گفت‌وگوی همشهری دیپلماتیک با رئیس مجلس فلسطین

* دیپلماتیک: به عنوان اولین پرسش نظر خود را در خصوص انتخابات ریاست تشکیلات خودگردان فلسطین بیان کنید؟
** در درجه نخست باید گفت این انتخابات مظهری از خواست ملت فلسطین در تعیین رهبر آینده خود بود. همچنین باید این انتخابات و نتیجه آن را فرآیندی شفاف و دمکراتیک تلقی کرد، اما موانعی نیز که عمدتا منشأیی اسرائیلی داشت به چشم می‌خورد، اما شخصا این انتخابات و نتیجه آن را مثبت ارزیابی می‌کنم.
* دیپلماتیک: یعنی از نتیجه این انتخابات رضایت دارید و آن را تأمین‌کننده منافع فلسطین می‌بینید؟
** بله. این انتخابات 3 پیغام مهم را برای جهانیان دربرداشت. نخست این که ما قادریم قدرت را از شخصی به شخص دیگر به شکلی شفاف و دمکراتیک و البته مبتنی بر قانونی اساسی انتقال دهیم.
پیغام دوم، حضور حدود 70 درصد واجدان شرایط در این انتخابات بود که اشتیاق فلسطینیان را در تعیین سرنوشت خود نشان می‌دهد؛ و موضوع سوم بحث ضد اشغالگری بودن این رویداد است. باید حضور مردم و شرکت آنها در این انتخابات را اقدام و حرکتی ضد اشغالگری دانست، بنابراین نتیجه این انتخابات را باید مطلوب توصیف کرد.
اما شاید آنچه بیش از نتیجه این انتخابات و پیروزی این حزب و یا آن حزب حائز اهمیت باشد این است که ما در فلسطین و وطن خود هستیم و باید معیارهای جدید را برای احقاق حقوق پایمال شده مردم فلسطین پیگیری کنیم.
* دیپلماتیک: آیا ممکن است جایگاه ابومازن برنده این انتخابات را در بین فلسطینیان، اعراب، اروپا و غرب توصیف کنید؟
** اگر بخواهم پاسخ شما را در یک جمله بدهم می‌توانم بگویم ابومازن گزینه‌ای است که هم مورد تأیید فلسطینیان و اعراب و هم مورد تأیید اسرائیل و غرب است.
در بین فلسطینیان وی از محبوبیت نسبی برخوردار است. محمود عباس در همان مدرسه‌ای تحصیل کرده است که یاسر عرفات رشد کرد و شاید این موضوع و ارتباط دوستانه وی با ابوعمار در برقراری ارتباط بین وی و مردم مؤثر بوده باشد.
باید گفت ابومازن از دیدگاه‌ها و ایده‌های خاصی برخوردار و بر این مواضع به شدت پایبند است. شاید نخستین گام برای عباس کسب مشروعیت در بین فلسطینیان باشد. شاید مشروعیت انتخاب ابومازن به واسطه شرکت نکردن مروان بوغوثی (دبیر جنبش فتح در غزه که در حال حاضر در زندان رژیم صهیونیستی به سر می‌برد) و حماس و جهاد اسلامی و دیگر گروه‌های فلسطینی اندکی خدشه‌دار شده باشد.
* دیپلماتیک: مهم‌ترین خواسته فلسطینیان از ابومازن چه می‌تواند باشد و به بیان دیگر اولویت‌ها برای محمود عباس چیست؟
** ابومازن روزهای بسیار دشواری را پیش ‌رو دارد. باید انتخاب وی را دوره‌ای جدید در بحران فلسطین و اسرائیل تلقی کرد.
مهم‌ترین خواسته فلسطینیان و یا مهم‌ترین اولویت برای وی موضوعات داخلی است. امور داخلی فلسطین به اصلاحات بسیاری نیاز دارد. بحث‌هایی همچون لزوم تأمین امنیت، برقراری حقوق برابر برای همه مردم، حل معضل بیکاری و تشکیل مراجع قضایی مؤثر و کارآمد برای مبارزه با فساد و افراد فاسد.
