جریان‌هایی که به گرانی دلار دامن زدند

یک سناریوی شکست خورده دیگر در پرونده مخالفان؛ مخالفان اقتصادی دولت بار دیگر و برای چندمین بار درشش، هفت سال اخیر شکست خوردند، پس از شکست سناریوی وحشت که از سوی برخی محافل سیاسی- اقتصادی قبل از اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها طراحی شده بود، این بار سناریوی جدیدی با محوریت بازار ارز (افزایش نرخ ارز) از سوی آنها طراحی شد که این بار هم شکست خورد. این جریانات سیاسی- اقتصادی که عناد خود را با دولت از سال‌های قبل آغاز کرده‌بودند سعی کردند تا با القائات خیالی خود در روزهای آغازین اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها، کشور را با مشکل مواجه کنند، اما طبق مشاهدات عینی از 28 آذر‌ماه 1389 هیچ اتفاقی در اقتصاد ایران به‌رغم پیش‌بینی منتقدان رخ نداد و آنها را مجبور کرد تا سناریوهای جدیدی را آغاز کنند. بنابراین تصمیم‌گرفتند تا سناریوی بازار ارز را دنبال کنند. اگر‌چه برخی از آنها قبل‌تر‌ها و حتی طی سال‌های 88-87 نیز پیش‌بینی می‌کردند تا نرخ دلار روند صعودی به خود بگیرد. این گزارش در پی آن است تا نشان دهد چه کسانی به التهاب بازار ارز دامن زده‌اند.
سناریوی خاص برای گران کردن دلار
«دولت سناریوی خاصی را در افزایش نرخ دلار دنبال می‌کند.» این ادبیات تحلیلی از محمد خوش چهره استاد اقتصاد دانشگاه تهران و یکی از منتقدان سرسخت دولت است. او در خردادماه 1390 پیش‌بینی می‌کند قیمت ارز طی ماه‌های آینده افزایش 100 درصدی را تجربه می کند و از این طریق با به مخاطره‌انداختن اقتصاد ملی، شاهد جهش تورم‌های بالای 50‌درصدی باشیم.
دلار گران می‌شود
«دلار گران می‌شود». این عبارت پیش‌بینی داوود دانش جعفری، وزیر سابق امور اقتصادی و دارایی در خصوص چرایی افزایش قیمت دلار در بازار آزاد است. او در آبان‌ماه 1388 در اظهار‌نظری گفت: «در حال حاضر سیاست بانک مرکزی مانند بانک‌های مرکزی دنیا حفظ نسبت ارزش برابری دلار و سایر ارز‌ها است، یعنی همان گونه که ارزش یورو نسبت به دلار هر روز و با هر اتفاقی که رخ می‌دهد تغییر می‌کند، این نرخ برابری در ایران هم تغییر می‌یابد؛ بنابر سیاست فعلی بانک مرکزی در ایران حمایت خاص از یکی از ارزها مانند دلار نیست و بانک مرکزی قصد ندارد قیمت دلار یا یورو را ثابت نگه دارد.»رئیس کمیسیون نظارت دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام ادعا می کند دلار در سال های آتی باید با روندی افزایشی روبه رو شود.
نرخ ارز پس از اجرای قانون یارانه‌ها تغییر خواهد کرد
الیاس نادران استاد اقتصاد دانشگاه تهران و یکی از اقتصادخوانده‌های مجلس شورای اسلامی در تحلیلی پیش‌بینی می‌کند، پس از هدفمندی یارانه‌ها قطعاً نرخ ارز افزایش پیدا می‌کند.او در گفت‌وگو با سایت خانه ملت ادعا می‌کند بعد از اجرای قانون هدفمند شدن یارانه‌ها، با به‌هم خوردن قیمت‌های داخلی، بازار ارز هم متأثر خواهد شد؛ بخصوص که امروزه بیشتر ارز در کشور ما صرف واردات کالاهای نفتی می‌شود و چون قیمت این کالاها متغیر است، در نتیجه این تغییر روی حجم ارز تأثیرگذار خواهد بود و طبیعتاً نرخ ارز بعد از هدفمندی یارانه‌ها از تغییرات این کالاها متأثر خواهد شد و تغییر خواهد کرد. نادران که مواضع تندی با دولت احمدی نژاد دارد در اظهار نظری در هفته های پایانی اسفند 89 با اظهار شگفتی نسبت به عدم تغییر قیمت دلار پس از اجرای قانون یارانه ها می گوید : معلوم نیست دولت چرا قیمت ارز را بالا نمی برد!
