تهامه مهدوی
بعد از هشدارهای متعددی که برخی مسئولان از جمله وزیر اطلاعات درباره شیوع موج تبلیغ عرفانهای کاذب در کشور بخصوص در مدارس دادند، حالا دکتر فرهاد اقطار مدیرکل پیشگیری از آسیبهای اجتماعی سازمان بهزیستی کشور هم میگوید برخی جریانهای نوظهور معنویت گرا در شهرهای کوچک در قالب و صورتهایی مانند دراویش تجلی مییابد، اما در حال حاضر مشاهده میشود که در استانهای بزرگ کتابهایی به فروش میرسد که اوشو، معنویت هندی، معنویت آمریکایی و شیطان پرستی را ترویج میکنند.
او با اشاره به وجود شیطان پرستیهای سنتی در استانهایینظیر کردستان ایران ومناطقی درجنوب، ادامه میدهد: در حال حاضر مشاهده میشود که شیطان پرستیهای نوین در قالب نمادهایی نظیر 666 در خیابانها تجلی مییابد و یا در قالب آویز گردن توسط کودکان و نوجوانان استفاده میشود.
سینمای ماورا هم فلسفههای سیاسی خاصی را بروز میدهد و اینها همه لزوم پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در کشور را افزایش میدهد. سال گذشته بود که حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات هم در باره نفوذ عرفانهای کاذب در میان دانشآموزان هشدار داد اما آموزش و پرورش مثل تمام موارد اینچنینی وجود چنین مشکلی در مدارس را نفی کرد و مدعی شد عرفانهای کاذب در مدارس دولتی وجود ندارد اما به رغم این ادعا و به منظور آشنایی معلمان تهرانی برای مقابله با فرقه انحرافی مدیرکل امور زنان و خانواده ریاستجمهوری کلاسهایی را برای آشنایی معلمان تهرانی با فرقههای انحرافی تشکیل داد.
گفته میشود تاکنون بیش از 3 هزار عرفان کاذب در دنیا شناسایی شدهاست. اما معروفترین آنها که در کشورما فعالیت دارد فرقه شیطان پرستی و بعد از آن عرفانهای اوشو، سرخپوستی، رام الله، پائولوکوئلیو و دالایی لاماست. دکترعلی فلاح رفیع، رئیس مرکز هماندیشی استادان و نخبگان دانشگاهی در این باره میگوید: فرقه انحرافی اوشو که در کشورمان نمایندگی دارد بیش از 100 جلد کتاب ترجمه شده به فارسی نیز دارد.
به گفته وی این عرفانهای کاذب اعتقادی به وجود خدا ندارند و با توجه به نیاز انسان به 3اصل آرامش، امید و شادی بدون توجه به معنویت، تعدادی از شهروندان را به خود جذب میکنند.
کاهش سن گرایش به عرفانهای کاذب نکته دیگری است که فلاح رفیع به آن اشاره کرده و میگوید: بسیاری از ترویجکنندگان این مکاتب برای تاثیرگذاری بیشتر بر افکار نسل جدید از سنین پایین، دبستان و راهنمایی آموزشهای خود را آغاز میکنند، حتی برخی از فرقههای ضاله برای مراحل دبستان و راهنمایی کتابهایی نیز دارند زیرا اگر در این سنین شکاف را آغاز کنند بیشتر میتوانند در کار خودشان موفق شوند.
وی میگوید: یکی از اصول تربیتی شروع آموزش از سنین پایین است زیرا هنگامی که به سطح دانشگاه رسیدهایم آموزههای تربیتی تاثیر چندانی ندارد هرچند امکان تغییر و تحول در هر رده سنی هست اما به طور طبیعی ذهن سنین پایینتر برای دریافتهای تازه آمادهتر است. فلاح رفیع با بیان اینکه کسانی که در جهت ترویج عرفانهای کاذب و مشوش کردن اذهان فعالیت میکنند برای دورههای راهنمایی و دبیرستان دانشآموزان برنامههای ویژه دارند، میگوید: متاسفانه برخی از این گروهها برای ترویج افکار و اندیشههای خود در دوران نوجوانی برنامههای ویژه و علمیای دارند.
