و سرانجام وتو

امیرعلی ابوالفتح

همزمانی سخنرانی جورج بوش روی ناو هواپیمابر آبراهام لینکن در روز اول ماه مه 2003 با روز وتوی مصوبه کنگره در روز اول ماه مه سال 2007 اگر طنز تاریخ نباشد، بی‌تردید خبر از جنگی درازمدت در عراق دارد. رئیس‌جمهور آمریکا در روز اول ماه مه 2003 در جمع نظامیان آمریکایی اعلام کرد که جنگ‌های بزرگ در عراق پایان یافته است اما 4 سال بعد در همان روز، مصوبه کنگره برای خروج نظامیان آمریکایی از همین جنگ را وتو کرد.

تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا برای وتوی کنگره براساس اختیارات تصریح شده در قانون اساسی این کشور اتخاذ شده است حتی شاید سخن بوش مبنی بر اینکه هرگز زمان پایان جنگ برای دشمنان تعیین نمی‌شود، از لحاظ منطق جنگ درست باشد اما همگان در آمریکا با این جنگ مخالف هستند، جنگی که در ردیف سومین جنگ طولانی تاریخ آمریکا و خونین‌ترین آن طی سه دهه گذشته قرار گرفته است.

اکثریت دموکرات حاکم بر کنگره با پیوند زدن بحث تامین بودجه اضافی 124 میلیارد دلاری جنگ علیه تروریسم با تعیین جدول زمان‌بندی خروج نظامیان آمریکایی در عراق مانور سیاسی هوشمندانه‌ای را انجام دادند. از همان ابتدا نیز مسلم بود، بوش مصوبه کنگره را وتو خواهد کرد اما اکنون سرنوشت 124 میلیارد دلار به جنگ حقوقی میان کاخ‌سفید و کنگره گره خورده است.

قانون اساسی آمریکا، به کنگره اجازه داده است که وتوی رئیس‌جمهور را باطل کند، مشروط بر اینکه دو سوم نمایندگان هر دو مجلس نمایندگان و سنا بر مصوبه خود پافشاری کنند. این شرایط در حال حاضر وجود ندارد زیرا در مجلس نمایندگان تنها 4 جمهوریخواه از رای یکپارچه دموکرات‌ها حمایت کردند و در سنا نیز هیچ جمهوریخواهی به جمع دموکرات‌ها نپیوست. بنابراین هواداران جدول زمانی حداقل باید تا پایان دوره ریاست جمهوری بوش در 20 ژانویه سال 2009 منتظر باقی بمانند مگر آنکه تلفات نظامی، بوش را به عقب‌نشینی وادار نماید و یا اینکه جمهوریخواهان نگران از تاریخ انتخابات سال 2008، خط خود را از جنگ‌سالاران دور کنند. حتی در این صورت نیز 2 سال آینده تحت‌الشعاع نبرد قدرت میان جمهوریخواهان و دموکرات‌ها برای اختصاص بودجه‌های جنگی خواهد بود. اکنون چنین به نظر می‌رسد که کنگره به آخرین سلاح برنده خود در مقابل خودسری‌های رئیس‌جمهور پناه برده است. بوش رئیس‌جمهور آمریکا این است، بوش فرمانده کل قواست اما این رئیس جمهور و این فرمانده کل برای ادامه جنگ به پول نیاز دارد و پول را کنگره تامین می‌کند. رهبران دموکرات در کنگره اعلام کرده‌اند که از این پس چک سفید امضا در اختیار کاخ‌سفید قرار نخواهند داد. در طول 6 سال گذشته کنگره‌های قبلی با دست و دلبازی هزینه‌های دفاعی و امنیتی دولت آمریکا را افزایش دادند تا جایی که هم اکنون هزینه جنگ عراق به مرز 500 میلیارد دلار رسیده است. البته کنگره یکصد و دهم قصد ندارد با مانع‌تراشی بر سر تصویب بودجه درخواستی 124 میلیارد دلاری، خود را در معرض اتهام به خطر انداختن جان سربازان آمریکایی مستقر در عراق قرار دهد. اما در عین حال نیز نمی‌خواهد بدون کسب امتیازی، بر تمامی درخواست‌های بوش و محافظه‌کاران نوین صحه بگذارد. بنابراین دور از انتظار نخواهد بود که بودجه 124 میلیارد دلاری به شکل مرحله‌ای و هرچند ماه یک بار به تصویب برسد تا منتقدان جنگ بتوانند دیدگاه خود را مبنی بر تغییر شیوه مدیریت جنگ به بوش تحمیل کنند.