در روزهای اخیر بشار اسد گامهای بلندی را در جعت اجرای برنامه صلح اتحادیه عرب برداشت و با صدور فرمان عفو عمومی و اجازه ورود خبرنگاران خارجی و فعالیت آزادانه آنها در هر کجای سوریه، انعطافپذیری خود را تا حدی به اثبات رساند.
اما این اقدام که به نظر میرسید برای پاینان دادن به درگیریهای 10 ماهه سوریه و البته حفظ قدرت بشار اسد صورت گرفته باشد هم نتوانست رنگ آرامش را به سوریه برگرداند و معارضین را اقناع کند. حال گروهی از معارضین با بینتیجه خواندن حضور ناظران اتحادیه عرب خواهان ورود بحران سوریه به فاز بینالمللی و شیفت ماموریت اتحادیه عرب به سازمان ملل هستند. در خواستی که اگر چه به سادگی برآورده نمیشود بسیاری از کشورهای اروپایی تمایلی به آن ندارند اما به نظر نمیرسد فرانسه مخالفتی با آن داشته باشد. در همین راستا روزنامه فرامنطقهای الشرقالاوسط به نقل از سخنگوی معاون وزیر امور خارجه فرانسه نوشت: مسئله اعمال تحریمهای بیشتر علیه سوریه در نشست آتی وزیران خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل بررسی خواهد شد. تا کنون ایالات متحده اتحادیه اروپا، ترکیه و اتحادیه عرب تحریمهایی که اگر چه اقتصاد سوریه ضربهزده است اما برای تغییر رویکرد بشار اسد اعمال شد.
از سوی دیگر روسیه نیز همچنان به دنبال یافتن راهکاری جدید برای پایان دادن به بحران سوریه است. دیپلماتهای غربی از ارایه پیشنویس قطعنامه جدید روسیه درباره سوریه به شورای امنیت سازمان ملل خبر دادند. به گزارش رویترز، دیپلماتهای غربی از ارائه پیشنویس قطعنامه جدید روسیه در خصوص سوریه به شورای امنیت سازمان ملل خبر دادند. به گزارش رویترز، دیپلماتهای غربی اعلام کردند: 15 عضو شورای امنیت سازمان ملل روز سهشنبه پیشنویس قطعنامه جدید روسیه را بررسی خواهند کرد.
این سومین پیشنویسی است که مسکو طی ماه جاری به این شورا ارائه میدهد. در ماه اکتبر روسیه و چین قطعنامه اروپا را در خصوص تحریمها علیه سوریه وتو کردند. روسیه پیشنویس قطعنامه خود را در 15 دسامبر ارائه داد و کشورهای غربی توافق کردند تا آن را مورد بحث و گفتوگو قرار دهند، اما از آن زمان تاکنون پیشرفت کمی حاصل شده است. دیپلماتهای غربی میگویند که نمیتوانند موضع روسیه را که هم دولت و هم مخالفان را محکوم میکنند،بپذیرند.
آنها در ادامه روسیه را به شکست در مذاکرات جدی متهم کرده و گفتند که روسیه تلاش دارد تا برای دمشق زمان بخرد. روسیه نیز در واکنش به این اظهارات اعلام کرده است که قصد دارد جلوی تصویب هر نوع قطعنامهای را که منجر به مداخله غرب در سوریه شود، بگیرد. بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل خطاب به شورای امنیت اعلام کرد که مساله سوریه باید به طور منسجمی بررسی شود. قطعنامه دیگری نیز توسط روسیه در 23 دسامبر به شورای امنیت ارائه شد اما اینگونه به نظر میرسد که پیشنویس قطعنامه جدید هیچ نشانهای از پذیرش درخواست غرب در خصوص سوریه ندارد. به عنوان مثال در یکی از پاراگرافهای این پیشنویس از دولت سوریه درخواست شده است تا فورا حملات را پایان داده و به حق مردم برای آزادی بیان، تجمع صلحآمیز و گردهمآییها احترام بگذارند. در ادامه این پیشنویس از هر دو طرف خواسته شده تا فورا به خشونتها پایان داده و با اتحادیه عرب همکاری کند.
آغاز برنامه آموزش ناظران اتحادیه عرب از سوی سازمان ملل
از سوی دیگر در پی مطرح شدن تردیدهایی از سوی برخی کشورها نسبت به ماموریت ناظران اتحادیه عرب، سازمان ملل اعلام کرد در چند روز آینده برنامه آموزش این ناظران را آغاز خواهد کرد. به گزارش سایت شبکه العربیه، سخنگوی سازمان ملل اعلام کرد که این سازمان پس از جلسه اتحادیه عرب درباره تحولات سوریه کار خود را درباره آموزش ناظران اتحادیه عرب در سوریه آغاز خواهد کرد و برای این منظور گروهی از کارشناسان سازمان ملل راهی قاهره پایتخت مصر خواهند شد. وی در ادامه گفت: بنا به درخواست اتحادیه عرب ما کار آموزش این ناظران را آغاز خواهیم کرد و مسئولیت آموزش این ناظران نیز به عهده کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل خواهد بود وی در ادامه گفت: این آموزش باید بیشتر انجام میشد اما بنا به درخواست اتحادیه عرب این امر به بعد از نشست این اتحادیه موکول شد. از سوی دیگر، وزارت امور خارجه روسیه در بیانیهای از صدور عفو عمومی توسط بشار اسد استقبال و اعلام کرد که مسکو مطمئن است که سوریه میتواند به تعهدات بینامللی خود براساس طرح اتحادیه عرب عمل کند در بیانیه وزارت امور خارجه روسیه همچنین آمده است: مسکو این اقدام مقامات سوریه را یک گام مهم و مثبت در اجرای طرح اتحادیه عرب در سوریه میداند. از سوی دیگر، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه با ویلیام برنز، معاون وزیر امور خارجه امریکا در مسکو دیدار کرده و تحولات منطقه از جمله مسئله سوریه را مورد بحثت و بررسی قرار داد.
