قطر به دنبال جنگ‌افروزی در سوریه

نقش‌آفرینی قطر در بحران سوریه روز به روز پررنگ‌تر شده و شکل جدی‌تری به خود می‌گیرد. پس از آن‌که هفته گذشته امیر قطر خواهان لشکر کشی کشورهای عربی به سوریه شد اکنون نیز شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی تکرار سناریوی لیبی در سوریه را خواستار شده است. به گزارش روزنامه فایننشیال تایمز، برخی تحلیلگران معتقدند که شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، امیر قطر درباره سوریه دیگر چشم امید به اتحادیه عرب ندوخته و خود با استفاده از دیگر راهکارها در این زمینه دست به کار شده است.
همزمان با انتقاد جوامع بین‌المللی از قطعنامه پیشنهادی روسیه
این روزنامه در ادامه نوشت: ممکن است امیر قطر به حمایت از «ارتش آزاد سوریه» که با نظام حاکم مخالف است، روی آورد، چنین اقداماتی تکرار سناریوی قطر در لیبی را به دنبال خواهد داشت چرا که دوحه از لیبیایی‌هایی که با نظام معمر قذافی، رهبر سابق این کشور مبارزه می‌کردند، حمایت مالی و نظامی کرده بود. فایننشیال تایمزهمچنین گزارش داد: اما مسئله سوریه متفاوت است و تکرار این سناریو در سوریه توسط قطر بسیار خطرناک خواهد بود. سخنان اخیر امیر قطر درباره اعزام نیروهای عربی به سوریه ممکن است با هدف مداخله نظامی در این کشور بیان شده باشد هرچند که این مداخله در شرایط کنونی از سوی غرب و کشورهای عربی بعید است.
این روزنامه در ادامه نوشت: سیاست قطر درباره سوریه نتایج مختلف و متضادی به دنبال داشته، ممکن است فشارهای دوحه بر اتحادیه عرب برای اتخاذ اقدامات سخت‌تر علیه نظام سوریه باعث شود که نظام این کشور اقدامات انتقام‌جویانه علیه قطر اتخاذ کند. قطری‌ها به خوبی از این خطرات اطلاع دارند اما معتقدند که مسئله سوریه به نقطه‌ای بی‌بازگشت رسیده است. روزنامه فایننشیال تایمز، همچنین گزارش داد: چنانچه نظام اسد باقی بماند، قطری‌ها دچار ناکامی و شکست می‌شوند. هفته گذشته نیز امیر قطر خواهان اعزام نیرو توسط کشورهای عربی برای متوقف کردن سرکوب غیرنظامیان در سوریه شده بود.
امیر قطر که کشورش سال گذشته یکی از حامیان ناتو در سرنگونی حکومت قذافی بود، نخستین مقام عربی بود که چنین درخواستی را مطرح کرد. امیر قطر، در گفت‌وگویی با برنامه «۶۰ دقیقه» کانال خبری سی بی‌ اس گفته بود: «باید با اعزام نیرو، کشتار در سوریه را متوقف کرد.» وی در پاسخ به این سوال که آیا مداخله در سوریه مطابق با منافع کشورهای عربی است گفت: «در چنین موقعیتی برای متوقف کردن کشتارها، باید نیروهایی به آن کشور اعزام شوند.»
انتقاد مسکو از اتحادیه عرب
از سوی دیگر روسیه با رد طرح اعزام نیروهای نظامی اتحادیه عرب به سوریه اعلام کرد که مسکو عقیده دارد این امر جزو اختیارات اتحادیه عرب نیست. به گزارش سانا گنادی گاتیلف، معاون وزیر امور خارجه روسیه در یک کنفرانس خبری در مسکو با مخالفت با طرح اعزام نیروهای نظامی کشورهای عضو اتحادیه عرب به سوریه گفت: مسکو اعتقاد دارد که چنین مسئله‌ای رخ نخواهد داد و اتحادیه عرب نیز چنین حقی ندارد چرا که تا آنجایی که ما اطلاع داریم مسئله دخالت نظامی کشورهای عضو در یک کشور دیگر در اساسنامه این اتحادیه نیامده است. وی گفت: فرستادن نیروهای نظامی به سوریه هیچ نتیجه مثبتی در بر ندارد و یقینا به حل‌وفصل مسائل موجود در این کشور نمی‌انجامد.