البته تمامی این فرقهها کار علمی انجام نمیدهند اما برخی برای دوران راهنمایی و دبیرستان کتابها و معلمان مخصوص دارند. همچنین محافلی وجود دارد که در این دوران افراد را جذب کنند. ژرئیس مرکز هم اندیشی استادان و نخبگان دانشگاهی با تاکید بر اینکه آموزش و پرورش باید در این زمینه بسیار هوشیار باشد، گفت: در مقابل این کتابها، آموزش و پرورش نیز باید مطالبی را در خصوص گرایشهای معنوی و روحی انسان که امری فطری است تهیه و تدوین کند و نرمافزارهای لازم را در این زمینه در اختیار معلمان قرار دهد.
اما حجتالاسلام علیرضا سلیمی در اینباره به تهران امروز میگوید: دشمنان از همان روزهای آغازین انقلاب برای جذب جوانان ما سرمایهگذاری کردهاند. یکبار با بدیلهای ساخته و پرداخته خود و یکبار با عرفانهای کاذب و دروغین و... اما آنچه مسلم است آنها همه این راهها را رفتهاند و هنوز هم دنبال میکنند.
این نماینده مجلس میگوید:اسلام دینی است معناگرا، اگرچه با جامعیتی که دارد به مادیات نیز با رویکرد مثبت نگریسته است اما وقتی ما اصل را در اختیار داریم چرا اجازه بدهیم بدل در میان نوجوانان ما ریشه بدواند؟ او با اشاره به وظایف وزارت آموزش و پرورش در این باره میگوید: باید ریشه این مسائل را مورد پیگرد قرار دهیم. با غفلت از این فضا تصور نکنیم که دشمن هم غفلت کرده است.
حضرت امیرالمومنین(ع) میفرماید که اگر کسی بخوابد، دشمن او به خواب نمیرود. با به غفلت زدن خود شرایط را برای دشمن مهیا میکنیم تا نقشههایش را پیش ببرد.
از سوی دیگر دکتر ابهری آسیبشناس اجتماعی، به عنوان فردی که مدتها به طور کامل در مورد عرفان انحرافی حلقه و مرشدان و مریدانش تحقیق کرده، در این باره در گفت وگو با تهران امروز میگوید: «بعضی وقتها انسان در زمانهای گرفتاری به جای توکل به خدا و یاری خواستن از او یا واسطه قرار دادن ائمه، دست به دامان افرادی میشود که نه تنها هیچگونه قدرتی بیش از یک انسان عادی ندارند بلکه با تبلیغات و غرضهای معین عدهای را فریفته قدرتهای کاذب خود میکنند.
ادعای شفاگری یا فرادرمانی، فرادرمانگری، ادعای جدیدی نیست و ریشه در تاریخ جامعه ما در بخشهای مختلف دارد. گاه کسی به دروغ خود را واسطه فیض الهی معرفی میکند و گاهی نیز ادعای دارا بودن قدرت متافیزیکی میکند. اینگونه افراد با توجه به ادعاهای خود، معمولا اشخاصی هستند دچار ناهنجاری رفتاری نارسیسیسم (خودشیفتگی) که همین فرآیند باعث بروز رفتارهای غیر متعارف در آنها میشود.
در دهه اخیر دو نفر در کشور ادعای درمانگری بدون تخصص پزشکی یا بدون دارا بودن قدرتهای واقعی کردهاند. یکی از آنها در سال 82 به نام آقای «ش» ادعای هیپنوتیزم و جادوگری با چشمان و با وسیلهای دیگر میکرد که با این کار افراد را به خواب مصنوعی فرو میبرد و ضمن درمان بیماریهای جسمی و روانی آنها، گذشتهشان را هم از حافظه شان پاک میکند. البته بعد از بررسی ادعاهایش مشخص شد که دروغ میگوید و هوادارانش پراکنده شدند.
دومین نفر کسی است به نام« م. ط»که از سال 75 به این طرف به طور خصوصی و عمومی ادعای فرادرمانگری کرده و بعد از اینکه عدهای حرفهای او را باور کردند قدم را فراتر گذاشت و ادعای ارتباطات کیهانی هم کرد و خود را حلقه فیض و وسیله انتقال توانمندیهای کیهانی به افراد دیگر معرفی کرد.»
