روابط ترکیه و آمریکا، نزدیک‌تر از همیشه

«آمریکا و ترکیه در حال وارد شدن به یک ماه عسل هستند و روابط دوجانبه دو کشور بیش از همیشه نزدیک شده است.»
به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، وب سایت میدل ایست آنلاین در گزارشی آورده است: «با توجه به یک سری تحولات مهم در منطقه‌ای که هر دو کشور در آن دارای منافع حیاتی هستند، دو طرف به دنبال کشف نیاز‌های مشترک‌اند و از زمانی که "بهار عربی" واقعیت‌های جدیدی را روشن کرده، چالش‌های جدیدی نیز برای قدرت‌های بین‌المللی و منطقه‌ای ایجاد شده است. از یک سو سربازان آمریکا در حال خارج شدن از عراق هستند و از سوی دیگر مسائل مربوط به ایران همچنان یکی از دل مشغولی‌های غرب است، در این شرایط همکاری‌های نزدیک میان آمریکا و ترکیه در حال تجلی یافتن است.
آمریکا از همان دوران جنگ سرد متوجه اهمیت ژئوپلتیک ترکیه شد و در دهه 1940، آمریکا تلاش داشت ترکیه را تبدیل به ماهواره‌ غرب در منطقه کند. از طرف دیگر پس از شرکت ترکیه در جنگ کره، درهای ناتو در سال 1952 برای عضویت ترکیه باز شد.
با این وجود، ‌همکاری‌های ترکیه - ‌آمریکا در زمان افزایش تاثیر اتحاد جماهیر شوروی کاهش یافته بود. آمریکا همچنین برای تفهیم ارزش روابط دوجانبه به سیاستمداران ترکیه، در برهه‌ای از زمان کمک‌های نظامی به این کشور را کاهش داد اما تحولات منطقه بالکان (کوزوو، بوسنی) و خاورمیانه (جنگ اول خلیج فارس) دوباره باعث شد تا اهمیت ترکیه در نظر تصمیم‌گیرندگان در واشنگتن افزایش یابد. از آن زمان تاکنون روابط ترکیه آمریکا تبدیل به یک شراکت استراتژیک ویژه شده است.
دو کشور در حوزه‌های مختلفی با یکدیگر همکاری دارند از مسائل اقتصادی گرفته تا کمک‌ به ارتقا صلح و ثبات در قفقاز و آسیا مرکزی.
با این وجود حمله آمریکا به عراق در سال 2003 باعث ایجاد شکافی بزرگ در روابط دو کشور شد، ‌از همان ابتدا ترکیه با طرح حمله آمریکا به عراق شدیدا مخالفت کرد و حتی به آمریکا اجازه نداد تا سربازان خود را در خاک ترکیه مستقر کند. آمریکا قصد داشت از این طریق در شمال عراق جبهه‌ای جدید علیه صدام ایجاد کند.
برای ترکیه، رفتن بوش، آغاز امیدوارانه یک مرحله بهتر در روابط با آمریکا بود. با روی کار آمدن باراک‌ اوباما به عنوان رئیس جمهور جدید آمریکا روابط بهتر از قبل شد. اما روابط ترکیه با اسرائیل بدتر و بدتر شد و سیاست‌های این رژیم باعث عصبانیت شدید رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه شد و وی را بر آن داشت تا این سیاست‌ها را شدیدا محکوم کند.
تحولات جهان عرب نیز آمریکا و ترکیه را به یکدیگر نزدیک‌تر کرد. منافع دو جانبه ارزشمند آن‌ها در منطقه دو کشور را مجاب کرد تا تعاملات و تماس‌های گسترده با یکدیگر داشته باشند و همراه با تحولات همکاری‌های خود را نزدیک‌تر کنند.
دو کشور از قیام‌های دموکراسی‌خواهی حمایت کردند و یک هم آوایی بین‌المللی و منطقه‌ای علیه رژیم‌ کشورهای آشوب‌زده تشکیل دادند.
در مورد مصر، اردوغان از اولین رهبرانی بود که خواستار کناره‌گیری حسنی مبارک، رئیس جمهور مصر شد. اگر چه در آنکارا حسنی مبارک طرفداری نداشت اما درخواست اردوغان برای کناره‌گیری او پس از گفت‌وگو با اوباما صورت گرفت، اوبامایی که خود خواهان کناره‌گیری مبارک بود.
در مورد لیبی شرایط فرق می‌کرد. ترکیه که عمیقا نسبت به آینده لیبی مشکوک بود در ابتدا با دخالت نیروهای نظامی خارجی در لیبی مخالفت کرد.
ترکیه دارای سرمایه‌گذاری عظیم عمرانی در لیبی بود و هزاران تن از کارگران ترکیه در این کشور فعال بودند.
با این وجود اردوغان از سرهنگ قذافی خواست که از قدرت کناره‌گیری کند. ترکیه به نیروهای ائتلافی پیوست و قول داد به شورای ملی انتقالی لیبی کمک مالی کند.
سوریه نمونه کاملی از همکاری آمریکا و ترکیه است. اوباما مدت زمان زیادی بود که تلاش می‌کرد از رابطه خوب اردوغان و بشار اسد، رئیس جمهور سوریه در جهت خارج کردن سوریه از دایره تاثیر ایران استفاده کند. در همین حال اردوغان نشان داد قادر است که فشار‌های شدیدی به سوریه همزمان با ناآرامی‌ها در این کشور وارد کند.
اوباما به اردوغان فضای بیشتری در قبال سوریه داد، اما اردوغان از اوباما خواست که درخواست خود مبنی بر کناره‌گیری اسد را به تعویق اندازد.
