گروه سیاسی ـ میزان مشارکت مردم در ششمین انتخابات مجلس و نحوه گزینش نامزدها و محتوای انتخاب مردم، تا چه حد قابل پیشبینی بود؟
صاحبنظران سیاسی در واکنش به اتفاق نه چندان سادهای که در 29 بهمن، به وقوع پیوست، هر یک از منظر خویش کمیت و کیفیت حضور شهروندان ایران را مورد مداقه و تحلیل قرار دادهاند.
«فتح» در شرایطی که با اعلام نتایج شمارش آرا در قریب به اتفاق نقاط کشور، کار انتخابات مجلس ششم در دوره نخست رو به انتها گذاشته است، با تنی چند از تحلیلگران و آگاهان سیاسی وابسته به جریانهای مختلف سیاسی گفتوگوهایی را انجام داده و دیدگاه آنان را در خصوص حجم و محتوای مشارکت مردم جویا شده است.
عباس عبدی از جبهه مشارکت ایران اسلامی، محمد عطریانفر عضو ارشد حزب کارگزاران سازندگی ایران، حبیبالله پیمان چهره شاخص نیروهای ملی ـ مذهبی ایران، حمیدرضا جلاییپور مدیر مسئول روزنامه توقیفشده «جامعه»، حمیدرضا ترقی چهره شاخص محافظهکاران در مجلس پنجم و عضو جمعیت موتلفه اسلامی، احمد حکیمیپور از مجمع نمایندگان ادوار و نیز اکبر عطری عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت نقطهنظرات خویش را در گفتوگو با خبرنگاران گروه سیاسی فتح عنوان کردهاند که در پی میخوانید.
عباس عبدی:
انتخاب مردم نشاندهنده اعتقاد آنان به اندیشه اصلاحطلبانه است
عباس عبدی عضو شورای مرکزی جبهه مشارکت ایران اسلامی در گفتوگو با خبرنگار فتح در پاسخ به این سوال که تحلیل شما از مشارکت گسترده مردم در انتخابات مجلس ششم چیست، اظهار داشت: «بخشی از مشارکت مردم هزینهای است که مردم آن را میپردازند. وقتی فردی تصمیم به مشارکت میگیرد و یا به آن علاقهمند است، حتی چندین ساعت وقت برای آن صرف میکند و این امر، مربوط به نتیجهای است که از مشارکت او حاصل میشود».
وی با بیان این که «هرچه مردم تاثیر عمل خود را در وضعیت آینده و سرنوشت خویش موثرتر ببینند بابت آن هزینه بیشتری هم میکنند» افزود: «در سایر کشورها مشارکت مردم در انتخابات به طور طبیعی بین 40 ـ 50 درصد است ولی در ایران ما شاهد هستیم که این مشارکت گستردهتر است. یک علت آن این است که مردم نمیتوانند اهداف خود را از طریق دیگر تعیین کنند و در نتیجه به انتخابات هجوم میآورند».
عضو شورای سردبیری روزنامههای صبح امروز و مشارکت اظهار داشت: «من به شخصه مشارکت 90 درصدی را خوب میدانم اما طبیعی نمیدانم. از این جهت که این نوع مشارکت نشان میدهد که اهداف و خواستههای مردم در جاهای دیگر به بنبست رسیده است».
عبدی در تحلیل خود از نحوه گزینش مردم در انتخابات که عمدتا از طیف اصلاحطلبان و جبهه دوم خرداد صورت گرفته، تصریح کرد: «انتخابات مردم نشاندهنده خواستهها و اهداف آنان است و از آن جایی که در حوزههای دیگر قدرت به این خواسته و نگرش مردم توجه نشده است، طبیعی است وقتی که امکان بروز و ظهور خواستههای خود را مییابند. همان اندیشهای را که خواهانش هستند، برمیگزینند».
محمد عطریانفر:
مشارکت مردم نشاندهنده تعمیق اعتماد مردم به خاتمی و روند اصلاحات است
محمد عطریانفر عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی گفت: «به دلیل موفقیت در دوم خرداد و به دلیل عملکرد مدیریت به هنگام و صحیح مدیریت اجرایی و نیروهای همدل و علاقهمند به اصلاحات خاتمی، طی دو سال و نیم گذشته، موفقیتهایی را کسب کردیم که باعث شد تا در 29 بهمن نه تنها حماسهای مشابه دوم خرداد شکل گیرد، بلکه با قدرت و تعلق خاطر بیشتر از ناحیه مردم، شاهد اتفاق بزرگی در عرصه سیاسی کشور بودیم که کمتر برای مردان تحولساز و یا دولتهای دیگر به وجود میآید».
