تا مدتها پس از آغاز درگیریها در سوریه، غرب و رژیم صهیونیستی مواضع صریحی درباره ناآرامیهای این کشور اتخاذ نکردند. بسیاری این موضوع را به عدم اطمینان غرب از جانشین حاکمیت اسد عنوان کردند؛ با این حال سوریه همواره یکی از مهمترین اضلاع مقاومت در منطقه بوده است و از همین رو سقوط اسد میتواند موجبات خوشحالی و رضایت رژیم صهیونیستی را رقم زند. در همین حال معاون نخستوزیر رژیم صهیونیستی سقوط نظام بشار اسد را برای این رژیم و منافع آن مثبت توصیف کرد.
موشه یعالون، معاون نخستوزیر رژیم صهیونیستی در امور استراتژیک در گفتوگو با رادیو ارتش این رژیم عنوان داشت: براندازی و سقوط بشار اسد، رئیسجمهوری سوریه برای اسرائیل مثبت است. وی در ادامه مدعی شد: با سقوط نظام اسد شکافی در محور شرارت در منطقه به وجود خواهد آمد. یعالون همچنین تاکید کرد: اسرائیل به اندازه کافی قدرت دارد و در مسئله سوریه مداخله نمیکند.
وی به سئوالی مبنی بر اینکه آیا تماسهایی میان طرف اسرائیلی با مخالفان سوری انجام میگیرد یا خیر پاسخ نداد. یعالون همچنین عنوان داشت: چه تماسهایی وجود داشته باشد و چه نداشته باشد از من انتظار نداشته باشید که درباره این مسائل در رسانههای جمعی صحبت کنم.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی در نشست هفتهای کابینه مدعی شد که توان اقتصادی و نظامی تنها ضامن اسرائیل برای تحقق صلح و امنیت بعد از وقوع تحولات در سوریه خواهد بود. وی در ادامه افزود: ما به تقویت توانمندیهای نظامی و اقتصادی و اجتماعی خود ادامه میدهیم چرا که این توانمندیها تنها وسیله اسرائیل برای دفاع از خود در صورت از بین رفتن صلح است.
تاریخچه روابط سوریه و گروههای فلسطینی
نظام سیاسی حاکم بر سوریه در دوران زمامداری خاندان اسد همواره همسو با جبهه مقاومت و در مقابل رژیم صهیونیستی قرار داشته است. اوج این تقابل به دوران جنگ 1976 اعراب و اسرائیل بر میگردد که به اشغال بلندیهای جولان سوریه از سوی رژیم صهیونیستی منجر شد. از دوران آن جنگ تاکنون سوریه همواره از گروههای محور مقاومت حمایت کرده است.
بهطوری که در حال حاضر صدها هزار فلسطینی در سوریه زندگی میکنند. با این حال بعد از جنگ جولان هیچگاه رژیم صهیونیستی از خاک سوریه مورد حمله قرار نگرفته است. در تمام مراحل مبارزات ملت فلسطین علیه رژیم صهیونیستی، دولت سوریه نقشآفرین بودهاند، سوریه و فلسطین دو همسایه تاریخی هستند.
630 هزار فلسطینی در 15 اردوگاه سوری زندگی میکنند: در تقسیمات اداری دولت عثمانی بخشی از فلسطین تحت مدیریت و سازمان حکومتی سوریه بوده است. دولت سوریه با تصویب انواع قوانین و بخشنامهها وضع معیشتی و رفاهی قابل توجهی برای آوارگان فلسطینی نسبت به سایر کشورهای عربی فراهم ساخته است.
فلسطینیها در سوریه از تمام مزایای شهروندی برخوردارند: فلسطینیها در سوریه دارای تمام مزایا و امتیازات یک شهروند سوری هستند و فلسطینی در سوریه فقط و تنها نمیتوان رئیس دولت و پارلمان و رئیس قوه قضایی شود. فلسطینیان در سوریه توانستند مهارت نظامی و تشکیلاتی چریکی و حزبی پیدا کنند.
حکومتهای سوریه در تمامی مراحل منازعه عربی و صهیونیستی حضور چشمگیری داشتهاند. در جنگ 1948، 1963، 1972 و 1982 ارتش سوریه بسیاری از نیروهای خود را از دست داد. قضیه فلسطین در روند شکلگیری تحولات سیاسی و امنیتی سوریه نقش کلیدی داشته و تمام مراحل تاریخ معاصر این کشور با تاثیرگذاری قضیه فلسطین و تحولات منطقه خاورمیانه سمت و سوی پیدا کرده است.
