ژنرال در تنگنا

* ناآرامی‌های اخیر در شهر کراچی پاکستان از چه موضوعی نشات می‌گیرد؟‌

** ناآرامی‌های کراچی معطوف به حضور افتخار محمد چودری در این شهر و راهپیمایی هواداران وی در مخالفت با تصمیم پرویز مشرف در برکناری چودری از ریاست دادگاه عالی پاکستان در ماه مارس گذشته است. رئیس‌جمهور پاکستان در ماه مارس، افتخار محمد چودری را به اتهام سوءاستفاده از قدرت، ریاست وی بر دادگاه عالی پاکستان را به حالت تعلیق درآورد. با برکناری چودری، بسیاری از شهرهای مهم پاکستان در اعتراض به تصمیم مشرف، دست به تظاهرات گسترده خیابانی زدند و از رئیس‌جمهور پاکستان خواستند تا در تصمیم خود تجدیدنظر کند. افتخار محمد چودری که از سال 2005 به ریاست دادگاه عالی پاکستان منصوب شد، از آن زمان پرونده‌هایی را مورد بررسی قرار داده که برای دولت خوشایند نبوده است. چودری به خاطر تاکید بر استقلال قوه قضائیه و نادیده گرفتن ملاحظات سیاسی در قضاوت شهرت دارد و از محبوبیت قابل توجهی در میان حقوقدانان پاکستانی برخوردار است.

به گفته مخالفان رئیس‌جمهور پاکستان، علت تعلیق چودری از ریاست دادگاه عالی، صدور آرایی در مغایرت با خواست دولت مشرف بوده است. درگیری‌های شهر کراچی که نزدیک به 20 کشته و 50 زخمی به همراه داشته در خشونت‌های سیاسی در پاکستان کم‌سابقه بوده است.

بی‌تردید تداوم خشونت‌ها و ناآرامی‌ها در بزرگ‌ترین شهر پاکستان یعنی کراچی، شرایط را برای دولت مشرف که در تنگناهای سیاسی ـ امنیتی بسیاری قرار دارد، دشوارتر خواهد بود.

* با توجه به ساختار سیاسی ـ اجتماعی پاکستان، دولت مشرف برای برون‌رفت از چالش امنیتی در شهر کراچی چه گزینه‌هایی را در پیش‌رو دارد؟

** تنش‌های دو ماهه اخیر در شهرهای مختلف پاکستان که متعاقب برکناری چودری آغاز شده، نشان‌دهنده حساسیت مردم این کشور به تصمیمات مشرف است. درگیری مسلحانه بین هواداران دولت و طرفداران چودری در کراچی وضعیت بسیار پیچیده‌ای برای دولت پاکستان به وجود آورده است.

به نظر می‌رسد که ادامه حکومت پرویز مشرف با موانع جدی‌تری روبه‌رو شده است و چنانچه دولت پاکستان در این خصوص نتواند راه‌حل سیاسی بیابد، این کشور به سمت تنش‌ها و ناآرامی‌های بیشتری سوق خواهد یافت.

در مواقع بحرانی گذشته این تجربه به دست آمده که ارتش پاکستان با وسوسه‌های دخالت در بحران، شرایط را بسیار وخیم‌تر کرده است.

لذا از آنجا که هم‌اکنون ارتش در قدرت حضور موثرتری دارد، اگر ژنرال‌های ارتش در حمایت از ارتشبد مشرف وارد عمل شوند و حالت فوق‌العاده را به اجرا گذارند، پاکستان احتمالا با بحران جدی‌تری روبه‌رو خواهد شد. گزینه دوم عقب‌نشینی مشرف و باز کردن فضا برای برگزاری انتخابات آزاد و بی‌طرف است که در این صورت مشرف ناچارا باید قدرت را رها کند و اجازه دهد تا احزاب سیاسی به قدرت بازگردند. علاوه بر این مقاومت چودری در برابر حکم برکناری‌اش از ریاست دادگاه عالی پاکستان، قضات دیوان عالی را به دو دستگی کشانیده است. ناآرامی در کراچی در گذشته نیز موجب تحولات سیاسی یا نظامی و جابه‌جایی قدرت بین نخبگان سیاسی و نظامی بوده است.

با توجه به چنین سابقه‌ای دور از انتظار نخواهد بود که بروز خشونت در کراچی آغاز روندی باشد که احتمالا حکومت نظامی را به پاکستان ولو به طور موقت هم که باشد بازگرداند.