مناقشه جدید گروه‌های فلسطینی بر سر سوریه

سودابه رخش
ورود جنبش مقاومت فلسطین (حماس) به مناقشه سوریه، اعتراض سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) را موجب شده و این دو گروه موثر فلسطینی را رودرروی هم قرار داد. به گونه‌ای که به دنبال انتقاد دبیرکل ساف از میانجیگری حماس در حوادث سوریه حماس ناچار به پاسخگویی شد. حماس پس از آن به‌طور رسمی درباره درگیری‌های سوریه دخالت کرد که اتحادیه عرب از این گروه خواست تا در نقش میانجی وارد عمل شود.
دفتر مرکزی حماس در دمشق قرار دارد و این گروه ارتباط نزدیکی با دولت اسد دارد. در عین حال حماس یک گروه اخوانی به شمار می‌آید و به لحاظ فکری ارتباط تنگاتنگی با گروه اخوان المسلمین سوریه (از مخالفان عمده اسد) دارد. «نبیل العربی» دبیرکل اتحادیه عرب روز جمعه در دیدار با خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس در قاهره از وی خواست که پیام اتحادیه عرب مبنی بر توقف فوری خشونت‌ها در سوریه را به مقامات دمشق ابلاغ کند و در مسائل داخلی سوریه نقش میانجی را ایفا کند. در این پیام از مسئولان سوریه خواسته شده است که صادقانه و با شفافیت کامل به خشونت در این کشور پایان دهند.
انتقاد دبیرکل ساف از حماس
همین ماموریت موجب شد که دبیر کمیته اجرایی سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) و یکی از اعضای جنبش فتح، از میانجیگری رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس در سوریه و ابلاغ پیام اتحادیه عرب به دمشق توسط این جنبش انتقاد کند. «یاسر عبد ربه» با انتقاد شدید از میانجیگری جنبش حماس برای حل بحران سوریه مدعی شد: سیاست فلسطین مبتنی بر دخالت نکردن در امور داخلی کشورها است و به هیچ کشوری نیز اجازه نخواهد داد در امور داخلی فلسطین دخالت کنند، زیرا این امر بر خلاف منافع ملت فلسطین است.
عبدربه گفت: در شرایطی که طرف‌های عربی و بین‌المللی تلاش می‌کنند بحران سوریه را حل و فصل کنند و تلاش‌هایشان تاکنون نتایج مثبتی نداشته است میانجیگری مشعل بی‌فایده است و به حل بحران سوریه کمک نخواهد کرد. وی در ادامه ادعاهای خود اعلام کرد میانجیگری حماس در دمشق ناشی از منافع حزبی محدود این جنبش در سوریه و ارتباط حماس با نظام سوریه و دیگر طرف‌های منطقه‌ای است.
«یاسر عبد ربه»، در همین حال از تصمیم این سازمان برای توسل به شورای امنیت برای مقابله با اقدامات اسرائیل در اراضی اشغالی فلسطین خبر داد. وی افزود: «با توجه به ادامه شهرک‌سازی اسرائیل در بیت‌المقدس و کرانه باختری اقدامات آن برای جدایی کامل قدس از مناطق فلسطینی، رهبران فلسطینی به شورای امنیت متوسل می‌شوند.»
عبد ربه گفت: «نمی‌خواهیم فقط به محکومیت این اقدامات در شورای امنیت بسنده شود، بلکه خواهان اقدامی قوی هستیم، زیرا فعالیت‌های شهرک‌سازی اسرائیل همه تلاش‌های سیاسی را نابود می‌کند.» خبر دیگر این‌که «شیخ حمد بن جاسم آل ثانی»، نخست‌وزیر قطر، در اظهاراتی در قاهره ادعا کرد: «کار حماس تمام است و خروج آن از سوریه قطعی شده است.» وی مدعی شد: «اخوان المسلمین مصر و اردن نیز دیگر نمی‌توانند کمکی به حماس کنند، زیرا خود به اندازه کافی درگیر مشکلات هستند.»
واکنش حماس به انتقاد ساف
انتقاد ساف از نقش آفرینی جدید حماس در قضایای سوریه مسئولان حماس را وادار به موضع‌گیری کرد. جنبش حماس در واکنش به اظهارات اخیر دبیرکل سازمان آزادیبخش فلسطین اعلام کرد که انگیزه اصلی میانجیگری حماس در مسئله سوریه، آوارگان فلسطینی حاضر در این کشور است.
