مذاکره آمریکا و ایران

موضوع احتمال مذاکره وزرای خارجه ایران و آمریکا به عنوان یکی از مهمترین مباحث در حاشیه اجلاس شرم‌الشیخ، توجه محافل سیاسی و رسانه‌ای را بخود جلب کرد. اما اظهارات و موضع‌گیری مقامات آمریکایی در شرم‌الشیخ نشان داد که آمریکاییها هنوز آمادگی برای گفت‌وگوی صادقانه با ایران را ندارند. مقامات ایران از جمله رئیس‌جمهوری اسلامی ایران پیش از این اعلام کرده بودند که اگر رفتار دولتمردان آمریکا صادقانه و در سیاستهایشان در قبال ایران تغییر ایجاد شود، تهران برای گفت‌وگو با واشنگتن، مشکلی ندارد. به هر حال این نشست ـ با همه حرف و حدیث‌هایش ـ خاتمه یافت و مذاکره‌ای هم صورت نگرفت. این مسأله نمود بارزی در روزنامه‌ها و جراید داخلی و خارجی داشت. از جمله روزنامه رسالت این‌گونه نوشت:

واشنگتن در شرم "شرم‌الشیخ"

سرانجام نشست همسایگان عراق در شرم‌الشیخ مصر پایان یافت. در طول برگزاری این نشست نکات جالب‌ توجهی خودنمایی می‌کردند که از جمله آنها می‌توان به نحوه برخورد دو هیئت ایرانی و آمریکایی، طرح مباحث مربوط به بخشش 30 میلیارد دلاری بدهی‌های عراق، مطالبات جهانی از دولت نوری‌المالکی و... اشاره کرد.

اما آنچه در این مجال قابل تحلیل و واکاوی است سخنان رایس در افتتاحیه نشست و تطبیق این سخنان با محورهای بیانیه پایانی شرم‌الشیخ است.

در حالی که دولت عراق در جهت بهتر شدن زندگی همه مردم عراق تلاش می‌کند، باید حمایت مداوم و فعالی از سوی جامعه بین‌المللی در اجرای پیمان بین‌المللی به کار ببریم... همه ما می‌دانیم که این نشست (شرم‌الشیخ) آغاز یک روند است و نه پایان آن.

بین‌المللی کردن عراق در نزد هیئت آمریکایی حاضر در شرم‌الشیخ حکم فرمول مبنا را داشت. بر این اساس رایس موظف بود رفتار کشورهای حاضر در شرم‌الشیخ را به سوی پررنگ‌تر کردن این فرمول سوق دهد...

رایس امیدوار بود تا در شرم‌الشیخ شرایط به گونه‌ای پیش رود تا نسبت به اشغالگران و عراق حس مشترکی در میان مخاطبان کاخ سفید پدید آید. به عبارت دیگر وزیر امور خارجه عراق در پی ایجاد تطابقی ضمنی میان بحران عراق و گرفتاری اشغالگران بود تا انرژی صرف شده از سوی نظام‌ بین‌الملل در حل بحران امنیتی عراق به مثابه تلاش کشورهای جهان در راستای خروج آمریکا از باتلاق عراق تلقی گردد اما چنین تطابقی برخلاف انتظار رایس حاصل نشد.

اثبات این ادعا در سه اصل مهم بیانیه پایانی شرم‌الشیخ نهفته است. شرکت‌کنندگان در نشست کشورهای همجوار عراق در بیانیه پایانی بر ضرورت حفظ حاکمیت، وحدت منطقه‌ای و استقلال سیاسی در عراق تأکید نمودند.

با کمی تأمل در این سه اصل در می‌یابیم که به فعلیت رسیدن آنها معلول خروج اشغالگران از عراق است.

هم‌اکنون دخالت کاخ سفید در امور اطلاعاتی، دفاعی و امنیتی دولت نوری‌المالکی مانع از استقلال حاکمیت در عراق شده است. از سوی دیگر وحدت منطقه‌ای میان بغداد و کشورهای منطقه از جمله سوریه و ایران نیز به دلیل ممانعت اشغالگران و فشار برخی جریان‌های افراطی و سلفی که به صورت غیر مستقیم با شورای راهبردی سیاست خارجی آمریکا مرتبط هستند به عینیت کامل نمی‌رسد.

استقلال سیاسی نیز به نوبه خود پیش شرط‌هایی دارد که مهمترین آنها عدم دخالت جریان مزاحم است که این جریان مزاحم در عراق همان اشغالگران و عوامل آنها هستند.

