اهمیت استراتژیک روابط دوسوی اروند

* در طول 10 سال گذشته و پس از روی کارآمدن دولتهای جدید، اهمیت روابط تهران و بغداد را چگونه ارزیابی می کنید؟
** اگر بخواهیم در مورد اهمیت روابط ایران و عراق صحبت کنیم باید چندین مورد مهم را مدنظر داشته باشیم که به برخی از محوری ترین آنها اشاره می کنم.
1- عراق و ایران از نظر جغرافیایی، مرز مشترکی بیش از 1000 کیلومتر (یک هزار کیلومتر) با همدیگر دارند. 2- هر دو با خلیج فارس مرز دارند. 3- عراق دروازه و پل ارتباطی با غرب برای ایران محسوب می شود. 4- عراق مرکز اماکن متبرکه و مذهبی شیعیان است که این برای زائران شیعه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. 5- دین رسمی عراق اسلام بوده و شامل عرب، کرد و ملیت های دیگر است که این نیز خود اهمیت دوچندانی به روابط بین دو طرف می دهد.
* با توجه به تحولات منطقه و رایزنی های متعدد تهران و بغداد، نزدیکی و تعامل دو کشور در موضوعات منطقه ای چگونه است؟
** پیداست که می توان از گذشته های دور در همه زمینه ها از جمله؛ آیینی، مذهبی، فرهنگی و تا حدودی هم نژادی، مردم ایران و عراق به یکدیگر نزدیک بوده اند. از همان زمان در مراحل مختلف، مردمان مبارز عراق؛ شامل کرد و عرب و ملیت های دیگر در ایران زندگی کرده اند و به تشکیلات و سازماندهی خود رونق داده و برای شیوه های مبارزاتی شان بر علیه رژیم های ستمگر عراق، برنامه ریزی کرده اند. همچنین در زمان قبل از انقلاب نیز به همین شیوه؛ عراق مامن گروه ها و جریان هایی بود که مخالف رژیم شاه بودند. یعنی چه عراق و چه ایران در زمان های گذشته، مامن مبارزان و گروه های سیاسی مخالف بوده اند. برای همین، به نظر من امروزه در عراق و جمهوری اسلامی ایران، کسانی قدرت را در دست گرفته اند و حکمرانی می کنند که زمانی، مبارز بودند. به همین دلیل به همکاری بیشتر نیاز دارند تا با افزایش ارتباطات هر دو طرف بتوانند، امنیت،ثبات و آرامش را در منطقه برقرار کنند.
* اشاره کردید به تامین امنیت و ثبات منطقه از طریق تعامل کشورهای آن، یکی از مشکلات منطقه حضور نیروهای خارجی است،برای رفع مشکلات خاورمیانه بویژه درحفظ صلح و ثبات، همکاری کشورهای منطقه بویژه ایران و عراق باید بر چه مولفه ها و محورهایی استوار باشد؟
** جدای از ضرورت وجود مسائل امنیتی و ثبات، اگر ناآرامی در هر یک از طرفین به وجود بیاید، بر روی طرف دیگر نیز تاثیر می گذارد؛ یعنی امنیت و ثبات هر دو طرف به یکدیگر مرتبط است. به همین جهت ضروری است که در همه زمینه ها با یکدیگر همکاری نمایند.
در اینجا می توان از همکاری اقتصادی میان دو طرف نام برد که اقتصاد، در زمینه های اشتغالزایی، سرمایه گذاری و امنیت اهمیت فراوانی دارد، بخش اقتصادی بیشتر از همه چیز به آرامی، امنیت و ثبات نیاز دارد، بر بهبود، افزایش سطح روابط و همکاریهای بیشتر تاثیر می گذارد و در نهایت به سوی همکاری های فرهنگی و اجتماعی سوق پیدا می کند. همه این موارد طرفین را به سمت همکاری های سیاسی و تفاهمنامه های استراتژیک هدایت می کند تا هر دو طرف بتوانند منافع مشترک و همسان و متوازن داشته باشند و آنها را حفظ کنند. به عبارت دیگر روابط ایران و عراق مهم است و ضرورت آن دو چندان. اقلیم کردستان نیزهمچون اداره ای فدرال در چارچوب قانون اساسی عراق با جمهوری اسلامی ایران ارتباط و مراودات خوبی دارد. برای همین، ارتباط با اقلیم کردستان موجب بهبودی روابط بیشتر و مستحکمتر با حکومت مرکزی در عراق می شود و ارتباط با حکومت مرکزی در عراق باعث ایجاد ارتباط هر چه بیشتر و بهتر با اقلیم کردستان می گردد. البته جدای از همه این روابطی که در مورد آنها صحبت کردیم، ساختار ملی و همچنین آئینی و مذهبی در عراق نیز وجود دارد که آن هم به همان صورت نقش خود را در خصوص ایجاد ارتباطات با ایران ایفا می کند.