بنا به اعلام وزارت امور خارجه روسیه میخاییل بو گدانف، مشاور وزیر امور خارجه روسیه درباره مسائل خاورمیانه و شمال آفریقا نیز با معاون وزیر امور خارجه امریکا دیدار داشته و در این دیدار دو طرف اوضاع در سوریه را مورد بحث و بررسی قرار دادند و روسیه بر احترام به حاکمیت سوریه و پایان دادن به وضع کنونی با برگزاری مذاکرات مستقیم بین مخالفان و دولت تاکید کرد از سوی دیگر الکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهور بلاروس با تاکید بر این که سوریه وضع کنونی خود را پشت سر خواهد گذاشت، گفت: بلا روس به طور کامل از سوریه و مواضع این کشور دفاع میکند و مطمئن است که امنیت و ثبات بار دیگر به این کشور باز خواهد گشت.
وی در جلسه تقدیم استوارنامه سفیر سوریه در بلاروس با اعلام این که امنیت و ثبات به زودی به سوریه باز میگردد، برگسترش روابط بین دو کشور تاکید کرد.
واکنش مقامات عربی به در خواست امیر قطر
از سوی دیگر، هوشیار زیباری، وزیر امور خارجه عراق در سخنانی اعلام کرد که پیشنهاد شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، امیر قطر درباره اعزام نیروهای نظامی کشورهای عربی به سوریه در نشست روز 22 ژانویه وزرای امور خارجه اتحادیه عرب مورد بحث و بررسی قرار میگیرد.
شیخ عبدالله بن زیاد آل نهیان، وزیر امور خارجه امارات نیز در این خصوصی گفت: این مسئله هم اکنون در مرحله مشاوره و تبادل آرا است و در نشست روز 22 ژانویه مطرح میشود و به نظر من این نشست از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. امیر قطر پیشتر ورود نیروهای نظامی کشورهای عضو اتحادیه عرب به سوریه را خواستار شده بود اتحادیه عرب نیز اعلام کرد که نشست کمیته وزارتی این اتحادیه درباره تحولات سوریه روز شنبه 21 ژانویه و نشست اتحادیه عرب در سطح وزارت امور خارجه روز یکشنبه 22 ژانویه برگزار میشود و در ماموریت ناظران اتحادیه عرب بازبینی کلی انجام خواهدشد در همین حال ریاض المکلی، وزیر امور خارجه تشکیلات خود گردان اعلام کرد که ورود نیروهای نظامی کشورهای عضو اتحادیه عرب به سوریه، این کشور را به جنگ و درگیری با این نیروها وادار میکند و ترو خشک در این درگیری با هم خواهند سوخت.
وی گفت: ما پیشنهاد امیر قطر را درباره ورود نیروهای نظامی کشورهای اتحادیه عرب به سوریه شنیدیم، اما به نظر ما بهتر است در این خصوص خویشتنداری شود و ارتش کشورهای عربی در چنین مسائلی دخالت نکنند چرا که هر نوع تلفات در این درگیریها به ملت سوریه وارد میشود و یقینا دولت سوریه نیز چنین پیشنهادی را قبول نمیکند. وی در ادامه عنوان داشت: باید در مسائل سوریه صبر پیشه کرد تا مذاکرات بین مخالفان و دولت سوریه و مرحله انتقالی در این کشور آغاز و انتخابات آزاد و دمکراتیک در سوریه برگزار شود. از سوی دیگر خبرگزاری سانا اعلام کرد که یک گروه مسلح تروریستی یکی از نظامیان عالی رتبه این کشور را با رتبه سرتیپی در منطقه «الغوطه» هنگامی که قصد داشت به محل کارش برود ترور کرد.
از سوی دیگر وزارت دفاع آلمان ادعا کرد که یک کشتی نظامی سوریه چندی پیش به یکی از کشتیهای جنگی آلمان در شرق دریای مدیترانه نزدیک شده که براساس قوانین بینالمللی این امر که بدون اطلاع کشتی آلمانی صورت گرفته یک مسئله نا پسند و غیر قابل قبول است. این در حالی است که پیشتر خبرگزاریها از ورود یک کشتی آلمانی غیر نظامی به سواحل سوریه خبر دادند که اقدام به جاسوسی علیه این کشور کرده بود.