بسیاری از رهبران فلسطینی متولد یا پرورش یافته سوریه هستند مانند «احمد جبریل» رهبر و موسس جبهه خلق برای آزادی فلسطین ـ فرماندهی کل. دمشق قرارگاه بیش از 15 گروه و سازمان فلسطینی است: بسیاری از سازمانها و گروههای فلسطینی در شهرها و مناطق سوریه پایهگذاری شدند و اینک دمشق قرارگاه بیش از پانزده گروه و سازمانهای فلسطینی است و دمشق بابت این سیاست تا اکنون هزینههای گوناگونی پرداخته است. ارتش امریکا پس از اشغال عراق، سوریه را تهدید کرد و از بشار اسد جوان خواست رهبران فلسطینی از دمشق بیرون براند و دفاتر آنها را در سراسر سوریه ببندد ولی سوریه با درخواست کاخ سفید مخالفت کرد.
درگیریهای سنگین در حمص
دیروز (دوشنبه)، خبرگزاریهای بینالمللی گزارش کردند که حملات سنگین واحدهای ارتش سوریه به نقاط مسکونی شهر حمص، از مراکز اصلی مخالفت با حکومت سوریه، بهشدت ادامه دارد و بهویژه این نقاط در فواصل زمانی کوتاه هدف اصابت خمپاره قرار میگیرند. برخی از ساکنان حمص گفتهاند که واحدهای توپخانه ارتش سوریه درحوالی شهر مستقر شدهاند که این نگرانی را درپی آورده که ممکن است ارتش این کشور درصدد باشد این شهر را هدف آتشباری سنگینتر قرار دهد.
به گزارش گروه ناظران حقوق بشر سوریه، عملیات ارتش علیه معترضان طی چند روز اخیر چند صد کشته برجای گذاشته و تنها در طول روز یکشنبه، حدود سی نفر جان خود را از دست داده و شمار نامعلومی زخمی شدهاند. شرایط بهویژه در شهر حمص، که زیر آتش سنگین واحدهای نظامی و تک تیراندازان ارتش قرار دارد، بحرانی توصیف شده و ساکنان شهر گفتهاند که از بیم حمله نفرات ارتش، شبانه به دفن اجساد قربانیان این حملات مبادرت میکنند.
ساکنان حمص از کمبود امکانات رسیدگی به زخمیها خبر داده و گفتهاند که معدود بیمارستانهایی که مخالفان قادر به استفاده از آنها هستند با کمبود دارو مواجه هستند و کادر درمانی نیز توانایی رسیدگی به شمار قابل توجه زخمیها را ندارد. به گفته آنان، بسیاری از قربانیان این حملات کودکانی هستند که در اثر اصابت ترکش خمپاره جان خود را از دست داده یا بهشدت زخمی شدهاند.
برخی گزارشها از تلفات سنگین افراد ارتش سوریه در نتیجه مقاومت مسلحانه نفرات «ارتش آزاد سوریه» نیز حکایت داشته است. ارتش آزاد سوریه عمدتا از نظامیانی تشکیل یافته که در مخالفت با عملیات ارتش دولتی علیه معترضان، از خدمت فرار کرده و هدف خود را حفاظت از غیرنظامیان در برابر نیروهای مسلح حکومت اعلام داشتهاند.
گروههای مدافع حقوق بشر گفتهاند که طی یازده ماهی که از آغاز اعتراضات در سوریه میگذرد، تاکنون بیش از هفت هزار نفر از مردم این کشور به دست نیروهای امنیتی کشته شدهاند. کمیساریای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ماه ژانویه، شمار کشتهشدگان را پنجهزار و چهارصد نفر گزارش کرد اما از آن زمان به بعد، به دلیل دشواری در تایید شمار تلفات، از انتشار ارقام جدید خودداری ورزیده است.
احتمال ارجاع مجدد پرونده سوریه به شورای امنیت
از سوی دیگر در پی وتوی قطعنامه عربی-غربی شورای امنیت علیه سوریه، دبیرکل اتحادیه عرب با اعلام اینکه تلاشها برای حلوفصل مسائل سوریه ادامه دارد، از احتمال فرستادن دوباره پرونده این کشور به شورای امنیت خبر داد.به گزارش نوشته روزنامه عربستانی الریاض، نبیل العربی، دبیرکل اتحادیه عرب اعلام کرد، با وجود وتوی قطعنامه غربی-عربی علیه سوریه توسط روسیه و چین، اتحادیه عرب همچنان به تلاش برای متقاعد کردن دولت سوریه جهت پاسخ دادن به درخواستهای ملت ادامه میدهد. وی در ادامه ابراز امیدواری کرد که خشونتها در سوریه پایان یابد و خواستههای ملت برآورده شود.
