ثمانه اکوان:
روزنامه نیویورکتایمز روز پنجشنبه خبر از نامهای محرمانه داد که باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا به رهبر معظم انقلاب ارسال کرده و در آن درخواست کرده است ایران برنامههای خود برای بستن تنگه هرمز را به تعلیق درآورد. مقامات رسمی دولت اوباما خبر ارسال این نامه توسط مجراهای خاص را در شرایطی رسانهای کردهاند که اوباما پیش از این نیز چندینبار به رهبر انقلاب نامه نوشته و از ایران خواسته بود در حل مسائل جهانی به دولت او کمک کند. خبر ارسال یکی از این نامهها که بعد از انتخابات ریاستجمهوری سال 88 فرستاده شده بود، توسط رهبر معظم انقلاب به مردم اعلام شد و نامه اخیر را که هنوز هیچ مقام رسمی رسیدن آن به ایران را تایید نکرده است، چند مقام دولتی آمریکا که خواستهاند نامشان فاش نشود، اعلام کردهاند. مقامات رسمی دولت آمریکا گفتهاند: دولت اوباما با استفاده از یک کانال ارتباطی مخفی، به رهبر عالی ایران نامهای نوشته و اعلام کرده است بستن تنگه هرمز خط قرمزی است که آمریکا را تحریک به پاسخگویی در این زمینه میکند.
این مقامات عنوان نکردهاند که این روش غیرمعمول برقراری ارتباط بین ایران و آمریکا چگونه برقرار شده و آیا ایران به این نامه پاسخ داده است یا خیر اما کاخ سفید پیش از این نیز اعلام کرده بود بسته شدن تنگه هرمز خط قرمز آمریکاست و آبراه استراتژیک و حیاتی اتصال خلیجفارس با دریای عمان که محل عبور و مرور یک پنجم نفت صادراتی روزانه جهان (16میلیون بشکه نفت در روز) است باید در هر شرایطی باز بماند. «پاتریک کلاوسن»، معاون مرکز تحقیقات «موسسه سیاست خاور نزدیک واشنگتن» نیز در مصاحبه با بخش خبری «یاهو»، گفته است محتملترین گزینهای که پیام اوباما را به ایران منتقل کرده باشد، داوود اوغلو، وزیر خارجه ترکیه است که هفته گذشته سفری 2روزه به ایران انجام داده است.
نامه دستپاچه اوباما به ایران و درخواست از رهبر انقلاب برای تعلیق برنامههای نیروی دریایی ارتش و سپاه برای بستن تنگه هرمز آنطور که رسانه آمریکایی نیویورکتایمز بیان کرده است در واقع واکنشی دستپاچه و عجولانه به احتمال بسته شدن آبراه استراتژیک تنگه هرمز و نشاندهنده عمق نگرانیهای مقامات آمریکایی از افزایش تنشهای بین ایران و آمریکا در خلیجفارس و دریای عمان است. چنانکه مقامات نیروی دریایی آمریکا میگویند بزرگترین ترس آنها رفتارهای تحریکآمیز نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در این تنگه استراتژیک است که میتواند بحران بزرگی را برای آمریکا ایجاد کند. دریاسالار جاناتان گرینرت، رئیس عملیات نیروی دریایی آمریکا در اینباره بیان کرده است: اگر از من بپرسید چه مسالهای مرا تا صبح بیدار نگه میدارد، به شما میگویم که مساله تنگه هرمز و تجارت نفت در خلیجفارس است که خواب را از من گرفته است.
ترس آمریکا از چیست؟
آمریکا دقیقا در این ماجرا از چه میترسد؟ به نظر میرسد بیش از هر چیز ترس آمریکا و نگرانی او در منطقه، احتمال راه افتادن یک جنگ نظامی با ایران باشد. به گفته مقامات پنتاگون که مشغول انجام تحلیلهای جدید از احتمال بسته شدن تنگه هرمز هستند، «با وجود اینکه بعید است ایران چنین نقشهای را بعد از اجرای تحریمها عملی کند، در هر صورت قادر خواهد بود با کمک نیروی دریایی قدرتمند خود تنگه هرمز را بسته و اجازه ندهد هیچ کشتیای از آن عبور کند». در گزارش این افراد در پنتاگون آمده است: گرچه ناوهای ایرانی به پای ناوهای آمریکایی نمیرسد اما حدود 2 دهه است که این کشور سرمایهگذاریهای خود را به سمت گسترش سلاحهای جنگ نامتقارن مانند مین، ناوگان قایقهای تندرو و مسلح و موشکهای کروز ضدکشتی که در یکهزار مایل از مرزهای آبی ایران در کناره خلیجفارس قرار دارند به کار بسته است و به تهدیدی برای قویترین نیروی دریایی جهان تبدیل شده است. ژنرال دمپسی روز یکشنبه در گفتوگو با شبکه خبری CBS گفت: «پاسخ ساده است: بله! ایران میتواند تنگه هرمز را مسدود کند».