در سطح منطقه هم افزایش روابط میان ایران و عراق نقش و تاثیر خود را بر روی رویدادهای منطقه خواهد داشت. از سوی دیگر این همکاری و دوستی متقابل به کشورهای منطقه و همسایگان نیز منتقل می شود.
* افزایش سطح مبادلات تجاری و اقتصادی 2 کشور چه تاثیرات بسزایی دارد؟
** طبیعی است وقتی که طرفین مرز مشترک بیش از یک هزار کیلومتر دارند، اگر آرامش و امنیت برقرار باشد و روابط خوبی با هم داشته باشند، مطمئناً زمینه های اقتصادی و بازرگانی نیز توسعه می یابد و در این میان نیازهای هموطنان با همکاری یکدیگر تامین خواهد شد. به خصوص امروزه عراق و اقلیم کردستان به ویژه در زمینه آبادانی نیازهای زیادی دارند زیرا عراق به علت جنگ های رژیم ساقط شده بعث با ایران و کویت ویران گشته و آبادانی و سازندگی کشور ضروری است. برای مثال در دهه 80 شمسی یعنی از سال های 2000 فعالیت های مرزی اقلیم کردستان و ایران سالانه از 150 میلیون دلار بیشتر نمی شد که امروزه به بیش از 4 میلیارد دلار رسیده و پیش بینی می شود در آینده به 8 میلیارد دلار برسد. در مقطع کنونی، رونق بیشتر زمینه های بازرگانی، سرمایه گذاری و گردشگری ضرورت دارد.
* در طول این سال ها رفت و آمدهای دیپلماتیک میان دو کشور رونق فراوانی داشته است. رهاورد این رایزنی ها میان 2 کشور را چگونه می بینید؟
** سفرها و رفت و آمدهای مسئولان بلندپایه و هیات های دیپلماتیک هر دو طرف همواره از اهمیت زیادی برخوردار است. هر چه میزان این رفت و آمدها بیشتر باشد به همان اندازه نیز روابط استحکام بیشتری پیدا کرده، مشکلات سریعتر برطرف خواهد شد و زمینه های دیگر نیز توسعه می یابد. همچنان که گفتم افزایش رایزنی ها باعث ارتقای سطح روابط در زمینه های اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و امنیتی خواهد شد. البته در صورتی که روابط خوب باشد، نشاندهنده این است که امنیت و آرامش برقرار است و طرفین برای استمرار آن همکاری می نمایند.
* در مرزهای کشور متاسفانه معضلات امنیتی مانند برخی گروهک های تروریستی همچون پژاک وجود دارد.در این باره عراق چه اقداماتی انجام داده است؟
** در چارچوب قانون اساسی و عراقی فدرال، اقلیم کردستان برای ایجاد امنیت و ثبات و توسعه زمینه های بازرگانی و سرمایه گذاری و آبادانی اهمیت خاصی قائل است. به همین جهت به حفظ ثبات و امنیت مشترک با جمهوری اسلامی ایران اهمیت می دهد و طبق اصول مشترکی که میان اقلیم کردستان و ایران وجود دارد، هر دو طرف معتقد هستند که نباید هیچ گروه مسلحی از خطوط مرزی همدیگر بگذرند و باعث ناامنی بشوند. در سال گذشته توانستیم مشکل پژاک را به سوی نوعی راه حل ببریم، فعالیت های نظامی را متوقف سازیم و آرامش را در مرزها برقرار نماییم.