نظر سایت احمد توکلی درباره افزایش دلار
سایت الف وابسته به احمد توکلی رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس در مطلبی با انتقاد از برگزاری مراسم سالگرد هدفمندی یارانه‌ها آن را خودتجلیل دولتی‌ها دانست و نوشت: روز سه‌شنبه 28 آذر 90 در ساعاتی که مسئولان اقتصادی کشور مشغول برگزاری مراسم سالگرد اجرای هدفمندکردن یارانه‌ها و تجلیل از عملکرد خود بودند، ارزش پول ملی به شکل بی‌سابقه‌ای سقوط کرد. به‌ گفته این سایت، افزایش شدید نرخ دلار و سرعت سقوط پول ملی که از ابتدای این هفته شروع شده است از بحران ارزی سال 74 تاکنون بی‌سابقه است. این سایت در نگاه اول سیاست کاهش دستوری نرخ سود بانکی در سال‌های اخیر در کنار برخی گفتارهای حساب‌نشده و هیجانی، رئیس کل بانک مرکزی را موجب سرازیری نقدینگی به بازار ارز و سکه عنوان کرده‌است. جالب آن‌که احمد توکلی مسئول این سایت در مجلس هفتم از طراحان طرح ساماندهی نرخ سود بانکی بود و اصرار به تک رقمی شدن نرخ سود تا پایان برنامه چهارم داشت. در حالی که دولت وقت از سیاست تعیین نرخ سود متناسب با تورم دفاع می‌کرد. در بخش دیگری از مطلب الف افزایش ارزش دلار تعمدی عنوان و ادعا شده است: با توجه به کسری بودجه شدید دولت در ماه‌های پایانی امسال و نیز ذخیره بالای طلا و ارز بانک مرکزی می‌توان حدس زد دولت عمداً سیاست کاهش ارزش پول ملی را در پیش گرفته تا بتواند نقدینگی بیشتری از جامعه جمع‌آوری کند و نیازی به ارائه لایحه کسری بودجه نداشته باشد.سایت الف در ماه خرداد و تیرماه نیز در مقالات انتشاری خود سعی کرد به خوانندگان القا کند قیمت دلار در ماه‌های آینده افزایش می‌یابد.
تب ارز بالاتر از اینها می‌رود
سایت خبری فارس نیز که چند ماه است رویه انتقادات غیرکارشناسی را نسبت به دولت در دستور کار خود قرار داده پس از برکناری سیدکمال سیدعلی معاون سابق ارزی بانک مرکزی می‌نویسد: تب ارزی با این اقدام بازهم بالا‌تر از اینها خواهد رفت. این سایت خبری در ادامه انتقادات و پیش‌بینی‌های تخیلی خود درباره روزهای آینده بازار ارز می‌نویسد: هنوز مشخص نیست برنامه‌های جدید ارزی معاون ارزی بانک مرکزی چیست و بازار ارز در مدتی که وی در این سمت فعالیت می‌کند به چه سمتی خواهد رفت؟!البته انتقادات سایت خبری فارس به این ختم نمی‌شود. این سایت در روزهای آینده بشدت با حمله به دولت و انتقادات شدید کار خود را ادامه داده و در گفت‌وگو با اقتصاد‌خوانده‌های لیبرال و فعالان اقتصادی مخالف دولت سعی می‌کند به دولت دیکته کند که «قیمت ارز باید در روزها و هفته‌های آینده به‌قیمت واقعی خود دست پیدا کند.»به‌ عنوان نمونه سایت خبری فارس در گفت‌وگو با مسعود دانشمند فعال اقتصادی و عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی در تاریخ 1/9/90 با انتقاد از کاهش قیمت دلار ادعا می‌کند: ارز باید قیمت بالاتری پیدا کند.
