نقش رهبری در مدیریت بحران‌ها (بخش نهم)

محمدتقی کرامتی
خواب‌هایی که هرگز تعبیر نشد
در جریان بیماری امام راحل در سال 1368 نیز همین تحلیل مبنای اصلی بسیاری از موضع‌گیری‌ها و واکنش‌های دولت‌ها و محافل سیاسی جهان قرار گرفت. با این تفاوت که در این مقطع سابقه‌ای از اختلافات جناح‌ها نیز پیش روی آن‌ها قرار داشت. آنان با توجه به تشدید اختلافات بین دو جناح اصلی کشور، به‌ویژه در مقطع پایانی عمر شریف حضرت امام خمینی(ره) به این باور رسیده بودند که این دو جناح به‌رغم داشتن مشترکات بسیار، اما قادر به حل اختلافات خود نیستند و این فقط، نقش پدرانه امام خمینی(ره) و کاریزمای آمیخته با شخصیت ایشان بود که توانست مانع بروز اختلافات فرسایش‌گر بین آن‌ها شود و چون این رابطه بین فرد منتخب خبرگان و هیچ‌یک از جناح‌ها و شخصیت‌های دیگر وجود ندارد، بنابراین این گروه‌ها حتی اگر برای مدتی کوتاه به وحدت و همبستگی برسند، اما به مرور زمان، دچار گسست و تشدید منازعات داخلی خواهند شد.
هدف از القاء این‌گونه تحلیل‌ها در این مرحله، بی‌ثبات‌سازی از طریق بزرگ‌نمایی بیش از حد اختلافات و تبدیل آن به جنگ قدرت میان جناح‌های سیاسی بود و هم این‌که، چنین وانمود سازند که انقلاب اسلامی، متکی به شخص امام خمینی(ره) بوده و بدین لحاظ خلأ قدرت ناشی از آن، سرانجام انقلاب ایران را به کام مرگ خواهد فرستاد. مقام معظم رهبری در یکی از سخنان خود با اشاره به این نکته می‌فرماید:
«این‌ها به روزهایی امید بسته بودند که خلأ وجود امام در جمهوری اسلامی آشکار شود! به شروع اختلافات میان مسؤولین و آن چیزی که آن‌ها آن را جنگ قدرت می‌نامند، امید بسته بودند. دلخوش بودند که جمهوری اسلامی دچار آشفتگی سیاسی شدیدی می‌شود و مسؤولین حتی اگر مسأله رهبری را هم حل کرده باشند، نتوانند اوضاع کشور را جمع و جور کنند و کار را ادامه دهند.
اولین نقطه امید آن‌ها، ایجاد تنازع‌ها و اختلاف‌ها است. آن‌ها فکر می‌کردند پس از ارتحال امام جنگ قدرت به‌وجود خواهد آمد. حتی در روزهای اول خیلی ناشیانه پیش‌بینی می‌کردند که برخوردهای نظامی خواهد شد و حوادث خونین پدید خواهد آمد. در آن لحظات اول، دنیا این‌گونه تلقی می‌کرد و غربی‌ها هم در گذشته بارها این پیش‌بینی غلط را کرده بودند، ولی بعد که دیدند این پیش‌بینی از واقعیت خیلی دور است، گفتند کشمکش بر سر قدرت پیش خواهد آمد و تا مدت‌ها مسأله رهبری نظام به‌جایی نخواهد رسید.
هنگامی که این پیش‌گویی‌ها هم به نتیجه‌ای نرسید، مرتب تکرار می‌کردند که انتخاب مجلس خبرگان یک کار سطحی و یک پدیده زودگذر است و به‌صورت بالقوه جنگ قدرت در پشت پرده وجود دارد و باید منتظر باشیم تا چند روز آینده این کشمکش و نزاع خودش را نشان دهد. من با مطالعه خبرها و اظهارها و گزارش‌ها و تحلیل‌های سیاسی به این نتیجه می‌رسم که این‌ها نمی‌خواهند به این زودی از مسأله ایجاد اختلاف و کشمکش میان مسؤولین جمهوری ا سلامی و گروه‌های مردمی و گرایش‌های سیاسی ناامید شوند و سعی می‌کنند به هر قیمتی حتی با القائات این مسأله را برای خود تأمین کنند.»(1)