چرا دور دوم گفت‌وگوهای ایران و آمریکا برگزار نشد؟

به گزارش خبرگزاری فارس، مقامات برجسته عراق در طول یک ماه گذشته بعد از برگزاری اولین دور گفت‌وگوها میان سفرای ایران و آمریکا در بغداد تلاش‌های فراوانی را برای برگزاری دور دوم مذاکرات بعمل آوردند به گونه‌ای که در طول این مدت جلال طالبانی رئیس جمهوری، برهم صالح معاون نخست‌وزیر و موفق الربیعی مشاور امنیت ملی عراق به ایران سفر کرده و با مقامات ایرانی دیدارهایی را داشتند.

بر اساس توافقات صورت گرفته دور دوم مذاکرات قرار بود در هفته اول تیرماه سال‌جاری برگزار شود و پیشتر از آن هم هوشیار زیباری وزیر امور خارجه عراق اعلام کرده بود که این گفت‌وگو قطعا انجام خواهد شد و آمریکا و ایران نیز تمایل به ادامه‌ این گفت‌وگو‌ها درباره امنیت عراق را دارند.

شرایط حاکم بر روابط آمریکا و ایران به ویژه تشدید اتهامات مقامات آمریکایی علیه کشورمان و تلاش‌های آنها برای اعمال تحریم‌های سخت‌تر در مورد پرونده هسته‌ای، برگزاری زودهنگام و راحت‌تر دور دوم گفت‌وگوها را با تردید مواجه کرده بود.

در این مدت مقامات عراقی تلاش‌های زیادی را انجام دادند تا به هراندازه که ممکن است از سطح تنش در روابط ایرانی‌ها و آمریکاییها بکاهند زیرا این امر را موثر بر اوضاع و منافع ملی خود می‌دانستند و حتی با تلاش‌هایی که صورت گرفته، خانواده‌های پنج مامور کنسولگری ایران که توسط آمریکایی‌ها ربوده شده‌اند در آینده‌ای نزدیک می‌توانند با آنها در بغداد دیدار داشته باشند.

عراقی‌ها برای برگزاری دور اول مذاکرات نیز تلاش‌های زیادی را انجام داده بودند و مقامات ایرانی نیز دلایل پذیرش گفت‌وگوی سه جانبه را درخواست مکرر مقامات کشور عراق و همچنین درخواست رسمی دولت آمریکا و کمک به مردم و دولت عراق و کاهش مشکلات آنها اعلام کرده بودند.

کنار گذاشتن سیاست‌های خصمانه و سلطه‌جویانه از سوی آمریکا علیه ایران، پایان دادن به اتهامات مبنی بر دخالت ایران در عراق و حمایت از گروه‌های تروریستی،تغییر سیاست‌های آمریکا در عراق، داشتن اراده سیاسی جدی و پذیرش واقعیت‌های صحنه از جمله پیش شرط‌ ‌های کشورمان برای برگزاری دور دوم گفت‌وگوها بود.

اما واشنگتن نه تنها از سیاست‌ها و مواضع خود عقب‌نشینی نکرد بلکه مقامات این کشور مکررا اتهامات خود را علیه کشورمان مطرح کردند. "ژنرال کوین برگنر" سخنگوی ارتش آمریکا در عراق، بار دیگر جمهوری اسلامی ایران را به آموزش شورشیان عراق متهم کرده و پای حزب ‌الله لبنان را نیز به عنوان عامل ایران در تشدید خشونت در عراق به میان کشیده است.

شون مک‌کورمک، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا با اذعان به مهم بودن برگزاری دور دوم گفت‌وگوها عنوان کرده است که ایران به آنچه که اعلام کرده و آن هم ایجاد عراقی باثبات‌تر است، عمل نکرده و فعالیت‌هایشان مغایر با هدف اعلام ‌شده‌شان است.

وی مدعی شد: «ایران باید از ارائه فناوری و پول و همچنین آموزش گروههایی که تلاش دارند نیروهای آمریکایی را در عراق بکشند و تامین مالی گروههایی که تنش‌های قومی را در این کشور جنگ‌زده ایجاد می‌کنند، خودداری کند.»

مشابه این نوع ادعاها را مکرر در طی این یک ماه اخیر از سوی مقامات مختلف آمریکایی می‌توان مشاهده کرد. علاوه براین واشنگتن در قالب سیاست‌های دوگانه‌ای که در قبال تهران اتخاذ کرده، تقویت ناوگان جنگی آمریکا در خلیج فارس و تمرین های نظامی این ناوها و تلاش‌ها برای اعمال تحریم های سخت تر علیه ایران را در دستور کار خود قرار داده است.

