شاخص‌های انتخاب اصلح چیست؟ (بخش پایانی)

بیژن ذبیحی
4- متعهد، متخصص و متفکر بودن
ـ تعهد:
یکی دیگر از صفات نمایندگان مجلس، تعهد و پافشاری بر اصول و ارزشها وآرمانهای انقلاب اسلامی است که از بیان امام خمینی به عنوان یکی از شرایط خدشه ناپذیر مسئولین و کارگزاران نظام مطرح شده است. امام در وصیت نامه سیاسی -الهی خویش خطاب به نسل آینده می فرماید:
«از مهمات امور تعهد وکلای مجلس شورای اسلامی است. ما دیدیم که اسلام وکشور ایران چه صدمات بسیار غم انگیزی از مجلس شورای اسلامی غیر صالح و منحرف، بعد از مشروطه تا عصر رژیم جنایتکار پهلوی و از هر زمان بدتر وخطرناک تر این رژیم تحمیلی فاسد خورد و چه مصیبت ها و خسارتهای جان فرسا از این جنایتکاران بی ارزش و نوکرمآب به کشور و ملت وارد شد. در این پنجاه سال یک اکثریت قلابی منحرف در مقابل یک اقلیت مظلوم موجب شد که هرچه انگلستان و شوروی و اخیراً آمریکا خواستند با دست همین منحرفان ازخدا بی خبر انجام دهند و کشور را به تباهی و نیستی کشانند»
حضرت امام (ره) در بخشی از سخنان خویش در زمینه محاسن و آثار مثبت حضور افراد متعهد در مجلس شورای اسلامی می فرماید:
«اشخاصی که متعهد هستند... و در صراط مستقیم انسانیت هستند، به مجالس ومجلس شورا بفرستیم. تا ان شاءالله اسلام به آن معنایی که هست، اسلام به این حقیقتی که هست، در ایران پیاده شود.»
بنابراین امام وجود افراد متعهد را سبب پیاده شدن اسلام حقیقی می دانند چراکه مجلس با تصویب قوانین اسلامی و صحیح زمینه برپایی و استمرار نظام سیاسی اسلام را فراهم خواهد آورد.
ـ متفکر:
چون وظیفه اصلی نمایندگان مجلس تفکر در قانونگذاری و نظارت بر حسن اجرای آن است لذا با ورود افراد غیر متعهد و متفکر چنانکه، طرحها و لوایح، بدون کارشناسی کافی به شورای نگهبان فرستاده شود و شورای نگهبان با در نظر گرفتن قوانین اسلام آن را ردکند و این عمل تکرار شود موجب وهن مجلس، اتلاف وقت و هدر رفتن بیت المال وهمچنین موجب دلسردی مردم و در نتیجه کاهش مشارکت انتخاباتی خواهیم شد. برهمین اساس حضرت امام راحل (ره) کسانی را به عنوان اصلح معرفی نماید که علاوه برتعهدکاری، متفکر نیز باشند:
«امید آن دارم که با وحدت کلمه و کوشش در راه التیام بین قشرهای مختلف موفق شوید که نمایندگان متعهد، متفکر، دلسوز به ملت و به خصوص طبقه مستضعف و خدمتگزار به اسلام و مسلمین، در مجلس شورای اسلامی بفرستید.»
ـ تخصص:
مقوله پرداختن به امر تخصص در انتخابات مجلس شورای اسلامی نیز حائز اهمیت می باشد چراکه با توجه به رسالت خطیر مجلس در تعیین سرنوشت کشور و تصمیم گیری در موضوعات کلان و حیاتی مملکت ضروری است که این نهاد در زیر مجموعه خودکمیسیون های تخصصی درباره موضوعات مختلف را داشته باشد که مباحث تخصصی وپایه ای جهت طرح در مجلس در آنجا مطرح و به شور گذارده شود و کلیه موضوعات،نیازمندیها، مشکلات مطالبات و برنامه و استراتژیهای لازم برای اداره نظام اجرایی کشور و همچنین کلیّه طرحها و لوایح فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، امنیتی... درکمیسیونهای مربوطه و با حضور و دعوت از متخصصین و افراد کارآزموده مورد کنکاش قرار گیرد تا برنامه ای اصولی و جامع جمیع جهات تدوین و ارائه شود.