با این وجود، پیچیدگی شرایط در سوریه و بی‌توجهی مدام سوریه به درخواست‌های ترکیه، اوباما را مجبور کرد که خود وارد عمل شود. آمریکا و ترکیه همچنان تماس‌های بسیاری در خصوص سوریه با یکدیگر دارند. اخیرا رهبران دو کشور قول دادند همکاری‌های خود را در قبال سوریه ادامه دهند.
در بحبوحه این تحولات، نگرانی‌های امنیتی به داخل دایره‌های سیاسی در ترکیه و آمریکا نفوذ کرد. مسئله پرونده هسته‌ای ایران و خروج نیروهای آمریکایی از عراق و حوادث امنیتی در منطقه باعث شد تا آنکارا و واشنگتن همکاری‌های امنیتی خود را بیشتر ارتقا دهند.
در آستانه خروج سربازان آمریکا از عراق، منافع‌ آمریکا و ترکیه به خطر افتاده است.
ترکیه در حال تعامل با بخش‌های مختلف در عراق است تا از طریق افزایش قدرت نرم خود، خلاء موجود را پر کند. آنکارا به تازگی پیشنهاد داده نیروهای ارتش عراق را آموزش دهد.
ترکیه همچنین قصد دارد پس از خروج سربازان آمریکایی از عراق، تماس‌های خود با ناتو را در عراق بیشتر کند.
ترکیه همچنین با دولت منطقه‌ای کردستان عراق که متحد آمریکا و ترکیه است همکاری گسترده‌ای خواهد کرد تا صدای ترکیه در بغداد را بلندتر کند تا از این طریق بر روی تصمیم‌گیری‌ها در دولت عراق تاثیر بگذارد.
ترکیه با اسقرار سپر دفاع موشکی ناتو در خاک خود موافقت کرده است. این سامانه در استراتژی امنیتی کشورهای عضو ناتو بسیار مهم است.
استقرار این سامانه در راستای منافع آمریکا نیز است ودر قبال آن آمریکا نیز باید نقش خود در پاسخ به درخواست‌های امنیتی ترکیه را ایفا کند.
اخیرا ترکیه مورد حمله سنگین شبه‌نظامیان کرد پ.ک.ک قرار گرفت. این درحالی است که بی‌ثباتی در فضای داخلی ترکیه به ضرر منافع آمریکا به ویژه در آستانه خروج سربازان آمریکایی از عراق است. به عنوان مثال این مساله، روابط ترکیه با کرد‌های عراق را به خطر می‌اندازد، اما به خاطر هماهنگی خوب ترکیه با آمریکا بر سر سوریه،‌ اسقرار سامانه دفاع موشکی در این کشور و ادعا‌هایی مبنی بر استفاده کشورهای منطقه از پ.ک.ک به عنوان کارت برنده علیه ترکیه، به نظر می‌رسد واشنگتن آماده است تا نگرانی امنیتی ترکیه به ویژه در مبارزه با پ.ک.ک را رفع کند.
آمریکا حملات اخیر پ.ک.ک به اهداف نظامی ترکیه را شدیدا محکوم کرده است.
آمریکا همچنین به ترکیه کمک نظامی و اطلاعاتی می‌کند. آمریکا با مستقر کردن چهار هواپیمای "پردیتور" خود در یکی از پایگاهای هوایی ترکیه در عملیات‌های تجسسی به نیروهای این کشور کمک می‌کند.
آمریکا از یک طرف به مناقشه ترکیه و پ.ک.ک توجه دارد و از طرف دیگر از نزدیک تحولات عراق را پیگیری می‌کند.
ترکیه اخیرا خواهان خرید هواپیما‌های بدون سرنشین از آمریکا شده است.
آنکارا همچنین قصد دارد مدل‌های مدرن‌تر و بزرگ‌تر هواپیما‌های پردیتور را برای تشکیل یک ناوگان از این هواپیما‌ها خریداری کند.
مسئله امنیت نقش بسیار اساسی در روابط آمریکا و ترکیه دارد. تیرگی و شکنندگی تحولات درمنطقه و مسائل امنیتی مربوط به دو کشور شالوده روابط دو جانبه آمریکا و ترکیه را تشکیل می‌دهد. با این وجود تکامل اسلام سیاسی در دوره پس از قیام‌های مردمی در منطقه، کاهش تاثیر آمریکا در منطقه و گسترش تاثیر ترکیه نشان‌دهنده این حقیقت است که ترکیه و غرب به ویژه آمریکا باید همکاری‌های نزدیک‌تری با اسرائیل داشته باشند. از طرف دیگر نیروهایی وجود دارند که می‌توانند در تمامی دو کشور تاثیر منفی بگذارند.
اسرائیل یک متحد استراتژیک برای آمریکا است. اسرائیل پیشتر نیز یکی از متحدان نزدیک ترکیه بود اما دیگر این‌طور نیست، روابط دوجانبه ترکیه و اسرائیل تیره شده است و حتی ناظران سیاسی احتمال رویارویی نظامی ترکیه و اسرائیل را قریب‌الوقع دانسته‌اند. حقیت هرچه که باشد واشنگتن خواهان از سرگیری سازنده روابط ترکیه با اسرائیل است، علاوه بر این واشنگتن در گذشته تهدید کرده که نسل کشی در ارمنستان توسط نیروهای ترکیه را به رسمیت خواهد شناخت. این یک سناریوی ویژه است که خشم اردوغان را افزایش خواهد داد.»