به رغم هشدارهای ایران، مقامات عالیرتبه آمریکایی همچنان بعضا از موضع قدرت و یا فرافکنی ناکامی‌های خود در عراق ادعاهای خود را علیه کشورمان مطرح و تغییری در سیاست‌های گذشته خود در قبال ایران و عراق صورت ندادند و مقامات جمهوری اسلامی ایران نیز این حق را برای خود محفوظ دانسته و از انجام دور دوم گفت‌‌وگوها سر باز زدند.

برگزاری دور دوم مذاکرات حتی در چنین شرایطی که اتهامات همچنان علیه تهران ادامه دارد، نمی‌تواند کمکی به ثبات و امنیت عراق کرده و نتایجی در بر داشته باشد.تداوم سیاست‌های آمریکا هرگونه گفت‌وگویی را به بن بست خواهد کشاند کما اینکه آنها می‌توانستند از فرصتی که در دور اول گفت‌وگوها پیش آمده بود استفاده و زمینه را برای برگزاری هرچه بهتر دور دوم مهیا کنند.

اتخاذ چنین مواضعی از سوی مقامات آمریکایی سؤال‌های متعددی را پیش می‌آورد. چرا آنها در آستانه مذاکرات و در این فرصت مشخص برای انجام گفت‌وگو اتهامات خود علیه ایران را نسبت به قبل تشدید کردند؟ با توجه به نقش و نفوذ ایران در عراق آنها با اتخاذ این مواضع به دنبال داشتن جایگاه برتر در گفت‌وگوها بودند؟آیا با این کار به دنبال تحمیل دستور گفت‌وگوها بودند؟

در این مدت مقامات ایران برای برگزاری دور دوم گفت‌وگوها با آمریکایی‌ها ابراز تمایل کرده‌ بودند زیرا فقدان امنیت در عراق و ادامه اشغالگری را ریشه بحران می‌دانند. منوچهر متکی وزیر امور خارجه کشورمان اعلام کرد: عراق درخواست انجام دور دوم گفتگوهای‌ ایران با آمریکا را دارد، در صورت تقاضای طرف مقابل ما موضوع را ارزیابی خواهیم کرد. زیرا امنیت عراق و منطقه را امنیت خود می‌دانیم.

سایر مقامات کشورمان نیز بر انجام این گفت‌وگو به شرط تغییر سیاست‌ها و روش‌های آمریکا علیه کشورمان ابراز تمایل کرده‌اند.

هفتم خرداد ماه سال‌جاری رایان کراکر، سفیر آمریکا و حسن کاظمی قمی، سفیر ایران در بغداد به عنوان اولین نمایندگان رسمی دولت‌های خود بعد از 27 سال در بغداد بر سر میز گفت‌وگو نشستند.

در این گفت‌وگوی سه جانبه حسن کاظمی قمی سفیر کشورمان در بغداد وظایف آمریکایی‌ها در عراق را گوشزد و مواضع جمهوری اسلامی ایران را برای حل مشکلات عراق را تشریح کرد.در این دیدار ایران پیشنهاد برگزاری نشست دوم و تشکیل مکانیسم امنیتی سه جانبه با حضور آمریکا، عراق و ایران را مطرح کرد.

بسیاری از آمریکایی‌ها هم همواره بر انجام مذاکرات میان ایران و آمریکا در تمامی زمینه‌ها و نه صرفا عراق، تاکید داشتند و اخیرا هم ریچاردسون که فرماندار ایالت نیومکزیکو و سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل است، گفت: «فکر می‌کنم ما باید به گفت‌وگو ادامه دهیم.»

وی افزود: «بزرگترین چالش آمریکا در جهان احیای رهبری‌اش با ارج نهادن بر متحدان، احترام به ارزش‌ها و درک اینکه قدرت آمریکا بیش از آن است که تنها با زور آن را نشان دهد، بود.»

هیلاری کلینتون از دیگر نمایندگان دموکرات نیز تاکید کرد: دولت بوش که کمترین تعاملات مستقیم را با تهران داشته از ادامه تعامل با ایران غفلت می‌کند.

مدت‌ها است که تحلیل‌گران و ناظران سیاسی با توجه به نقش دو کشور در جهان و منطقه بر آغاز مذاکرات رسمی میان مقامات عالیرتبه ایران و آمریکا تاکید داشته و حضور در پای میز مذاکره در مورد مسائلی همچون عراق را زمینه‌ساز گفت‌وگو در سایر زمینه‌ها می‌دانند و توصیه‌های فراوانی را در این زمینه به ویژه نسبت به کاخ سفید در قبال تغییر سیاست‌هایش نسبت به تهران داشته‌اند.

در هر صورت بازنگری و تغییر واشنگتن در سیاست‌هایش نقش محوری و اساسی را می‌تواند در برگزاری دور دوم گفت‌وگو‌ها و حل مسائل عراق و سایر مسائل منطقه‌ای و حتی بین‌المللی داشته باشد. عدم تغییر وضعیت موجود برگزاری هرگونه نشستی را به شکست خواهد کشاند.