در نهایت اینکه شرم‌الشیخ را می‌توان بستر شکست تئوری آمریکا در بین‌المللی کردن بحران عراق دانست. کاخ سفید در حال حاضر به دنبال جریان‌های مکملی است تا بتواند قسمتی از بار سنگین شکست عراق را بر دوش بکشند. کشورهای اشغالگر دیگر از جمله انگلستان ، استرالیا، ژاپن و... دیگر توان همگامی مطلوب کاخ سفید را با جمهوریخواهان ندارند و این مسأله به شدت بوش و همراهانش را آزار می‌دهد.

در ادامه رسالت به نقل از منوچهر متکی وزیر امور خارجه گزارش کرد:

آمریکا اراده سیاسی برای مذاکره ندارد

ما حاضریم (با آمریکا) گفت‌وگو کنیم، اما باید اصل و طرح‌هایی داشته باشیم.

وزیر امور خارجه افزود: باید دستور کاری درباره آنچه که قصد داریم درباره‌اش صحبت کنیم وجود داشته باشد. وی تاکید کرد: ما دنبال نمایش ظاهری نیستیم.

رسالت به نقل از خبرگزاری ایسنا ـ و به نقل از متکی ـ نوشت: جمهوری اسلامی ایران همواره و مستمرا اراده سیاسی برای پرداختن و بررسی مسائل میان دو طرف دارد، اما ما باید از طرف دیگر نیز علامتی را دریافت کنیم.

متکی در پاسخ به اینکه چرا در شرم‌الشیخ با رایس دیدار نکردید؟ گفت: هیچ برنامه‌ای از پیش برای این نشست وجود نداشت. به این دلیل است که چنین چیزی رخ نداد. وزیران امور خارجه تصادفا با هم دیدار نمی‌کنند. شما باید از پیش برخی مقدمات را داشته باشید.

همچنین ما باید برخی گام‌ها را برای مطمئن شدن از جدیت طرف دیگر برداریم. خبرنگار تایم پرسید یعنی شما می‌گویید که اراده سیاس برای آغاز گفت‌وگوها با آمریکا را دارید؟ متکی در جواب گفت: از جانب ما اراده‌ای سیاسی برای بازنگری و مذاکره درباره مشکلاتی که آمریکا در طول سالها در ایران ایجاد کرده است وجود دارد و همچنین مشکلاتی که در سالهای گذشته به وسیله آمریکا در منطقه ایجاد شده است؛ اگر تمایلی از سوی طرف دیگر وجود داشته باشد ما حاضریم این کار را انجام دهیم...

نیویورک تایمز: آمریکا در شرم الشیخ تحقیر شد

این روزنامه آمریکایی بارزترین نکته کنفرانس امنیتی عراق در شرم‌الشیخ را آشکار شدن چهره تحقیر شده سیاست خارجی آمریکا در جهان عنوان کرد.

«نیویورک تایمز» در گزارشی با اشاره به این اجلاس نوشت: با گذشت دو روز از مذاکرات که با شرکت دیپلماتهای ارشد کشورهای همسایه عراق و نیز کشورهایی که به نحوی در عراق حضور دارند برگزار شد هنوز هیچ تحولی در نوع روابط ایران و آمریکا که یکی از اهداف اصلی این نشست اعلام شده بود ایجاد نشده است.

این روزنامه یکی از موارد توجه‌ترین نکات این همایش را تلاش آمریکا برای برقراری تماس با ایران در جریان این کنفرانس دانسته و نوشت: تمام این تلاش‌ها با واکنش سرد «منوچهر متکی» وزیر خارجه ایران روبرو شد چرا که وی با بی‌اعتنایی نقش آمریکا در عراق را زیر سئوال برد و با حمله به رژیم صهیونیستی بر حق هسته‌ای ایران تاکید کرد.

تلویزیون ژاپن (‌ان‌.‌اچ‌.کی) نیز با اشاره به اعلام آمادگی رایس برای مذاکره با متکی اعلام کرد: اجلاس شرم‌الشیخ بدون مذاکره میان ایران و آمریکا پایان یافت.

این گزارش افزود: از 27 سال گذشته تاکنون که روابط سیاسی دو کشور قطع شده است، آمریکایی‌ها همواره تلاش کرده‌اند با ایران مذاکره کنند اما تا به حال موفق نشده‌اند.

همچنین خبرگزاری فرانسه با اشاره به این مطلب که آمریکایی‌ها امید زیادی برای مذاکره با ایران داشتند گزارش داد: اما سخنان متکی در مقابل نمایندگان حدود 60 کشور و سازمان بین‌المللی مبنی بر دست داشتن آمریکایی‌ها در اقدامات تروریستی در عراق این امید را بر باد داد.