این مسائل داخلی مورد تأکید فلسطینیان است اما در عرصه بین‌المللی دو امر بنیادین وجود دارد که نه تنها ابومازن بلکه هیچ رهبر دیگری نمی‌تواند از آن تخطی کند و آن دو ابتدا بحث حق بازگشت آوارگان و سپس قدس است که دستیابی به این دو هدف شاید مشکل‌ترین اهداف ابومازن باشد.
در جهان عرب نیز مهم‌ترین اولویت، عادی‌سازی روابط بین دو طرف و ملت‌ها خواهد بود زیرا ما معتقدیم کمکی که می‌توان از جانب کشورهای عربی به فلسطین و حل مشکلات این کشور کرد بسیار مؤثرتر از کمکی است که اروپا و غرب خواهند کرد.
اما موضوع دیگر این که ابومازن باید در عرصه بین‌المللی بر لزوم برابری و احترام متقابل در مذاکرات مورد نیاز بین فلسطین و اسرائیل، تأکید کند. اسرائیلی که بارها و بارها تعهدات و وعده‌های خود را زیر پا گذاشته و به آنها بی‌اعتناست و خشونت خود را روز به روز افزایش می‌دهد.
بار دیگر تأکید می‌کنم مهم‌ترین کاری که ابومازن می‌تواند و باید انجام دهد حل مشکلات داخلی ملت فلسطین و بازگرداندن امید به آنهاست، زیرا مردم فلسطین در سایه خشونت‌ها و خصومت ریشه‌دار تحمیل شده اسرائیل با مشکلات داخلی بسیاری دست و پنجه نرم می‌کنند.
* دیپلماتیک: یکی از مواضع مورد تأکید رژیم صهیونیستی همواره لزوم وجود تضمین‌های امنیتی از جانب فلسطینیان بوده است. آیا اساسا این خواسته منطقی است و در صورت برآورده شدن این خواسته این رژیم چه وظیفه‌ای در قبال کشور شما خواهد داشت؟
** در ابتدا باید بگویم ما پلیس نیستیم که بخواهیم برای اسرائیلیان تأمین امنیت و یا آنها را در قبال تهدید حمایت کنیم. از سوی دیگر ما کشور در حال اشغال هستیم. مرزهای ما مملو از سربازان اسرائیلی است و اگر قرار باشد طرفی تضمین بخواهد، آن فلسطین است و نه اسرائیل. همچنین معتقدم با خروج سربازان از مرزها و بازگشت پناهندگان به کشور اوضاع به خودی خود بهتر و باثبات‌تر خواهد شد، در غیر این صورت این روند به نتیجه نخواهد رسید. همانطور که شما اشاره کردید ما رویکردهایی مشابه را در سال‌های گذشته به تکرار تجربه کرده‌ایم که هر بار با خشونت و عهدشکنی اسرائیلیان مواجه شده‌ایم.
* دیپلماتیک: همانطور که گفتید از مهم‌ترین خواسته‌های ملت فلسطین حق بازگشت آوارگان و تأسیس کشوری به پایتختی قدس است. برگ برنده محمود عباس در دستیابی به این دو هدف اصلی چیست؟
** به اعتقاد من وحدت مردم و حفظ انسجام فلسطینیان مهم‌ترین عنصر است. پس از آن تأکید نکردن بر خلع سلاح گروه‌های مبارز چون حماس. به عقیده من هرگونه پافشاری بر این امر یعنی خلع سلاح نیروهای مبارز نه تنها می‌تواند مخالفت سازمان‌های داخلی فلسطین را دربرداشته باشد بلکه حمایت مردم را نیز از ابومازن کاهش خواهد داد.
* دیپلماتیک: آیا اساسا خلع سلاح انتفاضه ممکن است. اگر جواب مثبت است بزرگترین چالش‌های پیش‌ روی ابومازن چیست؟
** خیر، فکر می‌کنم این رویکردی غیرممکن باشد. حتی مطرح شدن این طرح نیز اعتراضات بسیاری را در بین فلسطینیان در پی داشت. سلاح و مبارزه مسلحانه در فلسطین دو معنا دارد. نخست دفاع از خود و حفظ تمامیت ارضی و سپس مبارزه و مقاومت در برابر اسرائیل. در هر دو صورت فکر می‌کنم تلاش برای گرفتن سلاح از نیروهای مبارز غیرممکن و بی‌سرانجام باشد و شاید این موضوع از آن دسته ایده‌هایی باشد که ابومازن مجبور است در خصوص آن تجدیدنظر کند.
