دولت غیرنظامی پاکستان، آماج حملات
دادگاه عالی پاکستان دیروز (دوشنبه)، نخستوزیر این کشور را به «نافرمانی نسبت به دستورات مربوط به بازگشایی پروندههای فساد» محکوم و اعلام کرد: یوسف رضا گیلانی باید شخصا طی روزهای آتی در دادگاه حضور یابد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، این اقدام فشارها علیه دولت غیرنظامی پاکستان را افزایش میدهد، دولتی که طی ماههای گذشته شاهد ناآرامی بوده و حتی ممکن است مجبور به برگزاری انتخابات زودهنگام شود.
نصیر الملک، قاضی دادگاه عالی پاکستان اعلام کرد: دادگاه عالی، حکم نافرمانی نسبت به دستور دادگاه را برای نخستوزیر پاکستان صادر کرده است. براساس این حکم نخستوزیر پاکستان به نافرمانی از دستورات دادگاه محکوم شده است. این قاضی پاکستانی افزود: نخستوزیر پاکستان باید خود شخصا در 19 ژانویه (29 دی) در دادگاه حضور یابد. دادگاه عالی پاکستان از دولت این کشور خواسته که پروندههای مربوط به فساد را بازگشایی کند، این پروندهها شامل متهمان بسیاری از جمله آصف علی زرداری، رئیسجمهوری کنونی پاکستان است. دولت پاکستان تاکنون از پذیرفتن این حکم خودداری کرده است. زرداری و دولت پاکستان اعلام کردند، در حال حاضر رئیسجمهوری و نخستوزیر از مصونیت قضایی نسبت به پیگرد قانونی برخوردار هستند.
رئیسجمهوری پاکستان همچنین درباره انجام بررسیهای لازم در رابطه با نامهاش به مقامهای آمریکایی، تحت فشار قرار گرفته است. حسین حقانی، یکی از دستیاران زرداری و سفیر سابق پاکستان در آمریکا چندی پیش به علت دادن نامهای از طرف رئیسجمهوری پاکستان به مقامهای آمریکایی از سمت خود استعفا کرد. ظاهرا زرداری نامهای را به مقامهای آمریکایی نوشته بود که در آن اعلام شده بود، ارتش پاکستان قصد دارد علیه دولت غیرنظامی این کشور کودتا کند.
تنشها در پاکستان از هفته پیش و همزمان با انتقاد گیلانی از ارتش بالا گرفت. نخستوزیر پاکستان هفته گذشته در یک گفتوگوی تلویزیونی فرماندهان ارتش را به باد انتقاد گرفت. یوسف رضا گیلانی، نخستوزیر پاکستان گفت پارلمان این کشور در جلسه رای اعتماد به او باید بین «دموکراسی و دیکتاتوری» یکی را انتخاب کند.
پس از آن ارتش علنا از آقای گیلانی انتقاد کرد و نسبت به پیامدهای احتمالی اظهارات او هشدار داد. همزمان با این تنشها آقای گیلانی وزیر دفاع خود را، که روابط نزدیکی با ارتش داشت، از سمت خود برکنار کرد. ماه گذشته هم آقای گیلانی بدون اشاره مستقیم به ارتش پاکستان گفته بود که توطئههایی برای سرنگون کردن دولت او در جریان است. این اظهارات باعث شد که ژنرال اشفق کیانی، فرمانده ارتش پاکستان شایعات مربوط به احتمال وقوع کودتا را رد کند. یافتن و کشتن اسامه بنلادن در خاک پاکستان توسط آمریکاییها باعث شد اعتبار ارتش پاکستان بهشدت خدشهدار شود.
تاریخچه قدرت گرفتن غیرنظامیان در پاکستان
بررسی تاریخ سیاسی پاکستان نشان میدهد که نظامیان این کشور نقش عمدهای در آن ایفا کردهاند. از زمان استقلال پاکستان در سال 1947میلادی (1326شمسی) تاکنون، چهار ژنرال در صدر هیئت حاکمه این کشور قرار گرفتهاند. دلیل ظهور ژنرالهای پاکستانی در عرصه قدرت را باید در ریشههای ساختار سیاسی این کشور جستوجو کرد. تحلیلگران سیاسی «دغدغه امنیت» و «ترس از هند» را دو دلیل عمده ظهور ژنرالها در صدر قدرت و نیز گسترش نهادهای نظامی، دفاعی و امنیتی در ساختار سیاسی و حکومتی پاکستان عنوان میکنند. پاکستان را میتوان کشوری تحت نظارت «پراتور»ها (گارد محافظ امپراتور رم باستان) نامید زیرا ژنرالها تجربه کافی درباره غلبه برنهادهای اصلی سیاسی را به دست آوردهاند.
ژنرالها خود را مهمترین عامل بقای کشور و دفعکننده تهدیدها تلقی کرده و با تکیه بر این باور هویت ویژهای را برای خود قائل هستند. به تعبیر دیگر ژنرالها هرزمان منافع ملی را درخطر ببینند و هرگاه رقابت سیاسی بین گروههای غیرنظامی و نهادهای دولتی دچار بینظمی شود، در آن صورت آنان نقش «منجی» را بر عهده میگیرند.
پاکستان پس از جدایی از هند به تقاضای جمعیت مسلمانان شبهقاره برای تشکیل یک دولت اسلامی در 14اوت سال 1947میلادی (22مرداد سال 1326شمسی) تاسیس شد و پس از آن تلاشهای مردم پاکستان برای اجرای دموکراسی در برهههای زمانی مختلف با شکست مواجه شد که همگی نشأت گرفته از اجرای ناقص دموکراسی در این کشور است. مردم پاکستان نتوانستند قانون اساسی خود را طی سالهای متمادی به گونهای تغییر دهند تا از این نوع شبهه دیکتاتوری عبور کنند؛ در مدل دیکتاتوری پاکستان که منحصر به فرد است ژنرالهای پاکستانی قدرت را به چنگ می آورند و حق و حقوق مردم را پایمال میکنند.