وی در گفتوگو با خبرنگار فتح افزود: «معمولا مدیرانی که چهره برتری دارند و نقش رهبران تحولساز را ایفا میکنند، به محض آن که به قدرت میرسند و یا حوزهای از اقتدار را در دست میگیرند به سرعت در مقام تقویت اقتدار حاکمیت خود برمیآیند و توجه خود را از کانون حماسهسازان یعنی مردم، برمیگردانند. این قدرتها به مرور، از درون تهی شده و دچار خلاء هویت میشوند.
سردبیر روزنامه همشهری ادامه داد: «این که ما شاهد تحولی گستردهتر و موفقتر نسبت به دوم خرداد بودیم، دلیل بارز و نیرومندی برای اثبات این حقیقت است که نه تنها آقای خاتمی به عنوان پرچمدار اصلاحطلبی شروعی شکوهمند در دوم خرداد داشته، بلکه در طول هزار روز مدیریت و فعالیت توانسته اعتماد مردم را همچنان به خود زنده نگه دارد و بر تعمیق آن بیفزاید و در عین حال از اهداف مدنظر خود عقبنشینی نکند».
حبیبالله پیمان:
29 بهمن نشان از بلوغ سیاسی هوشمندی و واقعبینی مردم ایران داشت
حبیبالله پیمان به خبرنگار فتح گفت: «آخرین نتایج اعلام شده و مشاهدات روز انتخابات بیانگر شرکت بسیار گسترده مردم در این انتخابات بود که همین موضوع نشان میدهد مردم با آگاهی تمام برای تحمیل یک شکست دیگر بر انحصارطلبان و مخالفان آزادی و مردمسالاری قدم پیش گذاشتهاند».
وی تصریح کرد: «مردم با این حرکت تصمیم دارند که یکی دیگر از سنگرهای قوای سهگانه را فتح کنند و آن را در اختیار نیروهایی قرار دهند که به مردم وعده اصلاحات و توسعه سیاسی میدهند».
این فعال ملی ـ مذهبی تاکید کرد: «این انتخاب مردم نشان از بلوغ سیاسی، هوشمندی و واقعبینی آنها است. واقعبینی از این قرار که مردم بتوانند آرمانهای تاریخی خود را با واقعیات موجود تلفیق بدهند و انتخابات تنها فرصت و امکانات برای حضور مردم در عرصه عمل است.
وی در ادامه اظهار داشت: «مردم در این حرکت اراده خود را بر جناحهای استبدادگرا تحمیل کردند.
حبیبالله پیمان با اشاره به بالا رفتن انتظارات مردم از اصلاحطلبان گفت: «وظیفه اصلاحطلبانی که به مجلس راه مییابند بعد از این زمان بسیار سنگینتر شده چرا که با در اختیار گرفتن قوه مقننه بخش مهمی از موانع پیشرفت اصلاحات از میان برداشته میشود».
دبیر جنبش مسلمانان مبارز تاکید کرد: «مسلما بعد از این حضور گسترده مردم و رای قاطعی که به اصلاحطلبان دادهاند، انتظارات مردم از دولت و جبهه اصلاحطلبان را بالاتر میبرد و مردم انتظار دارند از این پس با گامهای عملی، حداقل کمی از بار سنگین رنجها و مشکلات سیاسی، امنیتی و اقتصادی تحمیلشده بر مردم کاسته شود».
حمیدرضا جلاییپور:
جنبش اصلاحطلبی ایران متکی به تکستارهها نیست
حمیدرضا جلاییپور مدیر مسئول «جامعه» نیز مشارکت مردم را غیرمنتظره ارزیابی کرد و در خصوص کیفیت مشارکت مردم اظهار داشت: نکات قابل توجهی را میتوان مطرح کرد از جمله این که: «نخست مشارکت مردم غیرمنتظره و شگفتیآفرین بود. دوم، چهرههای رسمی آرای مردم را جلب نکردند و چهرههای جدیدی وارد مجلس شدند و سوم، مشارکت مردم تهران برخلاف دورههای قبل و انتخابات گذشته که کمتر بوده است، در این دوره بسیار قابل توجه بود».
