مجلس هشتم شبیه مجلس ششم بود

* برای شروع بحث بد نیست یک رزومه خیلی مختصر از خودتان بفرمایید.
** من الهام امین زاده، عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران هستم. تحصیلاتم را در رشته حقوق در دانشگاه شهید بهشتی و در دو دوره دکترا در دانشگاه گلاسکوی انگلستان به پایان رساندم.
* در چه سالی؟
** سال 1373 شروع و در سال 1377 به کشور بازگشتم. از آن به بعد هم در دانشگاه هایی همچون امام صادق(ع)، علامه طباطبایی، دانشکده وزارت خارجه، علوم قضایی و... مشغول به تدریس شدم و هم اکنون معاون پژوهشی دانشکده حقوق و علوم سیاسی هستم. در دوره هفتم مجلس شورای اسلامی نماینده مردم تهران و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی و طراح تعداد زیادی از قوانین بودم. همچنین موسس رشته «حقوق نفت و گاز» در دانشکده علوم سیاسی، موسس مرکز مطالعات انرژی و... به حساب می آیم.
* شما در مجلس هفتم نماینده بودید. چه شد که به مجلس هشتم راه پیدا نکردید؟
** جبهه متحد در آن ایام، نماینده سه طیف بودند که علی رغم همکاری من با آن سه طیف، به علت عدم رابطه تشکیلاتی با موتلفه یا ایثارگران، بنده را کنار گذاشتند.
* پس چه شد که در انتخابات مجلس هشتم در لیست جبهه متحد قرار گرفتید؟
** شاید شناخت بیشتر حاصل شد. البته نگاه فراجناحی بیشتری هم لحاظ شد.
* 8+7 یا همان جبهه متحد به گروه های مختلف سهمیه داده بود. آیا شما جزو سهمیه گروهی بودید؟
** خیر.
* شما خودتان در دور اول لیستی رای دادید؟
** من تقریباً از دو لیست جبهه متحد و جبهه پایداری انتخاب کردم.
* به نظر شما این نوع از انتخابات چه تاثیر مثبت و منفی در انتخاب مردم دارد؟ شما تجربه کنار گذاشته شدن از لیست را دارید؛ آیا با وجود جمعیت و وسعت فراوان تهران، امکان حضور افراد مستقل وجود دارد یا آن که با وجود شرایط مختلف، افراد مستقل هیچ شانسی برای انتخاب شدن ندارند؟
** بنده وقتی پای صندوق ها حاضر می شدم و نحوه رای دادن مردم را مشاهده می کردم، به این آسیب پی بردم. طبعاً انتخاب 30 نفر از بین 600 کاندیدا سخت و امکان ناپذیر است.
بنابراین مردم تهران معمولاً به افرادی که نمی شناختند، رای نمی دادند و راهیابی مستقیم تنها 5 نفر به مجلس در مرحله اول هم ناشی از خرد شدن آرا بود. ان شاءالله اگر توانستم وارد مجلس شوم، فکری به حال این ماجرا خواهم کرد.
* بسیاری از کارشناسان معتقدند تهران باید تبدیل به حوزه های مستقل شود؟
** بله، دقیقاً پیشنهاد بنده نیز همین است تا تهران، ری، شمیرانات و اسلامشهر تعداد کاندیداهای مستقل خودش را داشته باشد.
* خانم امین زاده! شما برای دور اول انتخابات چقدر هزینه کردید؟
** البته هزینه ها را بیشتر جبهه متحد کرد. ما بیشتر هزینه ایاب و ذهاب داشتیم.
* هزینه چاپ بنر و دیگر اقلام بسیاری از کاندیداها بالغ بر میلیون ها تومان شده؛ شما چطور؟
** نه هزینه پوستر و بنر من در حدود یک میلیون تومان بود.
* مقام معظم رهبری در رابطه با وابسته شدن نمایندگان به کانون های قدرت و ثروت اخطار دادند. وقتی جبهه متحد از حضرتعالی حمایت می کند، طبیعتاً در آینده توقع خواهد داشت. بنابراین پاسخ شما به توقعات آینده آنان چگونه خواهد بود؟
** من اتفاقاً وقتی قرار شد اسمم وارد لیست شود، این مورد را بررسی کردم چون در دوره هفتم من بر روی خط ولایت حرکت می کردم و مسئولان جبهه متحد بر این امر واقف بودند. لذا آنان توقعی فراتر از این ندارند.