این مقام وزارت امور خارجه روسیه درباره پیش‌نویس قطعنامه کشورش درباره تحولات سوریه نیز گفت: ما از تلاش‌های برخی کشورهای غربی برای اصلاح بندهایی از پیش‌نویس قطعنامه روسیه متاسفیم و عقیده داریم که این امر برای از بین بردن ابعاد مثبت این قطعنامه صورت می‌گیرد. وی در ادامه گفت: ما نمی‌توانیم این اصلاحات را قبول کنیم و مسکو عقیده دارد که قطعنامه شورای امنیت درباره سوریه باید متعادل باشد. گاتیلف ادامه داد: کشورهای غربی دو عبارت «توقف خشونت‌ها از سوی دو طرف» و نیز «حل‌وفصل مسائل سوریه بدون استفاده از زور» را از پیش‌نویس قطعنامه روسیه حذف کرده‌اند و این امر باعث شده که ما در مواضع و صداقت کشورهای غربی در این خصوص شک کنیم.
از سوی دیگر نبیل العربی، دبیرکل اتحادیه عرب پس از بازگشت از کشورهای بحرین و عمان عنوان داشت: وضع سوریه پیچیده شده است و ماموریت اصلی ناظران اتحادیه عرب این است که وضع را آرام نگه دارند و کمیته وزارتی اتحادیه عرب درباره سوریه روز شنبه برای بررسی اوضاع در این کشور جلسه‌ای را تشکیل می‌دهد و در این جلسه گزارش محمد مصطفی الدابی، رئیس ناظران اتحادیه عرب در سوریه مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.
وی در ادامه عنوان داشت: در سفر خود به عمان و بحرین نظرات مقامات این کشور را درباره تحولات منطقه و جهان عرب شنیدم و اقداماتی را که دولت بحرین درباره تحولات اخیر در این کشور رخ داده را نیز پیگیری کردم. نبیل العربی درباره کنفرانس آینده سران کشورهای عضو اتحادیه عرب نیز گفت: یک هیئت از اتحادیه عرب در پایان ماه میلادی جاری عازم بغداد خواهد شد تا اقدامات لازم را برای برگزاری این نشست در عراق انجام دهد. همچنین یک منبع از اتحادیه عرب اعلام کرد که با توجه به تماس‌هایی که طی هفته اخیر اتحادیه عرب با مقامات سوریه داشته دمشق به احتمال زیاد با تمدید ماموریت ناظران اتحادیه عرب در این کشور مخالفت نمی‌کند اما قبول نخواهد کرد که اختیارات این هیئت در سوریه گسترش یابد. وی در ادامه گفت: همچنین پیش‌بینی می‌شود که سوریه با افزایش تعداد ناظران اتحادیه موافقت کند اما از این‌که آنها ماموریت کمیته حقیقت‌یاب را به عهده بگیرند یا از مناطق نظامی بازدید کنند، ممانعت خواهد کرد.
واکنش جوامع بین‌المللی به قطعنامه روسیه
در همین حال سوزان رایس، نماینده امریکا در سازمان ملل با انتقاد از مواضع روسیه درباره تحولات سوریه از ادامه قاچاق اسلحه به این کشور ابراز نگرانی کرد و تلاش‌های روسیه را درباره تصویب قطعنامه‌ای برای ممانعت از صدور اسلحه به این کشور مورد انتقاد قرار داد. نماینده امریکا در سازمان ملل درباره پیش‌نویس قطعنامه روسیه نیز گفت: مسکو باید در این خصوص جدیت خود را با قبول برخی اصلاحات در بندهای این قطعنامه که اعضای شورای امنیت خواهان آن هستند، نشان دهد. فرانسه نیز با ناکافی خواندن پیش‌نویس قطعنامه روسیه به شورای امنیت آن را بسیار دور از واقعیت موجود در سوریه خواند.