در هر دو دهه 70 و 90 ارتش پاکستان علیه دولت این کشور کودتا کرد. اول بار ژنرال ضیاالحق، ذوالفقار علی بوتو را سینه دیوار گذاشت و بار دوم ژنرال مشرف، نواز شریف را به تبعید فرستاد.
مشرف به پاکستان بازمیگردد
از سوی دیگر پرویز مشرف با ابراز نگرانی نسبت به خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان عنوان داشت که اواخر ماه جاری به پاکستان بازمیگردد. پرویز مشرف، رئیسجمهوری سابق پاکستان در گفتوگو با روزنامه اماراتی «البیان» عنوان داشت: اواخر ماه جاری میلادی بعد از گذشت سه سال در تبعید قصد دارم به کشورم بازگردم. مشرف پیشتر اعلام کرده بود که با وجود احتمال دستگیری یا ترورش در ماه مارس به پاکستان بازمیگردد. وی در ادامه افزود: مصمم هستم که به پاکستان بازگردم، البته خطرات زیادی در این مسیر وجود دارد و من تصمیمم را درباره اینکه ماه مارس به پاکستان برگردم را تغییر دادم، چراکه شرایط سیاسی و اقتصادی پاکستان متغیر است.
مشرف همچنین عنوان داشت: من همیشه کشورم را در رأس اولویتهایم قرار میدهم. ما نباید به منافع فردی یا حزبی توجه کنیم، بنابراین بازگشت من در این زمان به نفع پاکستان است. مشرف در ادامه در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه وی از سوی دادگاه مبارزه با تروریسم پاکستان به اتهام کوتاهی در حفاظت از بینظیر بوتو تحت پیگرد است، عنوان داشت: ما شاهد درگیریهای حقوقی و قانونی در این زمینه هستیم چراکه هیچ مدرک و دلیلی علیه من در این زمینه وجود ندارد. میتوانم بگویم که این دعوی قانونی علیه من سیاسی و بیاساس است.
وی همچنین درباره بازگشت به فعالیتهای سیاسی به وسیله تاسیس حزب جدید و احتمال به قدرت رسیدن دوبارهاش، عنوان داشت: ملت پاکستان همان کسانی هستند که مرا به قدرت بازمیگردانند. فکر میکنم که مردم پاکستان از من حمایت میکنند. عدم حضور من در کشور مانع آغاز فعالیتهای سیاسیام میشود بنابراین باید تصمیم میگرفتم که به کشور بازگردم. مشرف در ادامه افزود: من فرمانده ارتش بودم و حدود 9 سال میان آنها بودم. مطمئنم که ارتش پاکستان به من وفادار باقی میماند. مشرف در ادامه افزود: این مسئله باید از طریق حمایت مردم پاکستان انجام شود.
ما میخواهیم مردم از حزب ما حمایت کنند. در زمانی که من در پاکستان حاکم بودم، این کشور به صورت بسیار خوبی اداره میشد بهطوری که برای بهبود زندگی پاکستانیها بسیار تلاش کردم. در آن زمان ثبات سیاسی پاکستان بر فعالیتهای تروریستی نیز تاثیر گذاشته و آنها را کنترل کرده بود اما امروزه مردم پاکستان از آب و برق و دیگر امکانات بیبهره هستند.
رئیسجمهوری سابق پاکستان در ادامه افزود: روابط پاکستان و آمریکا امروز در پایینترین سطح خود قرار دارد چرا که اقدامات کافی برای همکاری در زمینه مبارزه با القاعده و گروه حقانی اتخاذ نشده است. وی همچنین عنوان داشت: زمانی که من در قدرت بودم، رابطه خوبی با جورج بوش، رئیسجمهوری وقت آمریکا داشتم و مستقیما با او تلفنی صحبت میکردم اما اکنون شاهد این روابط میان رهبران دو کشور نیستیم. مشرف در ادامه درباره نظر برخی تحلیلگران که وی را «عروسک دست آمریکاییها و انگلیسیها» میدانستند، عنوان داشت: این ادعا درست نیست.
من بازیچه دست هیچ کسی نبودم و مستقل عمل میکنم. وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه در زمان حکومت مشرف زبان جنگ میان مسئولان پاکستان و طالبان حاکم بود و آمریکا اکنون با طالبان مذاکره میکند، تاکید کرد: امروز شرایط با 11 سال قبل و گذشت 11 سال از جنگ با طالبان فرق میکند.
در سال 2002 تا 2004 استراتژی من جدا کردن پشتونها از طالبان بود. طالبانیها همه از پشتونها بودند اما همه پشتونها از طالبان پیروی نمیکردند، چرا که 55 درصد جامعه افغان را تشکیل میدهند. مشرف همچنین عنوان داشت: من درباره جدول زمانبندی عقبنشینی نیروهای آمریکایی از افغانستان نگرانم، چراکه در این صورت پاکستان قربانی نخست این عقبنشینی خواهد بود، مگر آنکه برای ثبات پاکستان تلاش کنیم.
ممکن است این عقبنشینی درگیری میان گروههای افغانی و بازگشت طالبان و حضور شش میلیون پناهنده افغانی در پاکستان را به دنبال داشته باشد. وی در ادامه افزود: در استراتژی کوتاهمدت باید با طالبان و تروریسم مبارزه کرد اما در استراتژی بلندمدت باید این افراد را از جامعه جدا کرد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