نبیل العربی عنوان داشت: اتحادیه عرب در نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو این اتحادیه که در 11 فوریه برگزار میشود، تمام مسائل موجود درباره سوریه را مورد بحث و بررسی قرار میدهد و احتمال بازگرداندن مجدد پرونده سوریه به شورای امنیت نیز یکی از این مسائل است. دبیرکل اتحادیه عرب ادامه داد:
با وجود ناکامی شورای امنیت در صدور قطعنامهای برای حمایت از طرح اتحادیه عرب، این اتحادیه به تلاشهای خود برای پایان دادن به مسائل سوریه ادامه میدهد و شکست شورای امنیت در صدور قطعنامه به این معنا نیست که طرح اتحادیه عرب از حمایت بینالمللی برخوردار نیست.
العربی همچنین اعلام کرد که اتحادیه عرب به تلاشهایش در تماس با دولت و مخالفان برای پایان دادن به خشونتها در سوریه ادامه میدهد. از سوی دیگر، وزارت امور خارجه روسیه در بیانیهای اعلام کرد که مسکو مجبور به وتوی پیشنویس قطعنامه غربی- عربی شده چرا که این پیشنویس از توازن لازم برخوردار نبوده است.
وزارت امور خارجه روسیه با تاکید بر ضرورت آغاز گفتوگوهای فراگیر در سوریه ابراز امیدواری کرد که اتحادیه عرب در نشست آتی خود ادامه ماموریت ناظران اتحادیه عرب در سوریه را تصویب کند.در بیانیه وزارت خارجه روسیه همچنین آمده است، در راستای تلاشهای مسکو برای پایان دادن به وضع موجود در سوریه، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه و میخاییل برادکف، رئیس دستگاه امنیتی روسیه به نمایندگی از رئیسجمهوری روسیه هفتم فوریه به دمشق سفر میکنند و با بشار اسد، رئیسجمهوری سوریه دیدار و گفتوگو میکنند.روسیه همچنین در ارزیابی ناکام ماندن شورای امنیت در تصویب قطعنامه علیه سوریه اعلام کرد، تصویب نشدن این قطعنامه به دلیل نامناسب بودن آن بوده و روسیه و چین مجبور به وتوی آن شدند. چین نیز اعلام کرد که وتوی پیشنویس قطعنامه غربی- عربی شورای امنیت از سوی پکن به این خاطر بوده تا به تلاشها برای پایان دادن مسالمتآمیز وضع موجود در سوریه فرصت بیشتری داده شود و از به بار آمدن خسارتهای بیشتر جلوگیری شود.
پکن همچنین اعلام کرد که روسیه و چین اعتقاد دارند که باید وقت بیشتری برای حل وفصل مسائل سیاسی سوریه در اختیار گروههای موجود در این کشور قرار گیرد و در این خصوص باید صبر و بردباری نشان داد. از سوی دیگر وزیر امورخارجه عمان اعلام کرد، نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس درباره اوضاع سوریه روز شنبه در ریاض برگزار میشود.
به گزارش روزنامه مصری الیوم السابع، یوسف بن علوی، وزیر امور خارجه عمان دیروز (دوشنبه) اعلام کرد، وزیران امور خارجه شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس روز شنبه برای بررسی اوضاع سوریه در ریاض پایتخت عربستان نشستی را برگزار خواهند کرد.وی افزود: این نشست با هدف رایزنی و تبادل نظر درباره اوضاع سوریه و فراهم کردن زمینه برای نشست بعدی اتحادیه عرب که قرار است روز یکشنبه در قاهره برپا شود، برگزار خواهد شد.
بن علوی در ادامه افزود: در نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج (فارس) درباره برخی مسائل از جمله شکست شورای امنیت در صدور قطعنامهای در راستای حمایت از طرح اتحادیه عرب برای حل بحران سوریه و نیز امکان ایجاد راهکاری جدید برای حل این بحران بحث و تبادل نظر خواهد شد.
این مقام عمانی همچنین تاکید کرد که کشورش مذاکره برای رسیدن به راهکاری مناسب را بهترین وسیله برای حل بحران موجود در سوریه میداند.وی در پایان عنوان داشت: به نظر من برای حل بحران سوریه لزومی ندارد که بر راهکاری مشابه آنچه که در یمن استفاده شد، اتکا شود چراکه مذاکره تحت هر ایدهای در نهایت به حل بحران موجود در سوریه میانجامد.