به گزارش سایت شبکه الجزیره، صلاح البردویل، عضو دفتر سیاسی جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) در واکنش به اظهارات اخیر یاسر عبد ربه، دبیرکل سازمان آزادیبخش فلسطین گفت: جنبش حماس قصد ندارد در امور داخلی هیچ کشور عربی دخالت کند اما فلسطینی‌هایی که در سوریه زندگی می‌کنند، به صدها هزار تن می‌رسند که این امر رهبران فلسطینی را که سرنوشت ملت‌شان برای آنها مهم است وادار می‌کند تا اقدامات لازم را برای حمایت از آنها انجام دهند و انگیزه اصلی حماس نیز همین امر بوده است.
وی در ادامه افزود: جنبش حماس از ابتدای امر به مقامات سوریه توصیه کرد تا با خواسته‌های ملت برخورد امنیتی نکنند و این دلیل بر خیرخواهی حماس برای سوریه و امنیت این کشور است. البردویل نسبت به اظهارات عبد ربه ابراز شگفتی کرد و گفت: این اقدام پسندیده جنبش حماس و اتحادیه عرب مسئله‌ای است که باید از آن استقبال شود.
البردویل در پی ابراز تمایل مقامات تونسی برای افتتاح دفتر حماس در این کشور و شایعات مبنی بر انتقال دفاتر حماس از سوریه به این کشور گفت: حماس قصد ندارد دفاتر خود را از سوریه به هیچ کشور عربی دیگر منتقل کند و در این خصوص نیز تاکنون اقدامی صورت نداده و مذاکره‌ای نکرده است. وی در ادامه با اشاره به این‌که مقامات سوری نیز چنین درخواستی از آنها برای ترک دمشق نکرده‌اند، گفت: تاکنون ما با هیچ کشور عربی برای انتقال دفاترمان از دمشق مذاکره‌ای نداشته‌ایم.
افتتاح دفتر حماس در تونس
منابع سیاسی تونس اعلام کردند که جنبش حماس به‌زودی دفتری را در این کشور افتتاح می‌کند. منابع سیاسی و ملی تونس اعلام کردند که در پی دیدار اخیر اسماعیل هنیه، نخست‌وزیر دولت حماس از تونس، این جنبش قصد دارد به‌زودی دفتری را در این کشور افتتاح کند. عبدالله الزواری، سخنگوی حزب النهضه که در انتخابات پارلمانی تونس بیش‌ترین کرسی‌ها را به دست آورد و عملا اداره کشور را در دست دارد در این باره گفت: افتتاح دفتر حماس در تونس یک مسئله قابل اجراست و باید چند سال پیش انجام می‌شد و در تونس هیچ مخالفتی با آن وجود ندارد.
وی درباره این‌که سفر اخیر هنیه به تونس به این خاطر بود یا نه نیز گفت: هدف دیدار وی بزرگ‌تر از این مسائل بود اما افتتاح دفتر حماس در تونس یکی از مسائلی است که همه گروه‌ها و احزاب سیاسی و اقشار مردم تونس از آن استقبال می‌کنند چرا که در تونس همه حامی مسئله فلسطین هستند.
وی در ادامه گفت: رئیس‌جمهوری، نخست‌وزیر و همه کادر رهبری و موسسات دولتی تونس از مسئله فلسطین حمایت می‌کنند و در کمک به فلسطین از هیچ تلاشی فروگذار نیستند که افتتاح دفتر حماس در تونس یکی از این تلاش‌هاست. اسماعیل هنیه روز پنجشنبه برای یک دیدار دو روزه در میان استقبال با شکوه مردم و دولتمردان وارد تونس شد و اعلام کرد: انقلاب‌های عربی که از تونس آغاز شد باعث شد که محاصره سیاسی نوار غزه شکسته شود.
آخرین تحولات سوریه
در همین حال گزارش‌ها از سوریه حاکی است، معاون دبیرکل اتحادیه عرب خواهان عدم پیش‌داوری در زمینه شرایط سوریه و فرصت دادن به ناظران اتحادیه عرب برای تکمیل ماموریت خود شد. احمد بن حلی، معاون، دبیرکل اتحادیه عرب در گفت‌وگو با رادیو سوا عنوان داشت: ما نسبت به پیامدهای بین‌المللی شدن مسئله سوریه هشدار می‌دهیم. در عین حال تمام نگرانی‌های اقشار مختلف ملت سوریه را بررسی می‌کنیم.
وی در ادامه افزود: در این زمینه بین‌المللی شدن مسئله سوریه با پیامدهایی همراه است و ما باید این پیامدها را بررسی کنیم چراکه نباید درباره مسائلی که ابعاد یا پیامدهای خطرناک آن را نمی‌دانیم، صحبت کنیم. بن حلی همچنین عنوان داشت: حل‌وفصل مسئله سوریه از طریق چارچوب راهکارهای عربی بسیار مهم است و این مسئله نباید از طریق اقدامات بین‌المللی صورت پذیرد. وی در ادامه افزود: اتحادیه عرب خواهان حل‌وفصل این مسئله در چارچوب کشورهای عربی است.