او میافزاید: تاکنون 500 هزار نفر از جوانان پاک و معصوم فریب حقههای امثال« م.ط»را خوردهاند و حداقل یکبار شرکت در کلاسها و دورههای عرفانهای پوچ و انحرافی مثل عرفان حلقه را تجربه کردهاند. دکتر ابهری در ادامه با بیان اینکه در حال حاضر اکثر عرفانهای انحرافی رنج سنی 15تا25سال را برای انجام برنامههای تبلیغاتی شان انتخاب کردهاند میگوید: وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم در رابطه با نفوذ فعالان عرفانهای انحرافی بخصوص عرفان حلقه بسیار مراقب باشند چرا که اگر این نفوذ صورت بگیرد دیگر کار برای پیشگیری از گرایش جوانان به این عرفانها سخت خواهد شد.
چشمها را نباید بست
حالا مدتی است که مسئولان امنیتی و کارشناسان بسیار شفاف در خصوص تبلیغات عرفانهای انحرافی هشدار میدهند. هشدارهایی که رفته رفته جزئیات بیشتری پیدا میکند. حالا باید نشست و دید که وزارتخانههایی که در این خصوص باید اقدامات پیشگیرانه انجام بدهند چه اقداماتی انجام خواهند داد تا جوانان پاک ایران اسلامی فریب عرفانهایی کاذب را نخورند.
عرفانهایی که حالا هشدار درباره آنها شدت بیشتری گرفته است.دکتر فرهاد اقطار در پنل «پیشگیری از آسیبهای اجتماعی نوپدید»در دومین روز جشن ملی توانمندسازی، با اشاره به علل بروز اعتیاد در کشور گفت: پژوهشی که در این زمینه انجام شد، نشان میدهد بر خلاف تصورات اولیه، لذت طلبی، کنجکاوی و اختلالات روانی بیشترین دلایل شیوع اعتیاد در سنین جوانی و نوجوانی را تشکیل میدهند.
ماهواره، موبایل و اینترنت، مهمانهای ناخوانده منازل ایرانیان
وی با اشاره به رسانههای نوین از قبیل ماهواره، موبایل و اینترنت، این رسانهها را مهمانهای ناخوانده منازل ایرانیان دانست و خاطرنشان کرد: در حال حاضر تلویزیون از پدر و مادر کودکان هم به آنان نزدیکتر است و قطعا تاثیر تلویزیون بر روی خانواده بسیار زیاد است و منجر به ظهور آسیبهای اجتماعی میشود.
مدیرکل پیشگیری از آسیبهای اجتماعی سازمان بهزیستی کشور افزود: از جمله آسیبهای اجتماعی تلویزیون میتوان به خیال پردازی، کاهش روابط اجتماعی، خشونت، تغییر ارزشها، تغییر عقاید، تاثیرات سیاسی و جایگزینی روابط بین افراد خانواده اشاره کرد. وی با اشاره به برنامههای تلویزیون گفت: در این برنامهها آپارتمانهای 300 متری و وجود 2 تا 3 خودرو در حیاط هر خانه به نمایش گذارده میشود، این در حالیاست که این موارد با واقعیتهای زندگی در تعارض است.
تلویزیون در مهاجرت از روستاها به شهرها، فرار دختران و بروز خودکشیها در برخی استانها موثر است. اقطار در ادامه با اشاره به عوارض منفی استفاده از تلفن همراه عنوان کرد: کاهش تعاملات اجتماعی، تزلزل ارزشها، ظهور تخلفات سایبری، کارکرد مخرب بلوتوث، پیامکهای مستهجن و عدم کنترل نوجوانان و دوست یابی از کارکردهای منفی تلفن همراه است.
خیالپردازیهای سیندرلایی با واقعیتهای جامعه تناسبی ندارد
مدیرکل پیشگیری از آسیبهای اجتماعی سازمان بهزیستی در ادامه با اشاره به داستانهای کارتونهای موجود در بازار نیز گفت: روابطی که در این انمیشینها به تصویر میکشند، آموزش دوستیابی از سنین کودکی است و این موضوعی است که در سیستمهای آموزشی و از طریق یادگیری مهارتهای زندگی هم رفع نمیشود و فاجعه ایجاد میکند.
اقطار در ادامه با بیان اینکه خیال پردازیهای سیندرلایی با واقعیتهای جامعه تناسبی ندارد، گفت: در حال حاضر قیمت عروسکهای دارا و سارا و اسباب بازیها در بازار 40 تا 50 هزار تومان است و در عین حال سایر عروسکها هم دارای ظاهر نامناسبی هستند.