* دیپلماتیک: با توجه به تحلیل شما از ابومازن، دیدگاه‌ها، چالش‌ها و تغییرات موجود بر سر راه وی، آینده توافق صلح را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
** پیش از هر چیز زمانی که شارون تنها به عقب‌نشینی از غزه تأکید می‌کند به آن معناست که وی قصد ندارد به سرعت به اشغال کرانه باختری و قدس پایان دهد و در واقع حتی این پیشنهاد نیز تاکنون عملی نشده است. شارون حتی روش خروج خود را نیز به ما در فلسطین و نمایندگان مراجع بین‌المللی ارائه نکرده است، اما ما مطمئن هستیم دیر یا زود اسرائیل مجبور به خروج از غزه خواهد بود زیرا برتری عددی در منطقه بسیار شلوغ و البته کم‌وسعت غزه شرایط را برای اسرائیلیان بسیار دشوار کرده است. با وجود این فکر می‌کنم، با عقب‌نشینی کامل نیروهای اسرائیلی از غزه در واقع گام‌های بسیار مثبتی در جهت پایان‌ یافتن اشغال مناطق فلسطینی برداشته خواهد شد و از طرفی امیدوارم رهبران فلسطینی هیچ‌گونه اهمالی در این خصوص مرتکب نشوند و امتیازی بی‌مورد برای طرف مقابل خود در نظر نگیرند.
* دیپلماتیک: بسیاری از کارشناسان امور سیاسی و خلع سلاح معتقدند برای حل بحران خاورمیانه و تحقق خاورمیانه عاری از تسلیحات هسته‌ای باید ابتدا مناقشه فلسطین و اسرائیل حل شود. نظر شما در این باره چیست؟
** تسلیحات کشتارجمعی و به خصوص هسته‌ای اسرائیل یک واقعیت غیرقابل انکار است. در حالی که ما در پی دستیابی به توافق هستیم، اسرائیل با توسل به لابی‌های خود فشارهای بسیاری را به اروپا وارد می‌کند و متأسفانه طرف‌های غربی نیز تحت‌ تأثیر همین اعمال فشارها هیچ واکنشی به این زرادخانه بزرگ که به واقع تهدیدی علیه امنیت منطقه محسوب می‌شود نشان نمی‌دهند.
* دیپلماتیک: به عنوان پرسش پایانی، درباره طرح مورد حمایت واشنگتن موسوم به «نقشه راه» چه نظری دارید؟
** غیرقابل اجرا بودن این طرح از ابتدا مشخص بود. اگرچه شارون در ظاهر بر مؤثر و کارآمد بودن این طرح تأکید دارد، اما اقدامات وی بیشتر در جهت مخالف این طرح بوده است.
ما نیز در فلسطین از همان ابتدا این طرح را «برنامه‌ای مرده» تلقی می‌کردیم و شاید بهترین عبارت برای نقشه راه این جمله معروف باشد که این طرح از آغاز عقیم متولد شده است.
* دیپلماتیک: اگر نظر دیگری دارید، بیان کنید؟
** باید از حمایت‌های ایران و ابراز همدردی ملت این کشور تشکر کنم. ما همواره به کمک امت اسلامی نیازمندیم که ایران در این بین نقشی ممتاز دارد. باید اعتراف کنم کشور شما حق بزرگی بر گردن فلسطین دارد و مسلما اقدام تاریخی امام خمینی(ره) در نام نهادن آخرین جمعه ماه رمضان به عنوان روز قدس تضمینی برای جاودانگی این مکان مقدس و بازپس‌گیری آن از اشغال خواهد بود.
فکر می‌کنم ایران، فلسطین و سوریه در مسیری مشابه برای مقابله با خصومت‌های ریشه‌دار غرب به ویژه آمریکا و متحد اصلی آن در منطقه (اسرائیل) با اسلام قرار دارند.
در پایان امیدوارم روزی شما مردم خوب ایران از فلسطین آزاد شده از بند اشغال دیدن کنید و برای رسیدن به این مهم، فلسطین به کمک و حمایت امت اسلامی احتیاج دارد.