کسانی که خواهان بین‌المللی شدن این مسئله هستند، نمی‌دانند که سرنوشت این اقدام به کجا کشیده می‌شود. بن حلی همچنین عنوان داشت: مسئله سوریه مسئله‌ای چند بعدی و پیچیده است. همگان باید برای حل‌وفصل آن و کمک به ملت سوریه تلاش کنند. ما بر توقف تمام اقدامات خشونت‌بار در سوریه تاکید داریم. وی در ادامه افزود: ما باید به هیئت ناظران اتحادیه عرب که در سوریه به سر می‌برد، فرصت دهیم تا بتواند به وظایف خود به صورت کامل عمل کند. خشونت‌ها در خاک سوریه همچنان ادامه دارد.
بن حلی همچنین عنوان داشت: خطاب به دبیرخانه اتحادیه عرب می‌گویم که سخن گفتن از وجود موانع در مسیر عملکرد ناظران اتحادیه عرب هنوز زود است. ما باید گزارش این هیئت را بررسی کنیم. وی در ادامه افزود: همگان باید به وظایف خود در این زمینه عمل کنند و به مخالفان سوری و دولت این کشور فرصت دهند.
از سوی دیگر، عدنان عیسی، رئیس اتاق عملیات پیگیری عملکرد ناظران اتحادیه عرب در سوریه عنوان داشت: خارج کردن این ناظران از سوریه برای مشارکت در نشست کمیته مربوط به مسائل سوریه غیرقابل قبول است. وی در ادامه افزود: هیچ کشور عربی از خارج کردن ناظران اتحادیه عرب سخن نمی‌گوید، بلکه آنها خواهان حمایت از این هیئت هستند. فلسطین، موریتانی و سومالی نیز اعلام کردند که باید ناظران جدیدی به دمشق بروند.
عیسی همچنین عنوان داشت: 10 تن از ناظران اردنی روز شنبه وارد سوریه شدند و 43 تن نیز روز جمعه از کشورهای کویت، بحرین، عربستان، عراق و مصر وارد دمشق شدند. وی در ادامه افزود: تعداد ناظران اتحادیه عرب در خاک سوریه در حال حاضر به 163 تن رسیده است. از سوی دیگر بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه در دیدار با هیئت حزب «السعاده» ترکیه در دمشق عنوان داشت: روابط میان دو ملت سوریه و ترکیه بسیار عمیق است.
وی در ادامه افزود: هیچ کسی نمی‌تواند بر روابط میان دو ملت تاثیر بگذارد، چراکه این روابط ریشه در نقاط مشترک تاریخی و جغرافیایی دارد. اسد همچنین در این دیدار درباره آخرین تحولات سوریه با هیئت ترکیه بحث و تبادل‌نظر کرد. رئیس این هیئت ترکی نیز عنوان داشت: ملت ترکیه در کنار ملت سوریه برای رویارویی با آنچه که پیش‌روی سوریه است، قرار دارد. وی در ادامه افزود: ما با هرگونه مداخله بیگانگان در امور داخلی سوریه مخالف هستیم و امیدواریم که روابط میان دو کشور به حالت گذشته بازگردد.
اعضای این هیئت نیز عنوان داشتند که به نوبه خود حوادث سوریه را به صورت واقعی منتقل خواهند کرد و تلاش می‌کنند تا مسائل موجود در سوریه حل‌وفصل شود، چراکه هر مسئله‌ای در سوریه به وجود آید، تمام کشورهای منطقه تحت تاثیر قرار می‌گیرد.در میان اعضای حزب اسلامگرای السعاده ترکیه، اعضای هیئت حقیقت‌یاب این کشور نیز برای دیدار از دمشق و دو شهر حماه و حمص به چشم می‌خورد.
ولید المعلم، وزیر امور خارجه سوریه نیز در این دیدار درباره مسائل موجود در کشور صحبت کرده و عنوان داشت: دولت ترکیه نقش منفی با هدف بی‌ثبات کردن امنیت سوریه ایفا کرده است. وی در ادامه افزود: روابط میان دو ملت سوریه و ترکیه با توجه به فرهنگ و تاریخ آنها بسیار عمیق است.
این در حالی است که محمد احمد مصطفی الدابی، رئیس هیئت ناظران اتحادیه عرب در سوریه روز شنبه در سفری دو روزه وارد قاهره شد. یک منبع آگاه عنوان داشت: الدابی به همراه تصاویر، نوارهای ویدئویی و گزارش‌های خود از شهرهای مختلف سوریه وارد قاهره شد و قرار است این مدارک را به نبیل العربی، دبیرکل اتحادیه عرب تحویل دهد.