کاهش نرخ دلار به نفع اقتصاد نیست
اما در این میان سخنان محمد نهاوندیان رئیس اتاق بازرگانی ایران نیز درباره نرخ دلار شنیدنی است.او در اظهارات خود که در سال 87 و 88 آنها را بیان می‌کرد کاهش نرخ دلار را به نفع اقتصاد ایران ندانسته و اعلام می‌کند سیاست کاهش نرخ دلار اصلاً به نفع اقتصاد ایران نیست!! او که یکی از نزدیکان فکری – سیاسی- علی لاریجانی رئیس کنونی مجلس شورای اسلامی هم هست در تبیین ادعاهای خود مبنی بر زیان‌های گسترده اقتصاد ایران در اثر کاهش نرخ دلار عنوان می‌کند کاهش نرخ دلار توسط دولت احمدی‌نژاد آثار مخربی را بر تولید و صادرات خواهد داشت. او حتی بعدها آثار زیانبار کاهش نرخ دلار را در گفت‌وگو با روزنامه دنیای اقتصاد فاجعه‌بار توصیف کرده و می‌گوید: این سیاست (سیاست کاهش نرخ دلار) در میان اقتصاددانان طرفداری ندارد.
ارز همچنان گران و گران‌تر می‌شود!
سایت جهان نیوز وابسته به علیرضا زاکانی نماینده مجلس شورای اسلامی نیز در روزهایی که دلار کاملاً در آرامش به سر می‌برد (آبان سال 90) سعی می‌کرد با القائات و تحلیل‌های غیرکارشناسی و خیالی خود آرامش بازار را به هم بریزد. این سایت در آبان و آذرماه 90 در تحلیل‌هایی وضعیت بازار ارز را غیرعادی پیش‌بینی کرده و ادعا می‌کند نرخ دلار در هفته‌های آینده و البته با اجرای فاز دوم قانون هدفمندی یارانه‌ها با شوک‌های قیمتی مواجه شود. این سایت همچنین وضعیت بازار ارز را این گونه پیشگویی می‌کند: بازار ارز متشنج‌تر از گذشته خواهد شد، معاون ارزی بانک مرکزی در خارج از کشور به سر می‌برد و به نظر می‌رسد بهمنی تا زمانی که خانم کیانی از سفر بازنگردد، برنامه‌ای برای ساماندهی به وضعیت بازار ارز ندارد.
عصبانیت از کاهش نرخ ارز
سایت خبری مشرق نیوز نیز که از ماه‌های پیش، پیشگویی‌هایی را درباره وضعیت بازار ارز و جهش های آتی قیمتی به خوانندگان خود ارائه کرده بود عصر سه شنبه و در پی کاهش 250 تومانی نرخ ارز از هزار و800 به هزار و 550 تومان، چهار خبر تحریک‌آمیز منتشر کرد.این سایت خبری که گویا اصلاً از کاهش قیمت دلار خوشحال نشده است در مطالبی مفصل و در تحلیل‌هایی غیرعلمی به مردم و دلالان پیشنهاد می‌کند تا به سمت بازار مسکن روانه شوند.«مقصد بعدی سرمایه‌های سرگردان کجاست؟» عنوان مقاله‌ای است که عصر سه شنبه در پی کاهش چشمگیر نرخ ارز و با توجه به ناامید شدن نویسندگان این سایت خبری از التهابات مجدد در بازار ارز نگاشته شد.این مقاله به خوانندگان خود می‌گوید: سودآوری در بازار ارز دیگر فایده ندارد و هم اکنون باید به سمت بازار مسکن حرکت کرد و سرمایه‌های سرگردان را به آنجا برد!
مروری بر فضاسازی‌های رسانه‌ای و سیاسی جریاناتی که مخالفت آشکاری با سیاست‌های دولت دارند نشان می‌دهد که این گروه‌ در شرایطی که جو روانی بازار بشدت در افزایش نرخ ارز نقش‌آفرین بوده با انعکاس اخبار و تحلیل‌های جهت‌دار به التهابات بیشتر بازار دامن زده‌اند. التهاب آفرینی در بازار ارز آن هم در شرایطی که شیطنت‌های خارجی برای فشار بر نظام مقدس اسلامی و مردم وجود دارد حرکتی است که قطعاً در چارچوب منافع ملی تعریف نمی‌شود و باید پاسخ روشنی به این حرکت‌های خارج از چارچوب منافع ملی ارائه گردد.