایی در راستای تأمین مصلحت افراد و گروه‌هایی است که هدف اصلی آن‌ها رسیدن به قدرت و ثروت بوده و تأمین کننده منافع بیگانگان می‌باشد. مهم این است که کسانی به سنگر مقدس مجلس شورای اسلامی راه یابند که در قول و عمل مصداق آیه شریفه «ان‌الذین قالوا ربناالله ثم استقاموا...» (فصلت،31) باشند و همراه با داشتن تخصص و شایستگی‌های لازم برای این امر، پاسداری از ارزش‌ها و احکام الهی در جامعه اسلامی را در سرلوحه فعالیت‌های خویش قرار دهند و به‌طور کامل خود را وقف خدمت به اسلام و مردم انقلابی کرده، در هر حال مصالح نظام اسلامی را بر منافع شخصی و گروهی مقدم دارند.