حضرت امام خمینی (ره) بر همین اساس در بخشی از سخنان خویش، به لزوم تخصصی بودن قوه مقننه اشاره فرموده اند:
«این مجلسی است که باید سیاست نه شرقی، نه غربی را در جهان دو قطبی اجراکند و احکام سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی اسلام را که به طاق فراموشی سپرده شده بود و قرن ها منزوی بود، به صحنه آورد و چنین مجلسی است که قدرت روحی مافوق عادی و قدرت تشخیص مسائل پیچیده جهان وقدرت تصمیم گیری های قاطع، بی گرایش به دو قطب الحادی و سرمایه داری رالازم دارد، چنین مجلسی در کمیسیون های مختلفش، کارشناسان و متخصصان متعهد و زبردست لازم دارد»
«یکی از وظایف مهم شرعی و عقلی ما برای حفظ اسلام و مصالح کشور، حضوردر حوزه های انتخابیه و رأی دادن به نمایندگان صالح کاردان ومطلع بر اوضاع سیاسی جهان و سایر چیزهایی که کشور به آنها احتیاج دارد می باشد چه ازروحانیون باشند، چه نباشند و مجلس چنانچه محتاج به علما و روحانیون مطلع از احکام شرعی و سیاسی اسلام است، محتاج به متخصصین رشته های مختلفی است که کشور احتیاج به آنها دارد»
حضرت امام فلسفه این ضرورت را چنین بیان می کنند:
«مجلس می خواهد ایران را در مقابل جهان اداره کند، مجلس یک چیزی نیست که بخواهد ایران را در مقابل خودش درست بکند، ایران در مقابل جهان است امروز،آن هم یک جهان امروزی، ایران امروزی که تک است در دنیا و جهان امروزی که همه مهاجمند، همه مهاجم به شما هستند.»
5- اخلاق اسلامی
در فرهنگ اسلامی، خلق نیکو، حکمت نهایی وحی و علت بعثت پیامبراکرم(ص)برشمرده شده است و نیز در قرآن کریم، اخلاق نیکوی پیامبر اکرم، باعث استحکام حکومت و عامل اساسی جذب مردم ذکر شده است. حضرت امام خمینی هم در سفارش خود به ملت ایران، بر همین اصل مهم تکیه نموده و توصیه می کند که نمایندگانی را انتخاب نمائید که مزین به اخلاق اسلامی باشند.
«وکیل هایی که آراسته هستند به اخلاق خوب، متعهّد هستند به اسلام را انتخاب کنید.
مجلس، مجلسی اسلامی است و باید اخلاق همه در انتخابات هم اخلاق اسلامی باشد.»
در مبحث اخلاق اسلامی به عنوان یکی از شرایط و معیارهای انتخاب از نظرحضرت امام خمینی (ره) مقولات دیگری نیز قابل ذکر می باشد که به شرح ذیل می توان بدان پرداخت.
5/1 - تقوا
صفت تقوا، حالت خود نگهداری و حفظ نفس انسانی است از آنچه که او را به سوی خطا و گناه سوق می دهد. این حالت در فرهنگ قرآنی به عنوان یک معیار کرامت وبرتری هر فردی نزد خداوند بیان گردیده است. البته منظور از تقوا در این مبحث اعم ازتقوای دینی است و شامل تقوای سیاسی، تقوای مالی و... می شود.
حضرت امام (ره) نیز در مورد اهمیت این امر می فرماید:
«شرافت به تقواست، شرافت به این است که تبعیت از اسلام، هر کس بیشترتبعیت از اسلام کرد، بیشتر شرافت دارد و هر کس کمتر، شرافت کم است، ولواینکه بسته به رسول اکرم باشد.»
در اندیشه حضرت امام، برای انتخاب یک نماینده اصلح و ویژگی های نامزدهای انتخاباتی به مصادیقی از تقوا برمی خوریم که بدین شرح می باشد.
5/1/1- در صراط مستقیم انسانیت بودن.
حضرت امام خمینی، این شرط اساسی را برای یک نماینده لازم و واجب می داند ونتیجه انتخاب چنین شخصی را پیاده شدن اسلام حقیقی ذکر کرده است:
«اشخاصی که سالم هستند، اشخاص که بصیرت دارند و هیچ انحراف ندارند ودر صراط مستقیم انسانیت هستند به مجالس و مجلس شورا بفرستیم تا اینکه ان شاءاللّه اسلام به آن معنایی که هست، اسلام به این حقیقتی که هست در ایران پیاده شود.»
5/1/2 - عدم احتمال انحراف عقیدتی و اخلاقی.
انحراف از اسلام، فرد و جامعه را با آسیب ها و خطراتی مواجه می نماید بدیهی است که خطر انحراف در سطح نمایندگان مجلس که بنا به وظیفه ذاتی قوانین فردی و اجتماعی یک جامعه را طرح و بررسی و برنامه ریزی می کنند خطری بسیار عظیم و مشکل آفرین خواهد بود. زیرا که نماینده منحرف و فاسد می تواند با رأی خود یک لایحه و طرح را درمجلس به تصویب رساند که تا مدتها آثار سوء و تخریبی آن در جامعه نمایان باشد.