* شما در چند لیست اصلی حضور داشتید؟
** لیست جبهه متحد و ایستادگی.
* فرایند انتخاب افراد در 8+7 چگونه بود؟ طبعاً بسیاری به این فرایند معترض بودند و جدی ترین اعتراض ها از سوی جبهه پایداری صورت گرفته است.
** در لیست جبهه متحد سعی شده از طیف های مختلف اصولگرا استفاده شود. جامعه روحانیت، ایثارگران، موتلفه، جبهه پیروان خط امام و رهبری، رهپویان و گروه های منفرد از طرف دکتر قالیباف و لاریجانی در ترکیب حضور دارند و اطلاعات بیشتری ندارم.
* بیشتر به این موضوع نمی پردازیم. احساس می کنیم که به کالبدشکافی این ماجرا علاقه ای ندارید؛ بد نیست آرای مردم در دور اول را تحلیل کنیم.
با توجه به اتفاقات تلخ انتخابات ریاست جمهوری سال 88 و تحریم انتخابات از سوی طیفی از اصلاح طلبان، به اضافه برخی برخوردهای سلیقه ­ای در رد صلاحیت تعدادی از کاندیداها پیش بینی ها را به سمت کاهش مشارکت مردم می برد.
به نظر شما چه اتفاقی رخ داد که این درصد بالای مشارکت مردمی حاصل شد؟
** به نظر من دو فاکتور مهم تاثیرگذار بود؛ تحولات مهم خاورمیانه و شعور زیاد مردم باعث مشارکت بالای مردم شد.
آنچنان که وقتی از من می پرسیدند در انتخابات چه کسی پیروز شده می گفتم فقط مردم. بیداری اسلامی در منطقه و تهدیدهای خارجی و تحریم علیه کشورمان، باعث شد مردم با حضور خود در انتخابات اثبات کنند که آنان در صحنه حضور دارند. البته حضور مردم پیامی هم به مسئولان داخلی داشت تا به حفظ وحدت پایبند باشند.
از سوی دیگر آرای مردم نشان دهنده دست رد زدن به سینه عوامل فتنه است، چرا که دوران فتنه انگیزان به پایان رسیده.
* در تحلیل آرا می توان دریافت که طیف گسترده ای از نمایندگان مجلس هشتم با «نه» معنی دار مردم متوجه شدند چه اتفاقی رخ داده که مردم به نمایندگان خود در مجلس هشتم مجدداً اعتماد نکردند؟
** مردم نیروهای جدیدی را انتخاب کردند، خب ما در بعضی از دهه ها چهره های تکراری را در بعضی از مسئولیت ها می بینیم که این امر برای مردم خوشایند نیست. در لیست شما هم البته چهره های تکراری کم نیستند!
* در لیست شما هم البته چهره‌های تکراری کم نیستند!
** بله خوب رای مردم را هم دیدید. یعنی با وجود معروفیت چهره ها مردم افراد جدید و برنامه های جدید را انتخاب کردند.
* تنها برنامه های جدید عامل رویگردانی مردم بود یا عملکرد مجلس هشتم هم باعث این تغییر رویه شده است؟
** بله، مجلس هشتم شبیه مجلس ششم بود، شباهت این دو مجلس به موجب وجود تنازع و فرسایش موجود در آن­ها بود.
من در مجلس هشتم مشاهده کردم که هرچقدر مجلس هماهنگ تر باشد...
* هماهنگ با کجا؟
** با هم در درون مجلس و با دولت، چنانچه هماهنگ تر باشد، می توانند مشکلات کشور را حل کنند، ولی چنانچه نیروی نمایندگان صرف منازعه شود، در این میان مردم متضرر اصلی خواهند بود. بنابراین تصمیم مردم منجر به این امر شد.
* اگر قرار باشد مجلس هشتم را آسیب شناسی کنیم، به نظر شما مهمترین نقاط ضعف این مجلس چه بوده؟
** عدم نظارت صحیح، توجه کنید که نظارت با ایرادگیری و بهانه آوردن متفاوت است، بنابراین فریادهایی از جنس بهانه، کمکی به حل مشکلات نمی کند.
* شاید هم انتقامگیری سیاسی باشد؟
** من نمی دانم، اما فکر می کنم نظارت ابزار مهمی است. انتقاد به معنی نصیحت دلسوزانه است، اما اگر انتقاد با هدف اصلاح انجام نشود، خود آسیبی به مجلس و دولت است.
