امام خمینی و هویت ملی
رضا جاودان
بخشی از تحول عظیمی که در نتیجه انقلاب اسلامی در ایران ایجاد شد، به حوزه فرهنگ مربوط است، بویژه آن که برخی از نظریهپردازان انقلاب، علت اصلی ایجاد انقلاب اسلامی را تحول فرهنگی در جامعه ایران قبل از انقلاب میدانند و معتقدند که انقلاب اسلامی از اساس، تحولی مبتنی بر فرهنگ اسلامی و دینی بوده است؛ در این میان، دیدگاههای امام خمینی (ره) به عنوان رهبر انقلاب اسلامی و یکی از بزرگترین مصلحین و احیاگران اندیشه و عمل اسلامی در جهان معاصر، از اهمیت خاصی برخوردار است. رویکرد امام خمینی (ره) به مفهوم "هویت ملی" و معنا و مبنایی که ایشان از این مفهوم اراده کردهاند، بویژه برای کشورهای اسلامی و جنبشهای اسلامی معاصر که تشابهات فرهنگی و اجتماعی بسیاری با جامعه ایران دارند، از اهمیت مضاعفی برخوردار است.
در خصوص هویت ملی در جامعه ایران، امام خمینی (ره) معتقد به هویتی اسلامی و انسانی است که در صد سال اخیر به شدت منسوخ و تحریف شده بود.
ایشان ماهیتی انسانی و دینی برای جامعه ایران قائلند و احیای این هویت را مهمترین ساز و کار پایایی انقلاب اسلامی و دستیابی به آرمانهای این تحول بزرگ میدانند. احیای هویت ملی که در سطح فردی و سپس اجتماعی صورت میگیرد، موجب خودباوری،اتکاء به نفس، امید به آینده و عدم سلطهپذیری شده و تلاش برای پیشرفت را در پی خواهد داشت. مهمترین گام برای احیای هویت ملی درجامعه ایران و تقویم سویههای بنیادین آن، یعنی فرهنگ اسلامی ـ انسانی، نفی "خود کاذب" است.
"خودِ کاذب" یا غربزدگی همان فرهنگ منحرفی است که در دوران معاصر به جای فرهنگ اصیل اسلامی نشسته است و قدرت پویایی، تولید، اندیشه و عمل را سلب کرده است. کتاب "امام خمینی و هویت ملی" تالیف آقای یحیی فوزی تویسرکانی، جنبههای مختلف هویت ملی و عناصر سازنده آن را از دیدگاه امام خمینی (ره) بررسی کرده و آسیبشناسی این هویت و اهمیت و ساز و کارهای احیای آن را ارایه میدهد.
بر این اساس، نخست، به منظور آشنایی با واژه هویت و سطوح مختلف آن، مباحثی همچون مفهوم هویت، نگرشهای مختلف به هویت، و روش شناخت هویت فردی و جمعی مطرح گردیده و سپس به مبحث هویت ملی در ایران و عناصر مهم و موثر بر آن پرداخته شده و در آن به دو عامل مهم، یعنی نقش جغرافیایی سیاسی در نقش فرهنگ در هویت ملی ایران اشاره گردیده است. در ادامه، از سه عنصر مهم فرهنگی یعنی فرهنگ ایرانی، اسلامی، و غربی سخن رفته و میزان تاثیرگذاری هریک از این سه فرهنگ در هویت ملی در ایران بررسی شده، همچنین، دیدگاه امام (ره) درباره ایران بررسی شده، نیز، دیدگاه امام (ره) درباره هویت، هویت فردی، و هویت جمعی تبیین شده و عناصر سازنده هویتهای جمعی، از جمله هویت ملی تحلیل گردیده است.
آسیبشناسی هویت ملی در ایران و اهمیت شناخت و احیای هویت ملی از دیدگاه امام خمینی بررسی و تلاش شده است تا هویت اصیل ملی در ایران ـ که امام از آن به عنوان هویت شرقی، انسانی و اسلامی یاد میکند ـ بررسی گردد. افزون بر این، راهکارهای احیای این هویت از دیدگاه امام تبیین شده است.
در پایان، چنین نتیجهگیری شده است که: "امام خمینی، رویکردی فرهنگی به هویت ملی در ایران داشته و بر این اساس، ذات هویت ملی در ایران را نوعی فرهنگ اسلامی و انسانی میداند. که با محوریت اسلام، عناصر عقلانی و انسانی را از فرهنگهای مختلف در خود جمع کرده است. از دیدگاه ایشان، احیای این هویت اصیل و انسانی در ایران، ضامن پایداری انقلاب اسلامی خواهد بود و اصولا بدون احیای این هویت، انقلاب اسلامی در ایران نمیتواند از بالندگی لازم برخوردار باشد".
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