در حالی که مقامات آمریکایی‌ هنوز از بی‌توجهی وزیر امور خارجه کشورمان برای ملاقات با رایس سرخورده شده‌اند برخی از رسانه‌های این کشور سعی کردند به انعکاس گسترده دیدار بسیار کوتاه کارشناسان دو کشور بپردازند و روی این مسأله مانور کنند.

هر چند این دیدار حتی به اقرار خود مقامات آمریکایی از جمله «رایان کروکر» سفیر این کشور در عراق تنها به مدت سه دقیقهبوده است اما این رسانه‌ها گزارش کردند که هیئت‌هایی از دو کشور درباره تحولات عراق با یکدیگر مذاکره و تبادل نظر کردند!

روزنامه کیهان با پرداختن به برگزاری این نشست نوشت:

متکی با رایس ملاقات نکردم

وزیر امور خارجه کشورمان با بیان اینکه هیچ ملاقاتی با همتای آمریکایی خود در شرم الشیخ نداشته است اعلام کرد که ایالات متحده باید هر چه زودتر سیاست‌های خود را در منطقه تغییر دهد.

دکتر منوچهر متکی در پایان اجلاس امنیتی عراق در جمع خبرنگاران با اعلام این مطلب افزود: شکست در افغانستان، عراق و لبنان نتیجه همین سیاست‌های غلط است که نمونه بارز آن را می‌توان در جریان تجاوز غلط است که نمونه بارز آن را می‌توان در جریان تجاوز رژیم صهیونیستی به لبنان دانست که در آن زمان آمریکا مانع صدور قطعنامه‌ از سوی شورای امنیت سازمان ملل در محکومیت این رژیم پاسخ شد.

وی در پاسخ به سوالی درباره حل اختلافات بین آمریکا و ایران خاطر نشان کرد: اگر بخواهیم اختلافات بین ایران و آمریکا را حل کنیم، زمان زیادی نیاز دارد، زیرا ریشه اختلافات دو کشور به دیرباز بر می‌گردد، لذا حل آن به این آسانی نیست.

وی اظهار داشت: روابط بین دو کشور دچار تحولات نامطلوبی شد مانند کودتای سال 1953 (28 مرداد) علیه دولت ملی ایران در آن زمان.

متکی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با انتقاد از اقدام نیروهای آمریکایی در ربودن دیپلمات‌های ایرانی در عراق تاکید کرد: برای این اقدام آمریکایی‌ها هیچ توجیه قانونی وجود ندارد به همین دلیل ما خواهان آزادی فوری آنها هستیم.

وی خاطر نشان کرد: این گونه اقدامات فقط کار دولت عراق را دشوارتر می‌کند و آزادی این دیپلمات‌ها سبب تشویق دیگر کشورها به اعزام هیات‌های دیپلماتیک خود به عراق می‌شود.

متکی در تشریح اوضاع عراق و کمک‌های ایران به دولت این کشور برای برقراری امنیت گفت: موضع ایران در عراق کاملاً روشن است و ایران آماده است و براساس اصول فیمابین در زمینه برقراری امنیت و استقرار ثبات در عراق و پایان دادن به اشغالگری همکاری کند، چرا که امنیت عراق بر همه منطقه تاثیر می‌گذارد.

روزنامه اعتماد نیز نوشت:

ایران و آمریکا به زودی مذاکره می‌کنند

وزیر خارجه عراق از احتمال مذاکرات ایران و آمریکا در آینده‌ای نزدیک خبر داد. به گزارش ‌ایلنا هوشیار زیباری در گفت‌وگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: انتظار دارم به زودی شاهد مباحث چشمگیر میان دیپلمات‌های آمریکا، ایران و عراق به منظور ارتقای امنیت و ثبات در کشورم باشم. زیباری درباره دیدار رایان کروکر سفیر آمریکا در عراق و دیوید ستر فیلد مشاور ویژه رایس با عباس عراقچی معاون وزیر خارجه ایران در حاشیه کنفرانس شرم‌الشیخ گفت: این نشست ادامه خواهد یافت، من پیشنهاد کردم که مباحث چشمگیری در بغداد میان دیپلمات‌های عراق، ایران و آمریکا برگزار شود. وی در پاسخ به پرسشی درباره زمان برگزاری این نشست گفت؛ فکر می‌کنم به زودی این گفت‌وگو انجام می‌شود، نقطه شروع مباحث امنیت و ثبات عراق خواهد بود اما این به معنای آن نیست که مسائل دیگر مطرح نمی‌شود.