در حوزه سیاست خارجی هم می شود بهتر از این عمل کرد، خصوصاً درباره حقوق هسته ای و حقوق بشر می توان بهتر از این بود، البته ناگفته نماند اقدامات خوبی هم در راستای کاهش روابط با انگلیس در مجلس هشتم انجام گرفت.
* یکی از مسائل مهم مجلس هشتم نحوه تعامل این مجلس با دولت دکتر احمدی نژاد است که در این خصوص می توان به «دودو» کردن یا به عبارت صحیح تر «هو» کردن بالاترین مقام اجرایی کشور در این مجلس، طرح سوال از رئیس جمهور و... اشاره کرد، اصولاً تعامل مجلس هشتم و دولت به چه نحوی بود؟
** یک سری ابزارهایی در رابطه با نظارت بر قوه مجریه در اختیار مجلس است، سوال از رئیس جمهور را می توان اصولی مطرح کرد و الااگر ماجرا رفع تکلیف و کشاندن رئیس قوه مجریه به مجلس باشد، صورت خوشایندی ندارد.
اگر نمایندگان سوالی دارند، می توانند محترمانه و دلسوزانه پرسش را مطرح کنند.
* به نظرتان تعامل مجلس دلسوزانه بوده است؟!
** نمی توانم نظر بدهم.
* مردم می خواهند نظر شما را در این رابطه بدانند، شاید حضورتان در لیست جبهه متحد این محدودیت را ایجاد کرده باشد؟
** من اول یک اصولگرا هستم.
به هر حال اگر مجلس همفکر و همراستا باشد، بهتر است، چرا که اگر افراد متعارض وارد مجلس شوند، وقت چهار ساله مجلس به دعوا می گذرد.
* پس شما به مجلس یکدست اعتقاد دارید؟
** نه، منظورم یکدست نبود.
* اگر به جای یکدست بودن می آموختیم که با قبول تضارب آرا می توان نگاه های متفاوت را تحمل کرد و به مخالفان هم احترام گذاشت، بهتر نبود تا آنکه به دنبال شبیه کردن افراد به خود باشیم؟
** در مجلس هفتم ما تضارب آرا هم داشتیم، تضاربی که موجب سازندگی بود، اما بعضی اوقات سیاسی کاری ها در مجلس بار تبلیغاتی دارد، این نوع برخورد در شانیت مجلس نیست.
* آیا طرح سوال از رئیس جمهور از همین جنس و نوع بود؟
** ... نمی دانم.
اما ما مجلس یکدست نمی خواهیم، بلکه مجلسی را می خواهیم که همراستا برای توسعه کشور حرکت کند.
متاسفانه امروز طیف وسیعی از سیاستمداران ما سیاست زده شده اند.
* اصولاً سیاستمداری با سیاست زدگی و سیاست بازی چه تفاوت هایی دارند. سیاست بد است یا سیاست زدگی؟
** سیاست زدگی بد است، زمانی در دانشگاه سیاست زدگی برابر بود با اعتراض مخالفت ­آمیز و ایجاد تشنج به نحوی که در مقابل مسائل مثبت کشور هم این سیاست زدگی وجود داشت. مقام معظم رهبری در این شرایط تاکید می کردند دانشجو باید سیاسی فکر کند، اگر دانشجو به خواب برود، خطر هست.
اما مجلس که سیاست زده شود و خدای ناکرده به سمت منافع شخصی حرکت کند، خطرناک خواهد شد، نمایندگانی باید انتخاب شوند که دغدغه اصلی آنها مسائل کشور است.
* در دور اول انتخابات در تهران شاهد راهیابی افرادی به مجلس بودیم که توجه بیشتری به اخلاق داشتند، آیا این فضای سیاست زدگی و تخریب یکجانبه باعث فاصله گرفتن سیاستمداران از اخلاق نشده است؟
** دقیقاً، من شخصاً به خاطر برخی موضعگیری های سیاسی از روی ملت خجالت می کشم. البته همان طور که گفتم تضارب آرا انعکاس خوبی در فضای بین المللی دارد که به راحتی بتوان دولت یا مجلس را نقد کرد اما وقتی اخلاق از سیاست خارج می شود نمی توانیم بگوییم که یک مسلمان سیاستمدار هستیم.
مسلمان سیاستمدار برای بالارفتن خود دست به تخریب دیگری نمی زند. اما متاسفانه چنین تفکری را عملیاتی نمی بینم.