حضرت امام خمینی (ره) در بیان اهمیت یک رأی نماینده مجلس می فرماید:
«شما نمایندگان محترم می توانید با یک رأی خود خدمت ارزشمندی به خدا وخلق نمایید و بالعکس می توانید یک خطر بزرگ را از کشور و اسلام رفع کنید وبالعکس.»
امام بدلیل اهمیت و جایگاه رفیع مجلس و جلوگیری از هر گونه سوء استفاده از مقام قانونگذاری و قدرت مجلس، نه تنها«قطع و یقین به عدم انحراف» را کافی نمی دانند بلکه معتقدند: اگر احتمال انحراف اخلاقی عقیدتی و اعمالی در نامزدی داده می شود، نباید به اواعتماد کرد و رأی خود را به او اختصاص داد:
«باید به اشخاصی که احتمال انحراف در آنان می رود رأی ندهند، چه احتمال انحراف عقیدتی، اعمالی و یا اخلاقی باعث می شود که به چنین اشخاصی اعتمادنمی شود کرد و رأی به آنان موجب مسئولیت خواهد بود.»
5/1/3 - امانتداری
در فرهنگ اسلامی به مقوله امانت و امانتداری و مزین بودن انسان به این صفت والای اسلامی توجه ویژه ای شده است.
حضرت امام خمینی نیز از نظام اسلامی، به«امانت» تعبیر کرده و صاحب امانت را هم حضرت ولی عصر (عج) معرفی نموده اند:
«خداوند همه را از این قیدهای شیطانی رها فرماید تا بتوانیم این امانت الهی رابه سر منزل مقصود برسانیم و به صاحب امانت حضرت مهدی موعود ارواحنالمقدمه الفداء رد کنیم.»
حتی صریحاً مجلس را به عنوان «امانت خدا» معرفی کرده و نمایندگان مجلس را مکلف به حفظ این امانت الهی؛ چنانکه می فرماید:
«تو مکلفی حفظ کنی مجلس را، امانت خداست و حفظش امروز به این است که... یک مجلس خوب باشد.»
5/1/4 - حسن سابقه:
همانطور که نیز قبلاً اشاره گردید یکی از راههای شناخت و انتخاب نماینده اصلح،تحقیق از سابقه و عملکرد او در گذشته و حال می باشد زیرا که اگر سابقه افراد، کردار ورفتار و گفتارشان در گذشته بررسی نشود و اگر در سابقه فکری و عملی آنها نقطه ضعفی وجود داشته باشد، همین نقطه سیاه در مواقع حساس ضربه خود را به مردم و نظام واردخواهد ساخت. و از آنجا که در انتخابات مجلس انتخاب نماینده اصلح مورد نظر می باشدپس بایستی افراد دارای حسن سابقه در همه ابعاد و زوایا را انتخاب کرد و حضرت امام(ره) نیز از این صفت به عنوان یکی از ملاک ها و معیارهای انتخاب نام برده است:
«امید است ملت مبارز، متعهد، به مطالعه دقیق در سوابق اشخاص و گروهها، آراء خود را به اشخاص دهند که... به حسن سابقه و تعهد به قوانین اسلامی... معروف و موصوف باشند.»
«افراد باید اولاً مسلمان باشند، ثانیاً معتقد به نهضت باشند، امین باشند درکارهایشان ایمان حقیقی داشته باشند، متعهد باشند نسبت به احکام اسلام، سوابق انحراف و سوء نداشته باشند»
البته حسن سابقه اشخاص تا زمانی معتبر است که به همان صفت موصوف باشند واگر در گذر زمان فردی به علل مختلف در مواضع، رفتار و گفتار خویش تحت تأثیرالقائات منحرفین قرار گرفت و مثلاً این تغییر رفتار و موضع در تناقض با سابقه نیکو وانقلابی اشخاص بود از درجه اعتبار ساقط می باشد. زیرا که بنا به وصیت حضرت امام(ره) «میزان حال فعلی افراد است»
5/1/5 - ساده‌زیستی:
اسارت در چنگال جاذبه های دنیایی و غرق شدن در زندگی اشرافی و تجملی توسط انسانهای غیر مهذب و ضعیف به عنوان، آفت اصلی، مسئولین نظام و انقلاب را تهدیدمی کند و اشخاصی از این مهلکه جان سالم به در خواهند برد که در مسیر تهذیب نفس طی طریق نموده اند و توانسته اند که نفس سرکش خود را رام کنند.