وی در ادامه دقت در عملکرد حزب کارگزاران را مورد تاکید قرار داد و گفت: «آنها که نقش تعیینکنندهای در دوم خرداد داشتند در 29 بهمن خصوصا در تهران نتوانستند آن نقش را ایفا کنند». جلاییپور افزود: «میتوان این وضع را از میزان رای کسبشده توسط هاشمی رفسنجانی استنباط کرد. چرا که کارگزاران قبلا پیشبینی کرده بودند که ایشان رای اول را کسب خواهد کرد اما چنین نشد».
وی در تبیین این موضوع افزود: «هاشمی در میدان بدون رقیب انتخابات نتوانست رتبه اول را به دست آورد. میدانی که چهرههای شاخص مردمی از جمله عبدالله نوری و سحابی یا در زندان بودند و یا با نظارت استصوابی امکان حضور در این عرصه را نیافته بودند».
وی در ادامه نتیجه گرفت که جریان اصلاحطلبی و جنبش مدنی متکی به یکی دو ستاره نیست. بلکه این جنبش پرستاره، متکی بر هوش و ذکاوت شهروندان است».
حمیدرضا جلاییپور یکی دیگر از نتایج این امر را شفاف نبودن نسبت هاشمی رفسنجانی با جنبش اصلاحات دانست و افزود: «آقای رفسنجانی وقتی وارد عرصه انتخابات شد برخلاف آقای عبدالله نوری خود را با این ادبیات مردمسالاری به خوبی روشن نکرد و حتی جنبش اصلاحطلبی مردم را متهم به تندروی کرد».
مدیر مسئول روزنامه توقیفشده «جامعه» تصریح کرد: «این انتخابات نشان داد که اصلاحات تندروی نبوده و مردم آن را میخواهند».
حمیدرضا ترقی:
مردم میخواهند جبهه مشارکت را آزمایش کنند
حمیدرضا ترقی نماینده منتسب به طیف محافظهکار در مجلس پنجم اظهار داشت: «با توجه به رقابت قابل ملاحظه احزاب و گروههای سیاسی و تعدد و تکثر داوطلبان و سعهصدر شورای نگهبان: حضور مردم همانگونه که پیشبینی میشد، در حداکثر امکان مشارکت، به وقوع پیوست».
وی افزود: «گرایش مردم به لیستهای رقبای اصلی انتخابات یعنی جبهه مشارکت و ائتلاف پیروان خط امام و رهبری به گونهای زیاد بود که گرایش به کارگزاران و دیگر احزاب تازه تاسیس انتخاباتی، کاملا کمرنگ بود».
نماینده مردم مشهد در تحلیل خود از نحوه گزینش مردم و انتخاب اصلاحطلبان در اکثر حوزهها، اظهار داشت: «به نظر میرسد که مردم به شعارهایی که بتواند رفاه و آسایش آنان را در پناه نظام جمهوری اسلامی تامین کند، علاقهمند هستند و با توجه به تجربهای که از عملکرد کارگزاران و جناح چپ طی دو دهه گذشته نسبت به ناتوانیشان در حل مشکلات اقتصادی مردم پیدا کردهاند، امروز به جبهه مشارکت متوسل شدهاند تا شاید این جبهه بتواند برای حل مشکلات آنان تلاش کند».
ترقی ادامه داد: «به نظر میرسد تا پایان دوره ریاست جمهوری خاتمی، مردم نظرشان این است که این جبهه را آزمایش کنند و فرصت را به آنان بدهند».
این نماینده منتسب به طیف محافظهکار در پاسخ به این سوال که «فکر میکنید چرا اصلاحطلبان در مشهد به مجلس ششم راه یافتند»، اظهار داشت: «اولا مجموعه اصلاحطلبها از تخریب آستان قدس رضوی و تولیت آستان قدس، پلی برای پیروزی خود ساختند. ثانیا آقای عباییخراسانی اسمش شبیه امام جمعه مشهد است و با این شباهت اسمی، مردم زیادی تصور میکردند که امام جمعه مشهد کاندیدا شده است». وی ادامه داد: «در عین حال در جناح ائتلاف خط امام و رهبری، یک مقدار تعدد کاندیدا وجود داشت و برخی کاندیداها هم از تعصبات قومی استفاده کردند. مجموعه این عوامل، پیروزی اصلاحطلبان را فراهم کرد».