* به نظر شما چه تعداد از افرادی که با شما در یک لیست قرار گرفتند بر این اصول پایبند هستند؟
** من امیدوارم که این چنین باشند.
* آیا واقعاً اگر این امکان را داشتید که به صورت مستقل وارد رقابت شوید و شانسی هم برای پیروزی داشته باشید بازهم در لیست جبهه متحد حضور پیدا می کردید؟
** باید با جبهه متحد به عنوان یک تشکل فراگیر همکاری داشت، بله بازهم همکاری می کردم [خنده]
حالایک کاری کنید تا من را از لیست جبهه متحد کنار بگذارند.
* یکی از مواردی که به کرات مشاهده شد، حمله رسانه ای جبهه متحد به جبهه پایداری بوده است.به عنوان مثال آقای نادران در مقاله ای مدعی شده بود جبهه پایداری نه تنها به دنبال کرسی های مجلس و ریاست جمهوری بلکه به فکر بالاتر از آن است؟
** اطلاعی ندارم.
* مقاله آقای نادران را ندیده اید.
** نه.
* روزنامه ها را مطالعه کرده اید؟ یعنی درباره تخریب های وسیع به جای برنامه دادن نظری ندارید؟
** این نوع رفتارها همان سیاست زدگی ناشایست است. آن جبهه یا فردی که اقدام به تخریب دیگران کند از سوی مردم کنار گذاشته می شود.
* روزنامه رسالت که ارگان نیمه رسمی حزب موتلفه اسلامی است، طی یادداشتی با مقایسه لیست های جبهه متحد و جبهه پایداری مدعی شد این دو لیست در واقع نماینده دو مکتب و طرز فکر مستقل هستند.
یکی به نمایندگی از مکتب دانشگاه امام صادق (ع) و دیگری به نمایندگی از مکتب موسسه امام خمینی (ره) و بدین سان رقابت سیاسی را به یک رقابت اندیشه ای ارتقا داد.
آیا با توجه به حضور تفکرات مختلف و وجود افراد مشترک در دو لیست، شما بر این نوع تقسیم بندی اندیشه ای قائل هستید؟ آیا به عنوان مثال می توان لیست جبهه متحد را برآمده از تفکر موجود میان دانشجویان و فارغ ­التحصیلان دانشگاه امام صادق (ع) دانست؟!
** آیت­الله مصباح مسئولیت موسسه امام خمینی (ره) را بر عهده دارند و آیت الله مهدوی کنی ریاست دانشگاه امام صادق (ع)، این امر غیرقابل کتمان است.
به هر حال حضور بزرگانی همچون آیت الله مصباح یا آیت الله مهدوی کنی در راستای مشارکت گسترده تر مردم و کمک به انتخاب مردم است. باید از این بزرگواران تشکر کرد.
* جبهه متحد از لحاظ فکری با اعضای­ لیست خود چه مبادلات و تعاملاتی داشته است؟
** انتخاب­ها بیشتر با شناخت قبلی صورت گرفته است.
* به عنوان مثال نوع نگاه سیاسی شما با نوع نگاه آقای زاکانی تا چه حد شبیه هم است؟
** در استکبارستیزی، ولایتمداری و کلیات اعضا نزدیک به هم هستند اما در جزئیات باید کمی صبر پیشه کرد تا موضوع در مجلس مشخص شود.
* یکی از مهمترین کلیدواژه های جبهه متحد مبارزه با جریانی به نام انحرافی است. فارغ از فرعی کردن و اصلی کردن مسائل، فارغ از نام سال 90 با عنوان جهاد اقتصادی و... شما تا چه حد به وجود جریان انحرافی قائل هستید؟
** من به این مسئله فکر نکردم! کشور ما آنقدر معضلات اساسی دارد که طرح این مسائل کمکی به کشور نمی کند. رهبری فرمودند: «تا من زنده هستم اجازه انحراف انقلاب اسلامی را نخواهم داد.»
* انحراف بحثی کلی است، اما واژه «جریان انحرافی» مشخصاً به نزدیکان رئیس جمهور و دولت اطلاق می شود، یکی از شاخص ترین تاکتیک های حذف رقیب برچست زدن سیاسی است.