حضرت امام خمینی که خود اسوه ساده زیستی و زهد بود خطاب به نمایندگان دوره سوم مجلس فرمود:
«اگر بخواهید بی خوف و هراس در مقابل باطل بایستید و از حق دفاع کنید و ابرقدرتان و سلاح های پیشرفته آنان و شیاطین و توطئه های آنان در روح شما اثرنگذارد و شما را از میدان به در نکند، خود را به ساده زیستی عادت دهید و ازتعلق قلب به مال و منال و جاه و مقام بپرهیزید، مردان بزرگ که خدمت های بزرگ برای ملت های خود کرده اند اکثراً ساده زیست و بی علاقه به زخارف دنیابوده اند، چراکه با زندگانی اشرافی و مصرفی نمی توان ارزشهای انسانی اسلامی را حفظ کرد.»
و نیز فرموده اند: «آنهایی که اسیر هواهای پست نفسانی و حیوانی بوده و هستند، برای حفظ یارسیدن به آن تن به هر ذلت و خواری می دهند و در مقابل زور و قدرتهای شیطانی خاضع و نسبت به توده های ضعیف، ستمکار و زورگو هستند ولی وارستگان برخلاف آنانند.»
6 - صافی و خدمتگزار مستضعفان
نظام اسلامی مبتنی بر دین اسلام، با الگوگیری از سیره پیامبراکرم و ائمه معصومین،خدمت به خلق خدا، و رعایت حال توده مردم به ویژه قشر محروم و ضعیف می باشد. درنظام جمهوی اسلامی اجرای اهداف والای انقلاب اسلامی که در قانون اساسی متجلی شده بستگی به طرحها، لوایح و مصوباتی دارد که در مجلس مطرح می شود که اگر این مصوبات در راستای تأمین عدالت برای طبقات محروم در تأمین عدالت اجتماعی باشد آرمانهای حضرت امام(ره) تحقق خواهد یافت. بدیهی است که لازمه این امر انتخاب نمایندگان مجلس از طبقه محروم که طعم محرومیت را چشیده اند می باشد چنان که ایشان ضمن انتقاد ازمجلس دوران طاغوت چنین می فرماید:
«مجلس دیروز نمی توانست به فکر محرومین باشد، برای اینکه محروم تویش نبود.
در مجلس شورا هم نمی خواهیم از طبقه بالا درست بشود، مجلس شورا می خواهیم، ازآدم ها، آدم هایی که متوجه اند به اینکه به این ملت چه گذشته است درست بشود.»
در اندیشه حضرت امام خمینی (ره) در جمهوری اسلامی، گرایش به محرومان وچشم اندازی بر انتخابات مجلس مستضعفان و حمایت از آنان از شرایط اساسی مسئولان می باشد و بر همین اساس،خطاب به ملت ایران در زمینه تشکیل مجلس شورای اسلامی می فرماید:
«مجلس از طبقه ای باشند که محرومیت و مظلومیت مستضعفان و محرومان جامعه را لمس نموده و در فکر رفاه آنان باشند، نه از سرمایه داران و زمین خواران و صدرنشینان مرفه و غرق در لذات و شهوات که تلخی محرومیت و رنج گرسنگان و پابرهنگان را نمی توانند بفهمند.»
«خدا نیاورد آن روزی را که سیاست ما و سیاست مسئولین کشور ما، پشت کردن به دفاع از محرومین و روآوردن به حمایت از سرمایه داری گردد»
حضرت امام در این زمینه هشدار حکیمانه ای را خطاب به ملت شریف ایران فرموده اند در این پیام که به منشور انقلاب شهرت یافته می فرماید:
«آنهایی که در خانه های مجللی، راحت و بی درد آرمیده اند و فارغ از همه رنج ها و مصیبت های جان فرسای ستون محکم انقلاب و پابرهنگان محروم، تنهاناظر حوادث بوده اند و حتی از دور هم دستی بر آتش نگرفته اند، نباید به مسئولیت های کلیدی تکیه کنند، که اگر به آنجا راه پیدا کنند چه بسا انقلاب را یک شبه بفروشند.»