نماینده مردم مشهد با بیان این که اختلاف آرای آنان با اصلاحطلبان و نسبت به دوره گذشته چندان زیاد نیست، گفت: «مردم فکر میکنند توقعات خاص آنان که خارج از وظیفه قانونی نمایندگان است، توسط افراد انتخابیشان قابل برآورده شدن است اما پس از پایان دوره نمایندگی متوجه میشوند که فرد جدید هم قادر به برآورده کردن خواستههای آنان نیست».
وی در پاسخ به این پرسش که عملکرد نمایندگان در مجلس پنجم تا چه اندازه در عدم انتخاب مجدد آنان موثر بوده است، اظهار داشت: «این موضوع خیلی قابل استناد نیست. علیرغم تجربیات و شایعات پخششده، اختلاف ما با رایآورندگان کمتر از 50 هزار تاست و بالغ بر 200 هزار رای داشتهایم».
احمد حکیمیپور:
انتخابات مجلس اصلاحات را بیمه کرد
احمد حکیمیپور نیز گفت: «این انتخابات ماشین اصلاحات را بیمه کرد».
این عضو شورای شهر تهران افزود: «حضور میلیونی و پرشور مردم در این انتخابات نشان داد که مردم به حق تعیین سرنوشت خویش پی بردهاند و خواست آنها بر تداوم و تکمیل پروژه توسعه سیاسی و جنبش مدنی استوار است».
وی گفت: «انتخابات مجلس ششم تکمیلکننده دوم خرداد است که در آن اصلاحات با هزینه کمتر ادامه خواهد یافت».
عضو شورای شهر تهران اظهار داشت: «رای مردم در این انتخابات در واقع تاکید و اصرار بر تداوم و اصلاح راهی بود که مردم دوم خرداد انتخاب کردند».
عضو شورای مرکزی مجمع نمایندگان ادوار مجلس گفت: «اگر مجلس با دولت هماهنگ باشد، در عرض این 14 ماه که از عمر دولت خاتمی باقی مانده است، دولت میتواند به اندازه سه سال که از عمر دولتش گذشت انتظارات و مطالبات مردم را محقق کند و سرعت اصلاحات بالا خواهد رفت».
وی اظهار داشت: «مردم با گزینش خود در این انتخابات هزینه اصلاحات را کاهش دادند و سرعت، اطمینان و امنیت آن را نیز افزایش دادند».
اکبر عطری عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت:
انتخابات مجلس به مسئولان هشدار داد
اکبر عطری عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت نیز در این خصوص با اشاره به این که بخشی از این مشارکت مردم برای جلوگیری از ورود افراد انحصارطلب به مجلس بود، گفت: «این مشارکت گسترده پیامی نیز برای مسئولان نظام داشت» وی افزود: «در این پیام مردم به مسئولان هشدار دادند که اگر حکومت مردمی را قبول دارید، بیایید و خود را در عرصه و محک انتخاب قرار دهید».
عطری با اشاره به این که حرفها و تصمیماتی که از طرف برخی مسئولان در مقاطع مختلف برای مردم گرفته شده، هزینه سنگینی بر کشور تحمیل کرد، گفت: «مسئولان کشور با محک خود در این گونه نظرسنجیها درخواهند یافت که اشتباهات آنها هزینههای سنگینی برای مردم برجا گذاشته و تصمیمهای آنها برای کشور اشتباه بوده که باید آن را اشتباه شخصی تلقی کنند».
عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم با تاکید بر این که این انتخابات فرصتی برای بروز تفکر اکثریت جامعه به ویژه قشر جوان بود، گفت: «در این انتخابات افرادی با کمترین امکانات تبلیغی در یک مسابقه نابرابر شرکت کردند و برنده هم شدند که این نشاندهنده بالندگی در سطح جامعه و خواست عمومی برای اصلاحات ساختاری و تصحیح مدیریتهای عالیرتبه در کشور است».
عطری گفت: «شرکت گسترده مردم در انتخابات، پافشاری آنها را برای نهادینه شدن برنامهها و چرخش قدرت نشان داد و مردم از این طریق هم بر برنامههای دولت تاکید کردند و هم هزینه اصلاحات را کاهش داده و چارچوب و ساختار نظام را حفظ کردند».