به عنوان مثال شاید حریفان شما با انتشار مصاحبه خانم امین زاده با روزنامه با زدن برچسب انحرافی شما را از عرصه حذف کنند. این برچسب تا چه حد برای شما اصالت دارد؟
** این به موضعگیری افراد بازمی گردد. اگر هست که مردم در مقابل آن خواهند ایستاد، اگر هم نیست تهمت و گناهی بزرگ است.
* بسیاری معتقدند طرح جریان انحرافی در حکم «لولو سیاسی» است تا مردم با فرار از آن به دامن عده دیگری پناه ببرند؛ آقای زاکانی قبل از انتخابات از خیز بزرگ جریان انحرافی برای فتح مجلس خبر داد.
او خبر از هزینه های 900 میلیاردی برای ورود به مجلس توسط این جریان می ­داد. با این وجود هیچ تحرکی از سوی این گروه مشاهده نشد و اکنون هم کسی به این نام در مجلس نهم وجود ندارد.
مجلس هشتم وقت و هزینه بیت المال را به پای مسائل حاشیه ای و بی اهمیت صرف کرد و مباحث مهم اقتصادی، منطقه ای و ... تحت تاثیر این دعوای بی فایده سیاسی به حاشیه رفت، بنابراین نظر صریح خود درباره این جریان را تشریح فرمایید.
** مجلس ابزار قانونی خود را داشت و می توانست اقدام کند. وقتی من در بین مردم بودم و مدام برخی می گفتند «فتنه - انحراف؛ انحراف – فتنه» مردم از آنها می پرسیدند برنامه تان چیست؟!
مردم مواضع خود را مشخص کردند. بنابراین اگر دنبال همین سیاسی کاری ها باشیم مردم را خسته می کنیم. هر که تخریب کرد و هر که غلو کرد بازنده ماجرا است.
* شخصاً رئیس جمهور را منحرف می دانید؟!
** نه، رئیس جمهور مقام عالی کشور است و در عرصه بین المللی دارای اعتبار است.
* دولت دهم را چطور؟
** در دولت هم افراد خدمتگزار فراوانی حضور دارند. قطعاً نمی توان نمره 100 به دولت یا هیچ قوه یا هر شخص دیگری داد ولی در مجموع همه به دنبال رفع مشکل بودند، هرچند که انتقادهای جدی به بانک مرکزی و ... وارد است اما انسان زحمت فراوان دولت را مشاهده می کند.
* برنامه شما برای ورود به مجلس چیست و نخستین طرح شما چه خواهد بود؟
** در حوزه اشتغال، با اصلاح قانون کار می توان خدمات خوبی را انجام داد. تا به حال مزایای بسیاری برای کارگران لحاظ شده و کارفرما و کارخانه دار از همین رو می ترسند که کارگری را بیاورند و بیمه اش کنند، ما باید این قوانین را اصلاح کنیم.
البته در حوزه تخصصی خودم یعنی حقوق نفت و گاز می توان در منابع مشترک بین ایران و کشورهای همسایه تلاش بیشتری کرد، چرا که ایران نتوانسته به درستی از سهم خود از این منابع بهره و استخراج داشته باشد.
* در صورت پیروزی در انتخابات به کدام کمیسیون می روید؟
** کمیسیون انرژی، انتخاب اول من است.
* نظر شما درباره لیست جبهه پایداری چیست؟ اصلاً برای حضور در این لیست از شما دعوتی به عمل آمد؟
** خیر.
* اگر دعوتی صورت می گرفت قبول می کردید؟
** من درون حدود 15 تا 16 لیست حضور داشتم، اما پایداری­ ها از من دعوت نکردند.
* به نظر شما در دور دوم انتخابات، ترکیب آرای مردم در دور اول تکرار خواهد شد؟
** فکر کنم تنوع انتخاب مردم بیشتر می شود.
* ممکن است شما هم به مانند برخی از کاندیداها بعد از انتشار مصاحبه تان با روزنامه حامی دولت، در اثر فشار سیاسی مجبور به تکذیب مصاحبه یا حداقل تیتر گفت و گو شوید. قبل از مجبور شدن به تکذیب، سخنی با افرادی که می خواهند شما را تحت فشار قرار دهند، ندارید؟
** نمایندگان برای انعکاس نظرات خود طبیعتاً با رسانه ها همکاری دارند. بنده نیز با رسانه های اصولگرا مصاحبه می کنم.
* یعنی روزنامه ایران را جزو رسانه های اصولگرا می دانید!
** بله؛ البته امیدوارم تغییری در مصاحبه لحاظ نشود تا مجبور به انکار مصاحبه نشوم.