رومان نادال، معاون سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه در سخنانی عنوان داشت: پیش‌نویس قطعنامه روسیه درباره مسائل سوریه بسیار از آنچه که در این کشور در جریان است به دور است و شورای امنیت باید هر چه زودتر درباره توقف خشونت‌ها در سوریه وارد عمل شود و ما نیز در این خصوص با جدیت هر چه تمام‌تر این مسئله را پیگیری می‌کنیم. ویلیام هیگ، وزیر امور خارجه انگلیس نیز در جمع نمایندگان پارلمان این کشور گفت: شورای امنیت باید مدت‌ها پیش درباره مسائل سوریه قطعنامه‌ای صادر می‌کرد و ما نسبت به مواضع روسیه در این خصوص خوش‌بین نیستیم. مقام ارشد وزارت خارجه انگلیس ادامه داد: زمانی که در ماه اکتبر تلاش کردیم علیه سوریه قطعنامه‌ای تصویب کنیم با وتو روسیه و چین روبه‌رو شدیم اما ما به مذاکرات خود را با روسیه ادامه می‌دهیم و عقیده داریم که اگر اتحادیه عرب به‌طور مستقیم به شورای امنیت مراجعه کند این امر به مسئله کمک بسیاری خواهد کرد.
میشل سلیمان، رئیس‌جمهور لبنان نیز با ابراز امیدواری از موفقیت طرح اتحادیه عرب برای حل‌وفصل سیاسی مسائل سوریه گفت: در یک کشور دمکراتیک باید قدرت بین گروه‌های مختلف کشور دست به دست شود و همه ملت و گروه‌های موجود در روند سیاسی شرکت کنند و این چیزی است که سوریه نیز از آن مستثنی نیست.
مورا کونلی، سفیر امریکا در لبنان نیز با ابراز نگرانی از تاثیرگذاری تحولات سوریه بر امنیت لبنان گفت: ما تحولات سیاسی و امنیتی لبنان را مورد بررسی قرار داده‌ایم و واشنگتن از احتمال تاثیرگذاری تحولات سوریه بر امنیت لبنان بسیار نگران است. از سوی دیگر دیده‌بان حقوق بشر سوریه اعلام کرد که مقامات این کشور «نجاتی طیاره» از فعالان مطرح حقوقی و سیاسی سوریه را که از ماه مه بازداشت شده بود را آزاد کردند.
از سوی دیگر، شاهزاده خالد بن سعود، معاون وزیر خارجه عربستان به روزنامه فرامنطقه‌ای الحیاه گفت: ما قصد نداریم سفارت‌مان را در دمشق ببندیم. وی خاطرنشان کرد: هیچ تصمیمی درحال حاضر برای این مسئله نداریم و آنچه که تاکنون انجام داد‌ه‌ایم کاهش تعداد دیپلمات‌های عربستانی فعال در سوریه است.
بی‌طرفی فلسطین در مسئله سوریه
عضو ارشد حماس اعلام کرد که این جنبش در مسئله سوریه میانجی گری نمی‌کند و تنها به طرف‌های موجود در این کشور توصیه‌هایی کرده است. اسامه حمدان، عضو دفتر سیاسی جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) و مسئول روابط بین‌الملل این جنبش در گفت‌وگو با شبکه الجزیره، اعلام کرد که حماس در مسئله سوریه میانجی‌گری نمی‌کند و حامل هیچ پیامی به رهبران سوریه نبوده است.
وی در ادامه گفت: حماس تنها به طرف‌های موجود در سوریه توصیه‌هایی ارایه کرده و عقیده دارد که مسئله سوریه باید به صورت سیاسی حل‌وفصل شود. عضو ارشد حماس با تاکید بر ضرورت عدم دخالت در امور داخلی سوریه تصریح کرد: دخالت در امور داخلی سوریه وضع را بدتر می‌کند و بر رنج‌های ملت سوریه خواهد افزود. مسئول روابط بین‌الملل جنبش حماس درباره مسئله خروج مقامات این جنبش از سوریه گفت: حماس درخواستی مبنی بر ترک سوریه یا انتقال دفاترش به کشوری دیگر از سوی مقامات این کشور دریافت نکرد.
اسامه حمدان درباره روابط حماس و اردن نیز گفت: ما خواهان روابط خوب با همه کشورهای عربی هستیم، اردن نیز یکی از کشورهای عربی است و ما تلاش داریم روابط خود را با اردن گسترش دهیم. وی ادامه داد: وجود حماس در اردن نه تنها طرح «کشور جایگزین» را تقویت نمی‌کند بلکه عدم اجرای این طرح را تضمین خواهد کرد و نشان می‌دهد که باید همگان به سرزمین فلسطین به عنوان وطن ملت فلسطین نگاه کنند.