برآورد تحلیلگران نیروی دریایی ارتش آمریکا از اینکه ظرف چه مدت میتوانند تنگه هرمز را دوباره بازگشایی کنند، مدتزمانی بین یک روز تا ماههای متعدد است. مدتزمانی که ناوهای ایرانی و نیروی دریایی جمهوری اسلامی میتواند در برابر حمله آمریکا مقاومت کرده یا نابود شود مدت زمانی است که هیچکس نمیتواند طول آن را به درستی مشخص کند. مایکل کانل، مدیر برنامه مطالعاتی در مرکز تحلیل نیروی دریایی ارتش آمریکا که یک سازمان تحقیق و پژوهش برای نیروی دریایی و تفنگداران نیروی دریایی ارتش است، درباره ویژگیهای نظامی ایران در تنگه هرمز گفت: ایران دارای 2 نیروی دریایی است.
نیروی دریایی سنتی این کشور که دارای کشتیهای بزرگ با قدمتی چندین ساله است و دومی نیروی دریایی سپاه پاسداران که دارای قایقهای تیزرو و تاکتیکهای چریکی است. وی گفت: اگر بخواهیم به زبان آمریکایی بگوییم، شما با کابوهایی طرف هستید که هر کدام کار خود را میکنند و نقشه منسجمی برای حمله به یک ناوگان دریایی ندارند! یک گزارش غیرمحرمانه که توسط اداره اطلاعات نیروی دریایی آمریکا در سال 2009 منتشر شده نشان میدهد، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به طور پیوسته در حال ساخت و خرید قایقهای تندروی ویژه حمل موشک و انباشت مینهای سطح آبی بوده است.
کارشناسان آمریکایی معتقدند این نیرو در حال حاضر چیزی حدود 2هزار مین دریایی در اختیار دارد. مینهای ایران میتواند مانعی موثر در برابر نیروهای دشمن باشد. گرچه ایالات متحده با مین جمعکنهای خود میتواند آبهای بسته شده در تنگه هرمز را دوباره بازگشایی کند، با این حال تحلیلگران معتقدند نیروی دریایی آمریکا در این راه ممکن است با لایههایی از حملات همزمان ایران مواجه شود. ایران در این راه میتواند از موشکهای ضدکشتی خود که در خط ساحلی مستقر کرده استفاده کند یا از جزایر و سکوهای نفتی در این زمینه استفاده کند و در همان زمان با قایقهای تندرو و کوچک مسلح به موشک، به جنگ ناوهای آمریکایی برود. کانل در این زمینه گفت: مساله فوری؛ جمعآوری مینهای سطح آبی است اما آنها با موشکهای کروز ضدکشتی و قایقهای تندرو به صورت همزمان حمله میکنند و کشتیهای آمریکایی را محاصره میکنند.
از طرف دیگر آمریکا میتواند با حملات هوایی سکوهای زمینی پرتاب موشکها در خط ساحلی خلیجفارس را مورد هدف قرار داده و نابود کند اما ایران پرتابکنندههای موشک در خطوط ساحلی را کاملا استتار کرده و آمریکا قادر به انجام عملیات شناسایی در این زمینه نیز در مدت کوتاه نیست. موقعیت جغرافیایی تنگه نیز آمریکا را با محدودیتهای بیشتری روبهرو کرده است. آبراه تنگه هرمز که تنها 35 مایل است، آنقدر باریک است که امکان مانور و عکسالعمل متقابل را بسته و به قول یکی از افسران بلندپایه نیروی دریایی ارتش آمریکا، جنگیدن با کشتی و ناو در این تنگه مانند جنگیدن 2 انسان در کیوسک تلفن است!