6/2 - خادم و خدمتگزار ملت:
همان طور که اشاره گردید نماینده اصلح کسی است که علاوه بر حمایت و خدمتگزاری قشر مستضعفین و محرومین به تأسی از اندیشه و سیره حضرت امام خمینی (ره) خود راخادم و خدمتگزار ملت بداند و خود را وقف امر قانونگذاری و حسن اجرای قانون کند:
«رأی خود را به شخصی که متعهد به اسلام و خدمتگزار به ملت و کشور و حامی مستضعفان... است بدهید»
«یک اشخاصی را که... معروف است به خدمت به مردم، آنها را تعیین بکنند»
شاخصه های نامزدهای اصلح در اندیشه تابناک امام خمینی (ره)
1- شاخصه اخلاقی:
الف) اخلاق فردی؛
1 - مزین به اخلاق اسلامی
2 - متدین
3 - متقی
4 - مخلص
5 - سالم
6 - امین، معروف به امانت
7 - مؤمن
8 - دارای سعه صدر
9 - شجاع
10 - دارای حب نفس نباشد
11 - پرهیز از معیارهای غیر اخلاقی
12 - پرهیز از هواهای نفسانی
13 - پرهیز از خودنمایی
ب) اخلاق اجتماعی؛
1 - متعهد
2 - احساس مسئولیت
3 - دلسوز به ملت و بخصوص طبقه مستضعف
4 - خدمتگزار به اسلام و مسلمین
5 - خدمتگزار به ملت و کشور
6 - معروف به خدمت به مردم
7 - مرتبط با مردم
8 - از قشر متوسط مردم و آمیخته با مردم
9 - توجه به ارزش خدمت نه تحصیل مقام
10 - خیر خواه امت
11 - مورد اعتماد
12 - ضابطه گرایی
13 - عدم گروه گرایی
14 - کار برای خدا
15 - پرهیز از کار برای خود
16 - ناباب نباشد
17 - کارشکنی نکند
18 - فتنه گری نکند
19 - ساده زیست
20 - بی علاقه به زخارف دنیا
21 - پرهیز از زندگانی اشرافی و مصرفی
22 - پرهیز از تعلق قلب به مال و منال و جاه و مقام
23 - عدم سوء سابقه و انحراف
24 - عدم خیانت
25 - عدم احتمال انحراف اخلاقی در اعمال
26 - حریت
27 - صراحت
2 - شاخصه اعتقادی:
1 - صد در صد مسلمان
2 - معتقد به احکام اسلام
3 - معتقد به اجرای احکام اسلام
4 - ملتزم به ولایت مطلقه فقیه
5 - تعهّد به اسلام و حیثیت آن
6 - عدم احتمال انحراف عقیدتی
3 - شاخصه علمی:
1 - متفکر
2 - متخصص
3 - اقتصاددان
4 - علما و روحانیون مطلع از احکام شرعی
5 - قدرت تشخیص مسائل
6 - آگاه به مسایل روز
7 - آگاه به نیازهای کشور
8 - منتج و نافع
9 - روشنفکر متعهد
10 - روحانیون مطلع از احکام اصول سیاسی اسلام
11 - مطلع بر اوضاع جهان
12 - دارای فهم و درک سیاسی
13 - سیاست را بفهمد
14 - از روی جهالت با مسئله برخورد نکند
15 - لایق تر از سایرین
16 - کارشناس و متخصص متعهد و زبردست
4 - شاخصه سیاسی:
الف) عرصه داخلی؛
1 - متعهد به قوانین کشور
2 - حافظ منافع کشور
3 - سیاستمدار
4 - احتیاجات مملکت را بشناسد
5 - مطلع به مصالح و مفاسد کشور
6 - وجدان سیاسی
7 - دارای دید سیاسی
8 - حق گرایی
9 - اهل توطئه نباشد
10 - مخالف طاغوت
11 - عدم گرایش به دسته و گروه
ب) عرصه بین‌المللی؛
1 - اجرای سایت نه شرقی، نه غربی
2 - نه متمایل به شرق نه متمایل به غرب
3 - آگاه به اوضاع سیاسی جهان
4 - قدرت تشخیص مسائل پیچیده جهان
5 - بی گرایش؛ به دو قطب الحادی و سرمایه داری
6 - مقابله در برابر فشارهای امریکا و روس
7 - مخالف با مکتب های انحرافی
8 - منزه از گرایش به شرق و غرب
9 - فهمیدن مسائل خارجی و توطئه های دشمنان.
10 - استقلال
ج) عرصه اندیشه و تفکر؛
1 - دارای دید و فهم سیاسی
2 - وفادار به جمهوری اسلامی
3 - وفادار به قانون اساسی
4 - غیر منحرف
5 - دارای بصیرت در امر دین و دنیا
6 - موافقت با جمهوری اسلامی
7 - معتقد به جمهوری اسلامی
8 - قدرت تصمیم گیری های قاطع
9 - به صحنه آوردن احکام سیاسی، اجتماعی
پی‌نوشت‌ها در دفتر روزنامه موجود است.